از این‌رو طی دو سال اخیر بیشتر کشورهای جهان علاوه بر حمایت از تولید داخلی غلات از جمله گندم، واردات گسترده آن را در دستور کار قرار داده‌اند؛ به طوری که در آغاز جنگ اوکراین و روسیه، چینی‌ها 50‌درصد از غلات موجود در بازارهای جهانی را خریداری کردند. در سال1400 شاهد آن بودیم که کشورمان به‌دلیل غیر‌منطقی بودن نرخ خرید تضمینی گندم توسط دولت دوازدهم و تعیین قیمت 5000تومان برای خرید هر کیلو‌گرم، هفت‌میلیون و 75هزار تن گندم وارد کرد که برای این میزان واردات حدود دو میلیارد و 500میلیون دلار ارز از کشور خارج شد.به همین دلیل با شروع به کار دولت سیزدهم، افزایش قیمت خرید تضمینی گندم برای کاسته شدن از میزان واردات و وابستگی به واردات گندم در دستور کار قرار گرفت و هر کیلوگرم گندم با افزایش 130درصدی از 5000 تومان به 11هزار و 500 تومان خریداری شد.همین امر سبب شد کشاورزان راغب به کشت گندم و تحویل آن به دولت شوند به طوری که در سراسر کشور 11میلیون و 500هزار تن گندم تولید شد که هفت‌میلیون و 500هزارتن از این محصول توسط دولت خرید تضمینی شد. بقیه آن را که چهار میلیون تن بود عمدتا بخش خصوصی شامل شرکت‌های تولیدکننده ماکارونی، قنادی، کیک و بیسکویت خریداری کرده و بخشی از آن نیز برای تامین بذر سال آینده کشاورزان و برخی برای تامین آرد عشایر استفاده شد.در ابتدای سال زراعی جاری 1402ــ 1401 نیز که از مهرماه1401 شروع شد دولت قیمت 13هزار تومان را برای هر کیلوگرم گندم تعیین کرد ولی در بهار سال جاری این میزان به‌دلیل افزایش هزینه‌های نهاده‌های کشاورزی به 15‌هزار تومان افزایش یافت تا به صورت کلی نسبت به سال گذشته رشد30‌درصدی را تجربه کند.به عبارت دیگر می‌توان گفت در سال1400 قیمت خرید تضمینی گندم 5000تومان بود که با افزایش 130درصدی در سال گذشته به 11هزار و 500 تومان رسید، امسال نیز با توجه به اصلاحات صورت گرفته نرخ خرید تضمینی گندم به 15هزار تومان رسید که رشدی 200درصدی را نسبت به سال 1400 نشان می‌دهد.با این حال کشاورزان معتقد بودند که باید 17هزار تومان به‌عنوان قیمت خرید تضمینی گندم تعیین شود، با وجود آن‌که وزارت جهاد کشاورزی موافقت تلویحی خود را با این قیمت اعلام کرد اما چون سازمان برنامه‌وبودجه در بودجه سال جاری برای خرید گندم همان قیمت 15هزار تومان را تعیین کرده بود، قیمت خرید تضمینی گندم تغییری نکرده، هر چند که همچنان جلسات متعددی درخصوص تعیین نرخ خرید تضمینی گندم گرفته می‌شود.به همین دلیل به نظر می‌رسد اگر قیمت خرید تضمینی گندم دچار تغییری در ادامه شود، دولت مابه‌التفاوت 2000تومانی خرید تضمینی را به کشاورزان بدهد، چون در وضعیت فعلی از ابتدای فروردین ماه خرید تضمینی این کالای اساسی در سراسر کشور آغاز شده و تا اواخر مهرماه ادامه خواهد داشت.
آن‌طور که شرکت بازرگانی دولتی در مقام خریدار گندم و سازمان تعاون روستایی به‌عنوان مباشر خرید بیان کرده‌اند تا روز گذشته حدود هفت‌میلیون و 500هزار تن گندم در سراسر کشور از کشاورزان خریداری شده و بیشتر خرید این محصول نیز به استان‌های خوزستان، فارس، کرمانشاه و کردستان بر‌می‌گردد.از طرف دیگر طبق آنچه مسئولان وزارت جهاد کشاورزی و سازمان خواربار جهانی (فائو) اعلام کرده، ایران در سال جاری بیش از 13 میلیون تن گندم تولید خواهد کرد که پیش‌بینی شده از این میزان هشت میلیون و 500هزار تن تا 9میلیون تن توسط دولت خریداری شود.هرچند این امر به معنی خودکفایی تولید گندم برای تامین آرد خبازی‌ها خواهد بود، که کشورمان سالانه دومیلیون تن دیگر برای ذخایر استراتژیک باید داشته باشد.همین امر سبب شده از میزان واردات گندم و وابستگی کشورمان به این کالا کاسته شود به طوری که آمارهای واردات گندم در فصل بهار نشان می‌دهد 790هزار و 916تن گندم به ارزش 349 میلیون و 1265دلار یا 9946میلیارد و 536میلیون و 45 هزار تومان وارد کشور شده، این در حالی است که در همین بازه زمانی در سال گذشته یک میلیون و 531 هزار و 450 تن گندم به ارزش 621میلیون و 427هزار و 470دلار یا 4320میلیارد و 924میلیون و 895هزار تومان وارد کشور شده بود. این آمار نشان می‌دهد واردات گندم در یک‌سال اخیر به لحاظ ارزش وزنی با کاهش 52‌درصدی و به لحاظ ارزش دلاری با کاهش 44درصدی مواجه بوده است.

امین محمودی - گروه اقتصاد