بحثی پیرامون کتاب روایتی از زندگی و زمانه آیت‌ا... سید محمد حسینی بهشتی
از «الف» تا «ی» زندگی شهید بهشتی
دایره‌المعارف‌ها کتاب‌های جالبی هستند. پژوهشگران و نویسندگان آن می‌کوشند هر مطلبی را که در مورد یک موضوع پیدا می‌کنند، در کتاب‌شان بیاورند. نکته جذاب دیگر این است که در بیشتر یا حتی تمام صفحات دایره‌المعارف‌ها، تصاویر، جداول و نمودارهای زیادی قرار دارد که هم باعث می‌شود مخاطب حین خواندن این کتاب‌ها که عموما حجیم هم هستند، خسته نشود و هم اطلاعات زیادی را با مطالعه آن به دست بیاورد و کمتر نیاز باشد تا به کتابی دیگر در آن موضوع رجوع کند مگر آن‌که بخواهد در موردی جزئی شود و تحقیق بیشتری انجام دهد.
ناشران زیادی هستند که در کنار چاپ و نشر کتب مختلف، به چاپ دایره‌المعارف در زمینه‌های گوناگون نیز مشغول هستند. البته برخی نیز به اشتباه فکر می‌کنند مخاطب دایره‌المعارف‌ها فقط نوجوانان هستند و به این عرصه ورود نمی‌کنند. در این بین، نشر سایان به‌طور تخصصی فقط به چاپ ، نشر و ترویج دایره‌المعارف‌های متنوع و جذاب با موضوعات گوناگون با بهترین کیفیت چه در زمینه محتوا و چه فرم می‌پردازد. تصاویر، جداول، نمودارها و آمارهای استفاده شده در آثار این نشر در کنار محتواهایی مستند و ارزشمند، موجب شده تا نشر سایان بین ناشران در جایگاه خاصی قرار بگیرد؛ ضمن این‌که نه‌تنها نوجوانان که مخاطبان زیادی از سنین مختلف و به قول خودشان از هفت تا 77 سال از مشتری‌های همیشگی کتاب‌های ارزشمند این نشر هستند.
یکی از آثار خوب این نشر، به شهید مظلوم، آیت‌ا... سید‌محمد حسینی‌بهشتی اختصاص دارد که متاسفانه پس از یک‌بار چاپ در سال 1397، دیگر تجدید‌چاپ نشده است و اکنون در بازار موجود نیست و مانند دُر نایابی شده است. پرداختن به یک شخصیت آن هم کسی مانند شهید بهشتی در قالب دایره‌المعارف، کار بسیار دشواری است که جعفر شیرعلی‌نیاف محقق و نویسنده تاریخ معاصر به‌خوبی از پس آن برآمده است.
مطالعه فهرست کتاب، بخش‌بندی و دسته‌بندی خوبی را نشان می‌دهد. قدمی که شاید از مهم‌ترین کارها در نوشتن یک دایره‌المعارف باشد که مطالب با چه سیر و نظمی بیان شود. در کتاب روایتی از زندگی و زمانه آیت‌ا... بهشتی و سیر تاریخی زندگی ایشان مبنا قرار گرفته شده و اتفاقات مختلف زندگی این شهید بزرگوار از تولد در سال 1307 تا شهادت در سال 1360 بیان شده است. سرفصل‌های اصلی کتاب عبارتند از: 1- در جست‌وجوی دین و فلسفه (1307 تا 1343)، 2- مرکزی اسلامی برای اروپا (1344 تا 1349)، 3- پیروزی پس از ناامیدی (1349 تا 1357)، 4- یک سال پر‌چالش (از 22 بهمن 1357 تا 30 دی 1358)، 5- حاکمان ناهماهنگ (بهمن 1358 تا اسفند 1359) و 6- آخرین فصل زندگی (فروردین تا تیر 1360).
