printlogo


در سوگِ دیوارها

من‭ ‬در‭ ‬تمام‭ ‬سال‌ها‭ ‬كه‭ ‬روزنامه‌نگاری‭ ‬كردم،‭ ‬محض‭ ‬رضای‭ ‬خدا‭ ‬به‭ ‬یك‭ ‬مسؤول‭ ‬نامه‭ ‬ننوشتم‭ ‬تا‭ ‬در‭ ‬انجام‭ ‬كاری‭ ‬یا‭ ‬برای‭ ‬رسیدن‭ ‬به‭ ‬هدفی‭ ‬مساعدتی‭ ‬بگیرم؛‭ ‬هیچ‌وقت‭. ‬دوستان‭ ‬روزنامه‌نگاری‭ ‬داشتم‭ ‬كه‭ ‬برای‭ ‬گرفتن‭ ‬وام،‭ ‬برای‭ ‬دریافت‭ ‬طرح‭ ‬ترافیك،‭ ‬برای‭ ‬انتشار‭ ‬كتاب‭ ‬بی‌مایه‌ای‭ ‬كه‭ ‬نوشته‭ ‬بودند،‭ ‬برای‭ ‬خریدن‭ ‬خانه‭ ‬حتی،‭ ‬به‭ ‬مسؤولان‭ ‬مربوط‭ ‬نامه‭ ‬می‌نوشتند‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬آنها‭ ‬كمك‭ ‬می‌گرفتند‭. ‬من‭ ‬هیچ‌وقت‭ ‬اما‭ ‬چنین‭ ‬نكردم‭. ‬اعتقادی‭ ‬داشتم‭ ‬و‭ ‬دارم‭ ‬همچنان،‭ ‬كه‭ ‬كسی‭ ‬اگر‭ ‬بر‭ ‬صندلی‌ای‭ ‬تكیه‭ ‬زده،‭ ‬یا‭ ‬اجتماع‭ ‬برحسب‭ ‬تخصص‭ ‬و‭ ‬توانایی‭ ‬كاری‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬او‭ ‬واگذار‭ ‬كرده،‭ ‬نباید‭ ‬از‭ ‬اعتماد‭ ‬اجتماع‭ ‬سوءاستفاده‭ ‬شود‭. ‬اگر‭ ‬اجتماع‭ ‬كسی‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬رئیس‭ ‬بانك‭ ‬به‭ ‬رسمیت‭ ‬می‌شناسد،‭ ‬رئیس‭ ‬بانك‭ ‬نباید‭ ‬از‭ ‬فرصت‭ ‬رئیس‭ ‬بانك‭ ‬بودنش‭ ‬سوءاستفاده‭ ‬كند‭. ‬پس‭ ‬منِ‭ ‬روزنامه‌نگار‭ ‬كه‭ ‬به‭ ‬واسطه‭ ‬شغلم،‭ ‬همنشین‭ ‬و‭ ‬معاشر‭ ‬بعضی‭ ‬مسؤولان‭ ‬و‭ ‬مدیران‭ ‬هستم‭ ‬هم‭ ‬نباید‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬همنشینی‭ ‬استفاده‭ ‬غیرشغلی‭ ‬و‭ ‬شخصی‭ ‬كنم‭. ‬من‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬اصل‭ ‬مومن‭ ‬بودم‭ ‬و‭ ‬هستم،‭ ‬و‭ ‬قاعده‭ ‬سوءاستفاده‭ ‬نكردن‭ ‬از‭ ‬شغلم‭ ‬را‭ ‬همواره‭ ‬نشكستم،‭ ‬جز‭ ‬در‭ ‬یك‭ ‬نوبت‭.‬

