«عموپورنگ» چگونه میان چند نسل از کودکان ایرانی محبوب شد؟
2 دهه تلاش برای طرح ایده‌های نو
شاید آن موقع که داریوش فرضیایی برای اولین بار در قاب جادویی روبه‌روی مخاطبان قرار گرفت، هیچ‌کس فکرش را نمی‌کرد روزی او تبدیل
به یکی از شناخته‌‌شده‌ترین مجریان تاریخ تلویزیون شود. یکی از معدود مجریانی که بیش از دو دهه در قله شهرت و محبوبیت ماند و
برای چند نسل از کودکان ایرانی خاطره‌ساز شد. داریوش فرضیایی یا همان «عموپورنگ» برنامه‌های تلویزیون اما برای رسیدن
به این قله موفقیت مسیر پر فراز و نشیبی را پشت سرگذاشت؛ مسیری که منجر به ساخت چندین برنامه مختلف با محوریت عموپورنگ
در مقاطع زمانی مختلف شد.
نقطه آغاز با تورنگ و پورنگ
احتمالا خیلی از مخاطبان تلویزیون به خاطر نداشته‌باشند چگونه نام داریوش فرضیایی به عنوان عموپورنگ در میان کودکان به شهرت رسید. هر چند او اولین بار با برنامه «ما و شما» که به کارتون‌های درخواستی بچه‌ها اختصاص داشت وارد دنیای تصویر و تلویزیون شده‌بود؛ اما «تورنگ و پورنگ» اولین برنامه ویژه کودکان بود که او در آن به اجرا پرداخت. این برنامه عروسکی سال 78 روی آنتن رفت و موفقیت نسبی آن باعث شد داریوش فرضیایی با نام هنری عموپورنگ از سال 80 کارش را با برنامه‌ای به همین نام در تلویزیون به شکل جدی‌تری پیگیری کند. برنامه‌ای که به سرعت نام و تصویر عموپورنگ را میان کودکان و حتی بزرگسالان به شهرت رساند. این البته سرآغازی بر همکاری تیم عموپورنگ به عنوان مجری، مسلم آقاجان‌زاده به عنوان تهیه‌کننده و احمد درویش علی‌پور به عنوان کارگردان بود. تیمی که بعدها در کنار هم مجموعه‌های متعددی را برای کودکان ایرانی ساخت.
زوج تازه، اتفاق‌های تازه
هر چند عموپورنگ به خاطر شیوه خاص اجرایش که مبتنی بر تحرک بالا و موسیقی‌های شاد بود، به سرعت میان مخاطبان به شهرت رسید؛ اما واقعیت این بود که چهره او بعد از چند سال برای مخاطبان تکراری می‌شد. از همین رو، او و تیمش تصمیم گرفتند با ورود یک شخصیت جدید، فضایی تازه را در این برنامه رقم بزنند. این اتفاق نو که در سال‌های میانی دهه 80 رقم خورد، ورود «امیرمحمد متقیان» به عنوان یک مجری کودک و زوج مقابل عموپورنگ به برنامه بود. عموپورنگ چند سال پیش در گفت‌وگویی در مورد همکاری با «امیرمحمد» گفته‌بود: «من سه سال به تنهایی برنامه را اجرا کردم و همواره بحث یکنواخت نشدن و ایجاد فضاهای شاد را داشته‌ایم. همیشه مرسوم بوده‌است که در چنین برنامه‌هایی از عروسک استفاده کردند و خود من هم از این شیوه استفاده کرده‌ام اما هیچ وقت هیچ عروسکی را ثابت در برنامه‌هایم نگه نداشته‌ام. امیر محمد اما یک کودک و عروسک واقعی است و بچه‌ها می‌توانند با او ارتباط برقرار کنند و به کسی آموزش غیرمستقیم داده شود. من و دوستانم معتقدیم بچه‌ای که بتواند این توانایی را داشته‌باشد، به مراتب بهتر از عروسک است. چون کودکان بسیاری با امیر محمد ارتباط برقرار کرده‌اند.»
