رئیسجمهور ترکیه سفرای آمریکا و 9کشور غربی دیگر را عنصر نامطلوب اعلام کرد
خشم اردوغان از پدرخواندهها
رجبطیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه دستور اخراج سفرای ۱۰کشور را که خواستار آزادی عثمان کاوالا شده بودند، صادر کرده است. ماجرا از این قرار بود که اخیرا سفرای ۱۰کشور ازجمله آمریکا، فرانسه و آلمان در بیانیهای خواستار آزادی عثمان کاوالا از مخالفان دولت ترکیه شده بودند. رجبطیب اردوغان گفت: «به وزیرخارجهمان دستور دادم هر چه سریعتر سفرای این ۱۰کشور را عنصر نامطلوب اعلام کند.»
رئیسجمهور ترکیه افزود: «این سفرا باید ترکیه را بشناسند و درک کنند.» وی گفت سفرای خارجی اگر شناختی از ترکیه ندارند باید این کشور را ترک کنند. عثمان کاوالا، تاجر مخالف دولت ترکیه از چهار سال پیش بدون اینکه حکمی قضایی علیه وی صادر شده باشد در زندان بهسر میبرد. سفرای آمریکا، فرانسه، آلمان، کانادا، فنلاند، دانمارک، هلند، نیوزیلند، نروژ و سوئد در ترکیه در بیانیه خود خواستار حلوفصل «سریع و منصفانه» پرونده عثمان کاوالا شده بودند.
رجبطیب اردوغان تهدید کرده بود که سفرای امضاکننده این بیانیه از ترکیه اخراج خواهند شد. با این حال تا قبل از اعلام رسمی اردوغان درخصوص نامطلوبخواندن سفرای آمریکا و 9کشور اروپایی، اقدامی عملی دراینخصوص صورت نگرفته بود. وزیرخارجه ترکیه با احضار سفرای این ۱۰کشور بیانیه آنها را «غیرقابلقبول» خوانده بود. مقامات دولت ترکیه از سال۲۰۱۳ عثمان کاوالا ۶۴ساله را به تلاش برای بیثباتکردن کشور متهم میکردند. عثمان کاوالا از حامیان تظاهرات اعتراضآمیز سال۲۰۱۳ معروف به اعتراضات پارک گزی بود و در جریان کودتای نافرجام سال۲۰۱۶ به تلاش برای سرنگونی دولت اردوغان متهم شد.
ابعاد منازعه جدید
میان ترکیه و اعضای ناتو
واقعیت امر این است که اقدام اخیر آنکارا بر روی مناسبات دولت اردوغان با اتحادیه اروپا و ناتو تاثیری سخت و مستقیم بگذارد. این اقدام در حالی صورت میگیرد که ترکیه در بسیاری از سیاستهای منطقهای خود ازجمله در حمایت از گروههای تروریستی-تکفیری بحرانسازی در آسیای مرکزی و قفقاز، تقابل با حکومت سوریه همراهی کاملی با دولتهای غربی و دستگاههای امنیتی آمریکا و کشورهای اروپایی دارد. ترکیه یکی از اعضای ناتو محسوب میشود و نکته قابلتامل اینکه از میان کشورهایی که اردوغان سفرای آنها را عنصر نامطلوب اعلام کرده، هفت کشور(آمریکا، آلمان، فرانسه، کانادا، هلند، نروژ و دانمارک) از اعضای پیمان آتلانتیکشمالی محسوب میشوند و بدونشک این منازعه روی مناسبات داخلی اعضای ناتو و ترکیه نیز تاثیرگذار خواهد بود. لازم به ذکر است که طی ماههای گذشته ایدههایی مانند اخراج ترکیه از ناتو مطرح شده بود که البته از سوی ینس استولتنبرگ، دبیرکل پیمان آتلانتیکشمالی(ناتو) تکذیب شد اما بهنظر میرسد اینبار ماجرا با قبل متفاوت خواهد بود.
ترکیه از اتحادیه اروپا دورتر میشود
فراتر از آن شش کشور از میان 10کشور ذکرشده(آلمان، فرانسه، هلند، سوئد، دانمارک و فنلاند) در اتحادیهاروپا عضویت دارند؛ بنابراین استمرار این منازعه به معنای پایان عملی پروسه عضویت ترکیه در اروپای واحد محسوب میشود. گذار از اتحادیه اروپا و ناتو بهمعنای شکست سیاست خارجی پرهزینه اردوغان طی دو دهه اخیر خواهد بود. ضمن آنکه رئیسجمهور ترکیه با رجزخوانیها و تنشآفرینیهای خود در منطقه غرب آسیا، آلترناتیوی مانند گرایش به شرق یا دیپلماسی منطقهای را نیز در حوزه سیاست خارجی خود ترسیم نکرده است.
نباید فراموش کرد که حتی اگر اردوغان سفرای آمریکا و 9کشور غربی را خود اخراج نکند، ممکن است طبق قواعد دیپلماتیک، کشورهای فرستنده آنها سفرایشان را از آنکارا فرا بخوانند. در این صورت شاهد وقوع یکی از سختترین بحرانهای سیاسی و دیپلماتیک در آنکارا طی دهههای گذشته و اخیر خواهیم بود.