یك‭ ‬روز‭ ‬پدرم‭ ‬خواست‭ ‬برای‭ ‬آقای‭ ‬فلاح‭ ‬كاری‭ ‬كنم‭. ‬آقای‭ ‬فلاح،‭ ‬موذن‭ ‬مسجدِ‭ ‬محل‭ ‬و‭ ‬همسایه‭ ‬روبه‌رویی‌مان‭ ‬بود‭. ‬صدای‭ ‬اذان‭ ‬او،‭ ‬صدای‭ ‬كودكی‭ ‬و‭ ‬نوجوانی‭ ‬من‭ ‬بود‭. ‬صدایی‭ ‬كه‭ ‬هر‭ ‬روز،‭ ‬سر‭ ‬ظهر‭ ‬و‭ ‬دمِ‭ ‬غروب‭ ‬از‭ ‬بلندگوهای‭ ‬مسجد‭ ‬در‭ ‬تمام‭ ‬آفاق‭ ‬طنین‭ ‬می‌انداخت‭. ‬در‭ ‬سال‌های‭ ‬كودكی‭ ‬فكر‭ ‬می‌كردم‭ ‬این‭ ‬صدا‭ ‬كه‭ ‬از‭ ‬آسمان‭ ‬می‌رسد‭ ‬به‭ ‬خانه‭ ‬ما،‭ ‬همان‌طور‭ ‬دَم‭ ‬می‌كشد‭ ‬و‭ ‬بلندتر‭ ‬می‌شود‭ ‬و‭ ‬می‌رسد‭ ‬به‭ ‬مشهد،‭ ‬آنجا‭ ‬كه‭ ‬خویشان‭ ‬پدری‌ام‭ ‬زندگی‭ ‬می‌كنند،‭ ‬و‭ ‬همان‌طور‭ ‬دَم‭ ‬می‌كشد‭ ‬و‭ ‬بلند‭ ‬می‌شود‭ ‬و‭ ‬می‌رسد‭ ‬به‭ ‬بندرعباس،‭ ‬همان‌جا‭ ‬كه‭ ‬دایی‭ ‬زندگی‭ ‬می‌كند،‭ ‬و‭ ‬همان‌طور‭ ‬دَم‭ ‬می‌كشد‭ ‬و‭ ‬بلند‭ ‬می‌شود‭ ‬و‭ ‬می‌رسد‭ ‬به‭ ‬پاریس،‭ ‬آنجا‭ ‬كه‭ ‬خاله‭ ‬زندگی‭ ‬می‌كند‭. ‬صدای‭ ‬آقافلاح،‭ ‬صدایی‭ ‬پرطنین‭ ‬بود‭.‬‭ ‬صدایی‭ ‬كه‭ ‬سال‌ها‭ ‬هر‭ ‬روز‭ ‬ظهر‭ ‬و‭ ‬غروب‭ ‬از‭ ‬مسجد‭ ‬قائم‭ ‬بلند‭ ‬می‌شد‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬جهان‭ ‬پخش‭ ‬می‌شد‭ ‬و‭ ‬بوی‭ ‬گلاب‭ ‬و‭ ‬هلِ‭ ‬پنهان‭ ‬در‭ ‬صدای‭ ‬آقافلاح‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬گستره‭ ‬معظم‭ ‬جهان‭ ‬می‌پاشید‭. ‬

پدرم‭ ‬گفته‭ ‬بود‭ ‬آقافلاح‭ ‬سند‭ ‬خانه‌شان‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬رهن‭ ‬بانك‭ ‬گذاشته‭ ‬تا‭ ‬برای‭ ‬دامادش‭ ‬وام‭ ‬بگیرد‭ ‬كه‭ ‬او‭ ‬یك‌كسب‭ ‬و‭ ‬كار‭ ‬كوچك‭ ‬خانوادگی‭ ‬راه‭ ‬بیندازد‭ ‬و‭ ‬دستِ‭ ‬خودش‭ ‬و‭ ‬زنش‭ ‬و‭ ‬برادرزنش‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬كسب‭ ‬و‭ ‬كار‭ ‬كوچك‭ ‬خانوادگی‭ ‬بند‭ ‬كند‭. ‬گفته‭ ‬بود‭ ‬دامادِ‭ ‬آقافلاح‭ ‬نتوانسته‭ ‬كسب‭ ‬و‭ ‬كار‭ ‬خانوادگی‭ ‬را‭ ‬راه‭ ‬بیندازد‭ ‬و‭ ‬همه‭ ‬پول‭ ‬هم‭ ‬به‭ ‬باد‭ ‬رفته‭ ‬است‭. ‬گفته‭ ‬بود‭ ‬قسط‌های‭ ‬وام‭ ‬سنگین‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬آقافلاح‭ ‬هم‭ ‬با‭ ‬چندرغاز‭ ‬حقوق‭ ‬بازنشستگی‭ ‬نمی‌تواند‭ ‬قسط‌ها‭ ‬را‭ ‬بپردازد‭. ‬پدرم‭ ‬می‌خواست‭ ‬اگر‭ ‬كاری‭ ‬می‌توانم‭ ‬بكنم،‭ ‬اگر‭ ‬دستم‭ ‬به‭ ‬وزیری،‭ ‬نماینده‭ ‬مجلسی،‭ ‬مسؤولی‭ ‬می‌رسد،‭ ‬نامه‌ای‭ ‬بنویسم‭ ‬و‭ ‬بخواهم‭ ‬مشكل‭ ‬او‭ ‬را‭ ‬برطرف‭ ‬كنند‭. ‬پدرم‭ ‬نمی‌خواست‭ ‬رفیقِ‭ ‬قدیمی،‭ ‬همسایه‭ ‬روبه‌رویی،‭ ‬مرد‭ ‬شریفی‭ ‬كه‭ ‬صدایش‭ ‬سال‌ها‭ ‬هرظهر‭ ‬و‭ ‬هر‭ ‬غروب‭ ‬در‭ ‬خانه‌مان‭ ‬می‌پیچید،‭ ‬سرِ‭ ‬پیری‭ ‬بی‌خانه‭ ‬و‭ ‬زندگی‭ ‬شود‭. ‬