موفقیت امیرمحمد در برقراری ارتباط با مخاطب کودک و همچنین ترکیب موفق عموپورنگ و امیرمحمد باعث شد او سال‌های سال به عنوان یکی از همراهان همیشگی عموپورنگ در کنارش حضور داشته‌باشد.
مستقیم از استودیو به آغوش مردم!
دهه 80 روزهای اوج محبوبیت و شهرت عموپورنگ بود. چهره‌ای که در آن سال‌ها نه فقط در قالب برنامه‌های استودیویی بلکه در قالب جُنگ‌های بزرگ مردمی نیز در برابر دیدگان مخاطبان قرار می‌گرفت. این رویه نه فقط در دهه 80 بلکه در سال‌های ابتدایی دهه 90 نیز ادامه پیدا کرد. عموپورنگ حالا صرفا یک مجری معمولی برنامه‌های کودک نبود؛ بلکه ویژگی‌های جذاب برنامه‌های او که به استفاده از موسیقی و ترانه‌های شاد کودکانه گره خورده‌بود؛ باعث شد عموپورنگ در هر شهری که برای اجرای برنامه‌های زنده می‌رفت، هزاران نفر را به عنوان مخاطب برنامه‌اش در کنار خود داشته‌باشد.
برای نمونه برنامه زنده «کتابخانه پورنگ» در حاشیه جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان در سال 92 در اصفهان، هر روز در شرایطی به روی آنتن می‌رفت که سالن 6000نفری 25 آبان اصفهان مملو از کودکان و پدر مادرهایی بود که به شوق دیدن عموپورنگ سختی مسافت‌های طولانی را به جان خریده‌بودند و برای تماشای برنامه زنده او خود را به این سالن رسانده‌بودند.
هنر نمایش و مبارزه با دامی به نام تکرار
عموپورنگ و تیم همراهش همیشه سعی کردند از افتان به دام تکرار پرهیز کنند. برای همین هم بود که به مرور و از میانه دهه 90 شمسی، برنامه عموپورنگ با شکل و شمایلی تازه روانه آنتن تلویزیون شد. تغییر ساختار قدیمی این برنامه از طریق
پررنگ‌تر شدن آیتم‌های نمایشی مجموعه و اضافه شدن چند شخصیت جدید به آن محقق شد.
«محله گل و بلبل» اولین خروجی مهم این تغییر مسیر در برنامه‌سازی بود. این برنامه که در قالب کمدی موزیکال تولید شده‌بود، برخلاف دوره‌های گذشته برنامه عموپورنگ که به صورت استودیویی و با حضور کودکان اجرا می‌شد، این بار در قالب یک سریال نمایشی زندگی ساکنان یک محله را روایت می‌کرد. محله‌ای با آدم‌های مختلف که هر بار درگیر اتفاقاتی تازه می‌شد؛ از مسائل مرتبط با شهرنشینی و آلودگی هوا گرفته تا سوادرسانه‌ای و استفاده درست از فضای مجازی در قسمت‌های مختلف این مجموعه نمایشی مورد توجه قرار گرفت.
محله گل و بلبل در سه فصل ساخته شد که فصل اول آن از مهر ماه 94 روی آنتن رفت و پخش فصل دوم آن نیز از مهر ماه 96 آغاز شد. فصل سوم هم از شهریور ماه 97 تا تیر ماه 98 پخش شد.
البته این مجموعه بعدها در قالب برنامه‌ای با عنوان «بچه محل» و با تغییراتی در ترکیب بازیگران و فضای قصه از اردیبهشت 99 روی آنتن رفت.