در این کتاب 356 صفحه‌ای، در کنار مطالب و اسنادی که پیشتر در کتاب‌ها و رسانه‌های دیگر بیان شده بودند، نزدیک به 150 سند برای اولین‌بار منتشر شده است. این اسناد بیشتر شامل مطالبی از سال‌های اول انقلاب و همچنین چند دست‌نوشته از شهید بهشتی است که در لابه‌لای مطالب کتاب به فراخور موضوعات آورده شده. این سندهای مهم تنها مربوط به اسناد اداری دولتی و حکومتی نیست، بلکه از اسناد جریان‌های مخالف و اپوزیسیون‌ها نیز استفاده شده است.
با توجه به فعالیت‌های گوناگون شهید بهشتی هم در مبارزات پیش از پیروزی انقلاب و هم پس از آن در برپایی و رشد نظام جمهوری اسلامی، ایشان دشمنان زیادی داشت که در ابتدا با شایعه‌سازی و دروغ‌پردازی علیه ایشان در جامعه سعی در تخریب شخصیت و چهره این فرد اثرگذار در نظام بین مردم داشتند تا این‌که کارشان به ترور ایشان و یاران شهیدشان در فاجعه بمب‌گذاری دفتر حزب جمهوری در هفتم تیر سال 1360 رسید.
حضور شهید بهشتی در مهم‌ترین و اثرگذارترین سمت‌ها مانند ریاست شورای انقلاب اسلامی ایران، ریاست بر قوه قضاییه، دیوان‌عالی کشور و شورای عالی قضایی، حضور در مجلس خبرگان قانون اساسی، دبیری حزب جمهوری و...، نشان‌دهنده ظرفیت بالای علمی و اجرایی ایشان است که طبیعتا هم دوستان و یاران زیادی را به همراه می‌آورد و هم دشمنان انقلاب و نظام اسلامی را ضد خود همراه می‌کند. البته که تلاش همیشگی شهید بهشتی بر استفاده از ظرفیت افراد با فضاهای فکری و سیاسی مختلف بود اما این امر به‌دلیل منفعت‌طلبی‌ها و اندیشه‌های باطل برخی گروه‌ها محقق نشد و در نهایت خود شهید بهشتی نیز از آنان برائت جست.
با وجود گذشت بیش از 40 سال از شهادت ایشان، شهید بهشتی هنوز آن‌طور که باید و شاید بین مردم شناخته شده نیست و تنها چند کلیپ کوتاه و جملاتی خاص از ایشان در فضاهای مختلف مجازی و حقیقی دست به دست می‌شود و مبانی فکری و عملی ایشان برای الگوگیری به میدان نیامده است.
امید است تجدید‌چاپ این کتاب و چاپ و نشر کتاب‌های خوبی در مورد شهید بهشتی به‌نحوی که ایشان را به‌عنوان یک الگوی عملی برای دیگران معرفی کند، سبب دیدن شهید بهشتی‌های دیگری در جامعه امروز شود که بسیار نیازمند حضور چنین روحیه انقلابیگری و تلاشگری برای حل مشکلات جامعه هستیم.
یکی از آثار خوب این نشر، به شهید مظلوم، آیت‌ا... سید‌محمد حسینی‌بهشتی اختصاص دارد که متاسفانه پس از یک‌بار چاپ در سال 1397، دیگر تجدید‌چاپ نشده است و اکنون در بازار موجود نیست و مانند دُر نایابی شده است. پرداختن به یک شخصیت آن هم کسی مانند شهید بهشتی در قالب دایره‌المعارف، کار بسیار دشواری است که جعفر شیرعلی‌نیاف محقق و نویسنده تاریخ معاصر به‌خوبی از پس آن برآمده است.