من‭ ‬قاعده‭ ‬را‭ ‬شكستم‭. ‬به‭ ‬یكی‭ ‬از‭ ‬نوابِ‭ ‬رئیس‭ ‬مجلس‭ ‬وقت‭ ‬كه‭ ‬به‌واسطه‭ ‬شغلم‭ ‬می‌شناختم‭ ‬نامه‌ای‭ ‬نوشتم‭ ‬و‭ ‬تقاضا‭ ‬كردم‭ ‬مساله‭ ‬آقافلاح‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬مساعدت‌شان‭ ‬حل‭ ‬و‭ ‬فصل‭ ‬كنند‭. ‬نامه،‭ ‬پاراف‭ ‬شد‭. ‬به‭ ‬بانك‭ ‬ابلاغ‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬نهایت،‭ ‬آنچه‭ ‬باید‭ ‬می‌شد،‭ ‬نشد‭. ‬بانك‭ ‬خانه‭ ‬را‭ ‬مصادره‭ ‬كرد‭ ‬و‭ ‬آقافلاح‭ ‬از‭ ‬خانه‭ ‬روبه‌رویی‭ ‬ما‭ ‬كه‭ ‬خانه‭ ‬خودش‭ ‬بود،‌‭ ‬شد‭ ‬مستاجرِ‭ ‬خانه‭ ‬دیوار‭ ‬به‭ ‬دیوار‭ ‬ما‭. ‬كمتر‭ ‬از‭ ‬یك‌سال‭ ‬بعد،‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬تحمل‭ ‬یك‭ ‬دوره‭ ‬سخت‭ ‬و‭ ‬فرساینده‭ ‬بیماری‭ ‬هم‭ ‬درگذشت‭ ‬و‭ ‬هنوز‭ ‬هم‭ ‬كه‭ ‬هنوز‭ ‬است،‭ ‬زنش‭ ‬در‭ ‬خانه‭ ‬دیوار‭ ‬به‭ ‬دیوار‭ ‬ما‭ ‬مستاجر‭ ‬است‭. ‬


دیروزترها،‭ ‬بناها‭ ‬با‭ ‬كلنگ‭ ‬افتادند‭ ‬به‭ ‬جان‭ ‬خانه‭ ‬قدیمی‭ ‬آقافلاح،‌‭ ‬كه‭ ‬بكوبندش‭ ‬و‭ ‬بسازندش‭. ‬صدای‭ ‬كلنگ‭ ‬كه‭ ‬آمد،‭ ‬صدای‭ ‬ریختنِ‭ ‬دیوارها،‭ ‬فروافتادن‭ ‬آجرها،‭ ‬صدای‭ ‬از‭ ‬دست‭ ‬رفتن‭ ‬بنا‭ ‬كه‭ ‬بلند‭ ‬شد،‭ ‬زن‭ ‬آقافلاح‭ ‬آمد‭ ‬دم‭ ‬در‭. ‬نگاه‭ ‬كرد‭ ‬به‭ ‬خانه‌اش‭ ‬كه‭ ‬حالا‭ ‬دارد‭ ‬خراب‭ ‬می‌شود‭. ‬نگاه‭ ‬كرد‭ ‬به‭ ‬آجرها‭ ‬كه‭ ‬یكی‌یكی‭ ‬روی‭ ‬هم‭ ‬می‌افتادند‭. ‬نگاه‭ ‬كرد‭ ‬به‭ ‬دست‌هایش‭ ‬كه‭ ‬توی‭ ‬این‭ ‬خانه‭ ‬پیر‭ ‬و‭ ‬خسته‭ ‬شد‭. ‬من،‭ ‬دیدم‭ ‬كه‭ ‬چشم‌های‭ ‬پیرش‭ ‬از‭ ‬زیر‭ ‬مُركب‭ ‬سیاه‭ ‬چادر،‭ ‬به‭ ‬اشك‭ ‬آغشته‭ ‬شد‭. ‬گذشته‌اش‭ ‬را‭ ‬خراب‭ ‬می‌كردند‭ ‬و‭ ‬تلخ‌تر،‭ ‬این‌كه‭ ‬به‭ ‬جای‭ ‬گذشته‌اش،‭ ‬قرار‭ ‬بود‭ ‬هیولای‭ ‬بزرگ‭ ‬پنج‭ ‬طبقه‌ای‭ ‬ساخته‭ ‬شود‭. ‬انگار،‭ ‬از‭ ‬روز‭ ‬ازل‭ ‬هیچ‌وقت‭ ‬آقافلاحی‭ ‬در‭ ‬عالم‭ ‬نبوده‭ ‬و‭ ‬هیچ‌وقت‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬خانه‭ ‬قدیمی‭ ‬در‭ ‬شرق‭ ‬تهران‭ ‬زندگی‭ ‬نكرده‭ ‬و‭ ‬هیچ‌وقت‭ ‬صدای‭ ‬اذانش‭ ‬از‭ ‬گلدسته‌های‭ ‬مسجد‭ ‬در‭ ‬تمام‭ ‬آفاق،‭ ‬از‭ ‬مشهد‭ ‬و‭ ‬بندرعباس‭ ‬تا‭ ‬پاریس،‭ ‬پخش‭ ‬نشده‭. ‬یعنی‭... ‬هیچِ‭ ‬هیچ‭.‬

​​​​​​​