روی دور فانتزی
عموپورنگ و تیم همراهش که نشان داده به شدت به دنبال طرح ایده‌های نو است، در انتهای دهه 90 با یک ایده تازه به آنتن تلویزیون بازگشتند. این بار سهم فانتزی‌ها در برنامه پررنگ‌تر از همیشه شده‌بود تا «کلبه عموپورنگ» با شخصیت‌هایی تازه و به شدت فانتزی مهمان خانه‌های مردم شوند. در فصل اول این برنامه که از فروردین 1400 به روی آنتن رفت، عموپورنگ برای فرار از شلوغی و آلودگی هوای شهر از محل سکونت خود به مزرعه یکی از دوستانش به نام «مرد کهن» نقل مکان کرده‌است. از طرف دیگر مدیران تلویزیون از او خواسته‌اند برای کودکان برنامه اجرا کند؛ به همین خاطر او تصمیم گرفته از مزرعه، برنامه‌اش را روی آنتن ببرد. فصل دوم و سوم کلبه عموپورنگ نیز با کمی فاصله روی آنتن رفت و هر بار در دل قصه‌ای فانتزی، نکته‌ای تازه را به کودکان آموزش می‌داد.
البته انتقاداتی به گریم برخی شخصیت‌ها یا موسیقی به کار رفته در تعدادی از قسمت‌های این برنامه مطرح شد که با این همه به دلیل سابقه طولانی مدت و درخشان تیم سازنده برنامه چندان حاشیه‌ساز نشد. نکته دیگر آن بود که این گریم‌ها اقتضای فضای فانتزی قصه سریال است؛ به ویژه این‌که در دوره فعلی علاقه کودکان به آثاری با حال و هوای فانتزی بیشتر از قبل نیز شده‌است.
هر چند در این سریال، مجموعه‌ای از بازیگران همیشگی برنامه‌های عموپورنگ حضور داشتند اما پخش آن در شبکه نمایش خانگی چندان مورد اقبال قرار نگرفت و در عمل تا قبل از آن که تکرار آن در نوروز 98 روی آنتن شبکه دوی سیما برود، آنچنان که باید دیده نشد تجربه‌ای که نشان داد بهترین بستر برای ارتباط مخاطبان با عموپورنگ قاب جادویی تلویزیون است؛ قابی به وسعت تمامی ایران که چندمیلیون کودک ایرانی می‌توانند از طریق آن هر بار از لذت تماشای برنامه‌های شاد عموپورنگ بهره‌مند شوند.
احتمالا خیلی از مخاطبان تلویزیون به خاطر نداشته‌باشند چگونه نام داریوش فرضیایی به عنوان عموپورنگ در میان کودکان به شهرت رسید. هر چند او اولین بار با برنامه «ما و شما» که به کارتون‌های درخواستی بچه‌ها اختصاص داشت وارد دنیای تصویر و تلویزیون شده‌بود؛ اما «تورنگ و پورنگ» اولین برنامه ویژه کودکان بود که او در آن به اجرا پرداخت. این برنامه عروسکی سال 78 روی آنتن رفت و موفقیت نسبی آن باعث شد داریوش فرضیایی با نام هنری عموپورنگ از سال 80 کارش را با برنامه‌ای به همین نام در تلویزیون به شکل جدی‌تری پیگیری کند. برنامه‌ای که به سرعت نام و تصویر عموپورنگ را میان کودکان و حتی بزرگسالان به شهرت رساند. این البته سرآغازی بر همکاری تیم عموپورنگ به عنوان مجری، مسلم آقاجان‌زاده به عنوان تهیه‌کننده و احمد درویش علی‌پور به عنوان کارگردان بود. تیمی که بعدها در کنار هم مجموعه‌های متعددی را برای کودکان ایرانی ساخت.
