سفر برای کشف حقیقت

سیدمیثم میرهادی مترجم کتاب درسرزمین مردمان نجیب

واقعیت آن است که شناخت اغلب مردم جهان از ما ایرانی‌ها و فرهنگ و آداب و رسوم‌مان خیلی کم است و بسیاری از آنها هم که نام ایران را شنیده‌اند، تصویری نادرست از کشوری که گهواره تاریخ، فرهنگ و تمدن بشری محسوب می‌شود، در ذهنشان ساخته‌اند. کشوری که چیزهای بسیاری برای عرضه دارد؛ از طبیعت متنوع و کم‌نظیرش تا صنایع‌دستی منحصر به فرد و زیبایش و از همه مهم‌تر، مهمان‌نوازی مردمانش، چیزهایی که هرکدامش، هر رهگذری را که مسیرش به ایران افتاده مجذوب خود کرده است. البته در کنار این همه تعریف و تمجیدی که از خودمان کردم باید این نکته را یادآوری کنم که شاید ما هم بعضی وقت‌ها، مانند مردم سایر کشورها، کارهایی می‌کنیم یا عادت‌هایی داریم که به مذاق دیگران خوش نمی‌آید اما مهم آن است که در نهایت جاذبه‌مان بیشتر از دافعه‌مان است. در کنار این جاذبه و دافعه جامعه‌شناسانه و مرتبط با فرهنگ، برخی موارد فنی و زیرساختی دیگری هم وجود دارد که برای گردشگران خارجی مهم به شمار می‌آیند که در کشور ما به آنها توجهی نشده یا آنها را آنقدر مهم نپنداشته‌ایم که برای رفع نقایص و موانع موجود اقداماتی اساسی انجام دهیم. در این میان نایابند گردشگرانی که با وجود همه سختی‌ها عزم سفر به کشورمان را کنند تا شخصا حقیقت ایرانمان را کشف و درک کنند. سفرنامه‌ای که «هرویه روپچیچ» تحت عنوان «در سرزمین مردمان نجیب» نوشته و من آن را از زبان کرواتی به فارسی ترجمه کرده‌ام و انتشارات جام‌جم آن را منتشر کرده ، مهر تاییدی است بر این چند سطری که نوشتم. قبل از هرچیز باید به یاد داشته‌باشیم مخاطب این سفرنامه، ما ایرانی‌ها نیستیم. به عبارت دیگر قصد او از نوشتن این کتاب این نبوده که ایران را برای ما تعریف کند یا چیزهایی را به ما گوشزد کند، بلکه او کتابش را برای مردم کشور خود و منطقه بالکان به طور خاص و مردم غرب به طور عام نوشته‌است، برای همه آنهایی که حتی جرأت اندیشیدن به سفر به ایران را ندارند و این کار را چنان خوب انجام داده که بسیاری را برای دیدن ایران و تجربه تجربیات هرویه وسوسه کرده است. هرویه در کرواسی موزیسین شناخته شده‌ای است، آنقدر شناخته‌شده که زندگی شخصی و سفرهای ماجراجویانه‌اش به اندازه زندگی حرفه‌ای هنری‌اش زیر ذره‌بین تمامی رسانه‌ها در کرواسی باشد. شاید به همین دلیل است که انتشار کتاب در سرزمین مردمان نجیب سروصدای بسیاری در کرواسی به پا کرد و این کتاب را در میان پرفروش‌ترین کتاب‌های این کشور قرار داد؛ اتفاقی که باعث خواهدشد بخش بیشتری از جامعه کرواسی و بالکان به شکلی درست با ایران امروز آشنا شوند. این مساله در دنیای پرهیاهوی رسانه‌ای، که اتفاقا میانه خوبی هم با ما ندارد، می‌تواند بسیار مهم باشد. هرویه سعی کرده در قالب این سفرنامه جذاب، مخاطب را با زبانی ساده و قابل فهم به ایران بکشاند، راهنمای او در بازدید از ایران باشد و او را به سلامت به کشورش بازگرداند. بعید است لازم باشد بر این مساله تاکید کنم وجود چنین سفرنامه‌هایی چقدر می‌توانند برای ارائه تصویری درست، قابل‌قبول و باورپذیر برای مخاطبان غربی مفید باشند، کاری که ما در انجام آن چندان توفیق نداشته‌ایم. به نظر می‌رسد حمایت از انتشار آثار مشابه، به شرط آن‌که گردشگر را اسیر بازدیدهای از پیش تعیین نشده نکنیم و به او اجازه دهیم آزادانه ببیند، بپرسد، تحقیق کند و درک کند، سهمی مؤثر در ایجاد شناخت صحیح از کشورمان برای مردم جهان داشته باشد و اطمینان داشته باشیم که ایرانمان آنقدر زیبا هست که کمی‌ها و کاستی‌های احتمالی‌اش در زیر پرتو فرهنگ غنی چندهزارساله و تعامل و جوشش صمیمانه مردمش به چشم نیایند. فکر می‌کنم لازم باشد همه ما کتاب‌هایی مانند در سرزمین مردمان نجیب یا سفرنامه‌هایی را که گردشگران خارجی درباره کشورمان نوشته‌اند بخوانیم. حتما کسانی که در حوزه‌های دیپلماسی عمومی و گردشگری و میراث فرهنگی مسؤولیت دارند هم لازم است چنین کتاب‌هایی را بخوانند و از مجموعه‌های تحت مسؤولیت خود بخواهند تا برای تولید و انتشار آثاری از این دست در سایر کشورهای جهان اقدام کنند.