ناترازی در ابتدای فعالیت دولت سیزدهم 15‌هزار مگاوات بود که در سال گذشته پیش‌بینی 20‌هزار مگاواتی صورت گرفته بود. این در حالی است که دیروز مصرف برق نسبت به روز مشابه سال گذشته 6000‌مگاوات و نسبت به رکورد مصرف سال گذشته 3000مگاوات افزایش داشته است. درباره این‌که چگونه با وجود ناترازی، برق پایدار است گزارشی تهیه کردیم که در ادامه می‌خوانید. 

آمارها نشان می‌دهد مجموع ظرفیت نیروگاهی تا پایان سال 1401 به مدار آمد و حدود 7054‌مگاوات آن از بخش تجدید‌پذیر و حدود 6860 مگاوات نیز در بخش حرارتی تامین شد. ظرفیت‌های ایجاد شده برق از نیمه‌دوم سال ۹۲ تا نیمه سال ۱۴۰۰ به ترتیب ۸۸۱ مگاوات، ۲۴۷۶ مگاوات، ۵۵۱ مگاوات، ۱۲۲۸ مگاوات، ۱۷۲۲ مگاوات، ۱۴۶۲ مگاوات، ۲۷۵۶ مگاوات، ۱۸۶۰ مگاوات، ۱۶۴ مگاوات و در مجموع ۶۸۶۴ مگاوات بوده است. به بیان بهتر متوسط ساخت نیروگاه در طول هشت سال دولت یازدهم و دوازدهم حدود 1600 مگاوات بود که نسبت به برنامه ششم توسعه و همچنین هدف‌گذاری صورت گرفته فاصله زیادی داشت. 
 
اهمیت مصرف بخش خانگی و تجاری
وزارت نیرو اعلام کرده مشترکان بخش خانگی با همکاری گسترده‌ای که در سال گذشته داشتند بحران بی‌برقی را پشت سر گذاشتند و امسال نیز از مردم خواسته‌اند بیشتر از قبل کمک کنند. در نیمه نخست سال گذشته سهم بخش خانگی33.7درصد و سهم بخش صنایع 34‌درصد شد. این در حالی بود که در نیمه نخست سال 1400 میزان مصرف برق بخش صنعت 32.2درصد بود و بخش خانگی 35‌درصد از مصرف برق را به خود اختصاص داده بود. اعداد و ارقام حاکی از آن است که مشارکت بخش خانگی در سال گذشته بهتر از نیمه نخست سال 1400 بوده است. نکته قابل‌توجه اینجاست که کاهش مصرف در بخش خانگی در نیمه نخست 1401 باعث شد مصرف برق در صنایع پتروشیمی، آلومینیوم و فولاد به ترتیب 30، 18 و 8 درصد نسبت به مدت مشابه سال پیش از آن افزایش داشته باشد. 
 
کمک بخش خانگی به صنایع
آمار و ارقام نشان می‌دهد صرفه‌جویی در مصرف برق باعث افزایش مصرف در بخش صنعتی می‌شود. این موضوع در سال‌های گذشته در بدنه وزارت نیرو مشکلاتی را ایجاد کرده بود. به این صورت که برخی از آنها معتقدند به دلیل این‌که بی‌برقی صنایع درآمد ارزی کشور را کاهش می‌دهد از این‌رو باید بخش خانگی قطع شود و برخی دیگر آسیب‌های اجتماعی را مطرح می‌کنند و موافق قطعی برق صنایع هستند. حالا رویکرد دیگری حاصل شده و آن هم مشوق‌های برقی برای کاهش مصرف در بخش خانگی است. هرچند مخالفانی در این زمینه هستند که معتقدند برای کاهش مصرف باید از ظرفیت افزایش قیمت بهره برد اما تعرفه پلکانی باعث شده تا مصرف برق کاهش چشمگیری داشته باشد. 
 
مصرف برق در کشورهای مختلف
حدود 40‌درصد از مصرف برق کشور (31‌هزار مگاوات) مربوط به وسایل سرمایشی است و صرفه‌جویی در این زمینه به‌طور محسوسی مصرف برق را کاهش خواهد داد. نکته قابل‌توجه دیگر اینجاست که اوج بار مصرف برق در مناطق گرمسیر ایران با برخی کشورها برابر است. به‌عنوان مثال در کشور مصر 31هزار مگاوات، امارات 26.3هزار مگاوات، الجزایر 14.7هزار مگاوات، مراکش 6.5هزار مگاوات و عمان 6.4هزار مگاوات مصرف برق گزارش شده است. البته برخی از این کشورها بخشی از برق خود را از طریق انرژی خورشیدی تامین می‌کنند. 
 
مشارکت مردم برای پایداری شبکه
مصطفی رجبی مشهدی، سخنگوی صنعت برق ایران در گفت‌وگویی که با خبرنگار جام‌جم داشت به موضوع افزایش مصرف برق اشاره کرد و توضیح داد: دیروز رکورد مصرف برق برای سومین روز پیاپی شکسته شد و به 72هزارو419 مگاوات رسید. این عدد 3000 مگاوات نسبت به اوج بار سال گذشته و 6000 مگاوات نسبت به روز مشابه سال گذشته بیشتر است که رکورد خیلی سنگینی به شمار می‌رود و رشد حدود 4.3 درصدی را در اوج بار نشان می‌دهد. وی با بیان این‌که مردم همکاری خوبی با صنعت برق دارند، افزود: میزان مشارکت مردم در طرح پاداش مدیریت مصرف 37درصدبوده که برای برخی از آنها قبض رایگان صادر شده و برخی دیگر بستانکار شده اند. 
سخنگوی صنعت برق ادامه داد: گرما در اغلب نقاط ایران ماندگار است ، وسایل سرمایشی بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرد ، لازم است توصیه مدیریت مصرف را جدی بگیرند و از ساعت 11 تا 17 صرفه جویی داشته باشند. همچنین در نقاط گرمسیر مردم همراهی بیشتری را در برنامه قرار دهند و از روشن کردن کولر اضافه خودداری کنند تا در طرح پاداش مدیریت مصرف برق وارد شوند. به گفته وی، در مناطق عادی استفاده از دور کند کولرهای آبی تا 50 درصد مصرف برق را کاهش خواهد داد. رجبی مشهدی با تاکید بر این‌که کارکنان صنعت برق در وضعیت آماده‌باش هستند، تصریح کرد: دیروز 8700 مگاوات از طریق طرح‌های مدیریت مصرف در بخش خانگی و اداری توانستیم ناترازی را جبران کنیم و الباقی آن را تولید کردیم. دیروز نیروگاه‌های حرارتی ایران 50هزارو392 مگاوات تولید برق داشتند. نیروگاه‌های تولید پراکنده 956مگاوات و نیروگاه‌های اتمی 988مگاوات تولید برق داشته است. همچنین نیروگاه‌های برق‌آبی 8437 مگاوات تولید برق داشتند و بقیه را نیز از طریق واردات تامین می‌کنیم که در شرایط فعلی از صادرات‌مان بیشتر است. 

محمد‌حسین علی‌اکبری - گروه اقتصاد