زوج تازه، اتفاق‌های تازه
هر چند عموپورنگ به خاطر شیوه خاص اجرایش که مبتنی بر تحرک بالا و موسیقی‌های شاد بود، به سرعت میان مخاطبان به شهرت رسید؛ اما واقعیت این بود که چهره او بعد از چند سال برای مخاطبان تکراری می‌شد. از همین رو، او و تیمش تصمیم گرفتند با ورود یک شخصیت جدید، فضایی تازه را در این برنامه رقم بزنند. این اتفاق نو که در سال‌های میانی دهه 80 رقم خورد، ورود «امیرمحمد متقیان» به عنوان یک مجری کودک و زوج مقابل عموپورنگ به برنامه بود. عموپورنگ چند سال پیش در گفت‌وگویی در مورد همکاری با «امیرمحمد» گفته‌بود: «من سه سال به تنهایی برنامه را اجرا کردم و همواره بحث یکنواخت نشدن و ایجاد فضاهای شاد را داشته‌ایم. همیشه مرسوم بوده‌است که در چنین برنامه‌هایی از عروسک استفاده کردند و خود من هم از این شیوه استفاده کرده‌ام اما هیچ وقت هیچ عروسکی را ثابت در برنامه‌هایم نگه نداشته‌ام. امیر محمد اما یک کودک و عروسک واقعی است و بچه‌ها می‌توانند با او ارتباط برقرار کنند و به کسی آموزش غیرمستقیم داده شود. من و دوستانم معتقدیم بچه‌ای که بتواند این توانایی را داشته‌باشد، به مراتب بهتر از عروسک است. چون کودکان بسیاری با امیر محمد ارتباط برقرار کرده‌اند.»
موفقیت امیرمحمد در برقراری ارتباط با مخاطب کودک و همچنین ترکیب موفق عموپورنگ و امیرمحمد باعث شد او سال‌های سال به عنوان یکی از همراهان همیشگی عموپورنگ در کنارش حضور داشته‌باشد.
مستقیم از استودیو به آغوش مردم!
دهه 80 روزهای اوج محبوبیت و شهرت عموپورنگ بود. چهره‌ای که در آن سال‌ها نه فقط در قالب برنامه‌های استودیویی بلکه در قالب جُنگ‌های بزرگ مردمی نیز در برابر دیدگان مخاطبان قرار می‌گرفت. این رویه نه فقط در دهه 80 بلکه در سال‌های ابتدایی دهه 90 نیز ادامه پیدا کرد. عموپورنگ حالا صرفا یک مجری معمولی برنامه‌های کودک نبود؛ بلکه ویژگی‌های جذاب برنامه‌های او که به استفاده از موسیقی و ترانه‌های شاد کودکانه گره خورده‌بود؛ باعث شد عموپورنگ در هر شهری که برای اجرای برنامه‌های زنده می‌رفت، هزاران نفر را به عنوان مخاطب برنامه‌اش در کنار خود داشته‌باشد.
برای نمونه برنامه زنده «کتابخانه پورنگ» در حاشیه جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان در سال 92 در اصفهان، هر روز در شرایطی به روی آنتن می‌رفت که سالن 6000نفری 25 آبان اصفهان مملو از کودکان و پدر مادرهایی بود که به شوق دیدن عموپورنگ سختی مسافت‌های طولانی را به جان خریده‌بودند و برای تماشای برنامه زنده او خود را به این سالن رسانده‌بودند.
هنر نمایش و مبارزه با دامی به نام تکرار
عموپورنگ و تیم همراهش همیشه سعی کردند از افتان به دام تکرار پرهیز کنند. برای همین هم بود که به مرور و از میانه دهه 90 شمسی، برنامه عموپورنگ با شکل و شمایلی تازه روانه آنتن تلویزیون شد. تغییر ساختار قدیمی این برنامه از طریق
پررنگ‌تر شدن آیتم‌های نمایشی مجموعه و اضافه شدن چند شخصیت جدید به آن محقق شد.
«محله گل و بلبل» اولین خروجی مهم این تغییر مسیر در برنامه‌سازی بود. این برنامه که در قالب کمدی موزیکال تولید شده‌بود، برخلاف دوره‌های گذشته برنامه عموپورنگ که به صورت استودیویی و با حضور کودکان اجرا می‌شد، این بار در قالب یک سریال نمایشی زندگی ساکنان یک محله را روایت می‌کرد. محله‌ای با آدم‌های مختلف که هر بار درگیر اتفاقاتی تازه می‌شد؛ از مسائل مرتبط با شهرنشینی و آلودگی هوا گرفته تا سوادرسانه‌ای و استفاده درست از فضای مجازی در قسمت‌های مختلف این مجموعه نمایشی مورد توجه قرار گرفت.