مطالعه فهرست کتاب، بخش‌بندی و دسته‌بندی خوبی را نشان می‌دهد. قدمی که شاید از مهم‌ترین کارها در نوشتن یک دایره‌المعارف باشد که مطالب با چه سیر و نظمی بیان شود. در کتاب روایتی از زندگی و زمانه آیت‌ا... بهشتی و سیر تاریخی زندگی ایشان مبنا قرار گرفته شده و اتفاقات مختلف زندگی این شهید بزرگوار از تولد در سال 1307 تا شهادت در سال 1360 بیان شده است. سرفصل‌های اصلی کتاب عبارتند از: 1- در جست‌وجوی دین و فلسفه (1307 تا 1343)، 2- مرکزی اسلامی برای اروپا (1344 تا 1349)، 3- پیروزی پس از ناامیدی (1349 تا 1357)، 4- یک سال پر‌چالش (از 22 بهمن 1357 تا 30 دی 1358)، 5- حاکمان ناهماهنگ (بهمن 1358 تا اسفند 1359) و 6- آخرین فصل زندگی (فروردین تا تیر 1360).
در این کتاب 356 صفحه‌ای، در کنار مطالب و اسنادی که پیشتر در کتاب‌ها و رسانه‌های دیگر بیان شده بودند، نزدیک به 150 سند برای اولین‌بار منتشر شده است. این اسناد بیشتر شامل مطالبی از سال‌های اول انقلاب و همچنین چند دست‌نوشته از شهید بهشتی است که در لابه‌لای مطالب کتاب به فراخور موضوعات آورده شده. این سندهای مهم تنها مربوط به اسناد اداری دولتی و حکومتی نیست، بلکه از اسناد جریان‌های مخالف و اپوزیسیون‌ها نیز استفاده شده است.
با توجه به فعالیت‌های گوناگون شهید بهشتی هم در مبارزات پیش از پیروزی انقلاب و هم پس از آن در برپایی و رشد نظام جمهوری اسلامی، ایشان دشمنان زیادی داشت که در ابتدا با شایعه‌سازی و دروغ‌پردازی علیه ایشان در جامعه سعی در تخریب شخصیت و چهره این فرد اثرگذار در نظام بین مردم داشتند تا این‌که کارشان به ترور ایشان و یاران شهیدشان در فاجعه بمب‌گذاری دفتر حزب جمهوری در هفتم تیر سال 1360 رسید.
حضور شهید بهشتی در مهم‌ترین و اثرگذارترین سمت‌ها مانند ریاست شورای انقلاب اسلامی ایران، ریاست بر قوه قضاییه، دیوان‌عالی کشور و شورای عالی قضایی، حضور در مجلس خبرگان قانون اساسی، دبیری حزب جمهوری و...، نشان‌دهنده ظرفیت بالای علمی و اجرایی ایشان است که طبیعتا هم دوستان و یاران زیادی را به همراه می‌آورد و هم دشمنان انقلاب و نظام اسلامی را ضد خود همراه می‌کند. البته که تلاش همیشگی شهید بهشتی بر استفاده از ظرفیت افراد با فضاهای فکری و سیاسی مختلف بود اما این امر به‌دلیل منفعت‌طلبی‌ها و اندیشه‌های باطل برخی گروه‌ها محقق نشد و در نهایت خود شهید بهشتی نیز از آنان برائت جست.
با وجود گذشت بیش از 40 سال از شهادت ایشان، شهید بهشتی هنوز آن‌طور که باید و شاید بین مردم شناخته شده نیست و تنها چند کلیپ کوتاه و جملاتی خاص از ایشان در فضاهای مختلف مجازی و حقیقی دست به دست می‌شود و مبانی فکری و عملی ایشان برای الگوگیری به میدان نیامده است.
امید است تجدید‌چاپ این کتاب و چاپ و نشر کتاب‌های خوبی در مورد شهید بهشتی به‌نحوی که ایشان را به‌عنوان یک الگوی عملی برای دیگران معرفی کند، سبب دیدن شهید بهشتی‌های دیگری در جامعه امروز شود که بسیار نیازمند حضور چنین روحیه انقلابیگری و تلاشگری برای حل مشکلات جامعه هستیم.