محله گل و بلبل در سه فصل ساخته شد که فصل اول آن از مهر ماه 94 روی آنتن رفت و پخش فصل دوم آن نیز از مهر ماه 96 آغاز شد. فصل سوم هم از شهریور ماه 97 تا تیر ماه 98 پخش شد.
البته این مجموعه بعدها در قالب برنامه‌ای با عنوان «بچه محل» و با تغییراتی در ترکیب بازیگران و فضای قصه از اردیبهشت 99 روی آنتن رفت.
روی دور فانتزی
عموپورنگ و تیم همراهش که نشان داده به شدت به دنبال طرح ایده‌های نو است، در انتهای دهه 90 با یک ایده تازه به آنتن تلویزیون بازگشتند. این بار سهم فانتزی‌ها در برنامه پررنگ‌تر از همیشه شده‌بود تا «کلبه عموپورنگ» با شخصیت‌هایی تازه و به شدت فانتزی مهمان خانه‌های مردم شوند. در فصل اول این برنامه که از فروردین 1400 به روی آنتن رفت، عموپورنگ برای فرار از شلوغی و آلودگی هوای شهر از محل سکونت خود به مزرعه یکی از دوستانش به نام «مرد کهن» نقل مکان کرده‌است. از طرف دیگر مدیران تلویزیون از او خواسته‌اند برای کودکان برنامه اجرا کند؛ به همین خاطر او تصمیم گرفته از مزرعه، برنامه‌اش را روی آنتن ببرد. فصل دوم و سوم کلبه عموپورنگ نیز با کمی فاصله روی آنتن رفت و هر بار در دل قصه‌ای فانتزی، نکته‌ای تازه را به کودکان آموزش می‌داد.
البته انتقاداتی به گریم برخی شخصیت‌ها یا موسیقی به کار رفته در تعدادی از قسمت‌های این برنامه مطرح شد که با این همه به دلیل سابقه طولانی مدت و درخشان تیم سازنده برنامه چندان حاشیه‌ساز نشد. نکته دیگر آن بود که این گریم‌ها اقتضای فضای فانتزی قصه سریال است؛ به ویژه این‌که در دوره فعلی علاقه کودکان به آثاری با حال و هوای فانتزی بیشتر از قبل نیز شده‌است.
مشتری‌های ثابت عمو در تلویزیون
گروه سازنده برنامه عموپورنگ در کنار تجربه‌های موفقی که در تلویزیون داشت یک بار هم سراغ برنامه‌سازی برای شبکه نمایش خانگی رفت. نتیجه این تجربه متفاوت تولید مجموعه نمایشی«بالش‌ها» بود. این مجموعه که اولین بار سال 96 پخش شد، داستان تعدادی از بالش‌هایی است که از دیر خوابیدن و دیر بیدار شدن آدم‌ها به ستوه آمده‌اند و علیه آدم‌ها اعلان جنگ می‌کنند. قصه‌ای که شخصیت‌های آن ترکیبی از انسان‌ها و عروسک‌ها هستند.هر چند در این سریال، مجموعه‌ای از بازیگران همیشگی برنامه‌های عموپورنگ حضور داشتند اما پخش آن در شبکه نمایش خانگی چندان مورد اقبال قرار نگرفت و در عمل تا قبل از آن که تکرار آن در نوروز 98 روی آنتن شبکه دوی سیما برود، آنچنان که باید دیده نشد تجربه‌ای که نشان داد بهترین بستر برای ارتباط مخاطبان با عموپورنگ قاب جادویی تلویزیون است؛ قابی به وسعت تمامی ایران که چندمیلیون کودک ایرانی می‌توانند از طریق آن هر بار از لذت تماشای برنامه‌های شاد عموپورنگ بهره‌مند شوند.