کمرنگ شدن خوشبینیها درباره ازسرگیری روابط ترکیه و سوریه
مانع اصلی در روابط دمشق و آنکارا
اظهارات اخیر رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه درباره سوریه، خوشبینیهایی را که چند ماه قبل درباره ازسرگیری روابط دمشق و آنکارا ایجاد شده بود کمرنگ کرده است. پیش از انتخابات ریاستجمهوری ترکیه که اردیبهشت برگزار شد اردوغان مواضع مثبتی درباره روابط دوجانبه با سوریه مطرح کرده بود و نشستهایی هم میان مقامات دو کشور برگزار شد.
ترکیه در سالهای گذشته یکی از اصلیترین مخالفان دولت سوریه بود و از گروههای مخالف حمایت میکرد اما در ماههای گذشته با توجه به اقدام کشورهای عرب منطقه در عادیسازی روابط با دمشق، آنکارا نیز پیامهای مثبتی ارسال و تمایل خود به عادیسازی روابط را اعلام کرد. البته این اقدام ترکیه تنها محدود به سوریه نیست و رجب طیب اردوغان تلاش دارد از طریق عادیسازی روابط با کشورهایی که در سالهای گذشته روابط دوجانبه با آنها مشکلاتی داشته، شرایط اقتصادی کشورش را ترمیم کند. رئیسجمهور ترکیه میداند نزدیکشدن به سوریه و نظام اسد، برای اقتصاد ترکیه سودمند و فرصتی برای بهبود اوضاع سیاسی و اقتصادی ترکیه است اما دمشق برای عادیسازی روابط شرطهایی را مطرح کرده که اگر اردوغان مایل به عادیسازی روابط با سوریه است باید به این شروط عمل کند؛ شرطهایی که در صدر آنها خروج نیروهای ترکیه از خاک سوریه مطرح است.
تاکید چندباره سوریه بر خروج نیروهای ترکیه
مقامات سوریه بارها بر ضرورت خروج نیروهای ترکیه از سوریه تاکید کردهاند و بشار اسد، رئیسجمهور سوریه نیز در مواضع خود بهصراحت بر این مسأله تاکید نموده است. رئیس جمهور سوریه چندی قبل در واکنش به اخبار مربوط به دیدار احتمالی او و رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه گفت: اولویتها خروج نیروهای خارجی و غیرقانونی است. منظور من نیروهای ترکیه و آمریکاست. ما برای دیدار با اردوغان شروطی مطرح نکردیم. مسأله خروج از خاک سوریه یک مسأله ملی است، نه سیاسی. ما پافشاری داریم که یک دستورکار روشن وجود داشته باشد یا سوریه بر بند خروج بیگانگان تاکید نماید. بشار اسد همچنین بیان کرد: اگر شروط رعایت شود، هیچ زمان مشخصی برای دیدار با اردوغان وجود نخواهد داشت و ممکن است این دیدار امروز باشد یا فردا. مسأله زمان نیست.
چرخش لحن اردوغان
درحالیکه قبل از انتخابات ترکیه، پالسهای مثبتی از سوی مقامات این کشور درباره روابط با دمشق ارسال میشد اکنون که چند ماه از پیروزی اردوغان میگذرد مواضع او نشاندهنده نوعی چرخش در سیاست این کشور در قبال سوریه است. رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه چندی قبل در یک سخنرانی به شرط دمشق برای خروج نیروهای ترکیه از شمال سوریه واکنش نشان داد. طبق گزارش خبرگزاری آناتولی، رئیسجمهور ترکیه گفت: «من از دیدار با اسد استقبال میکنم اما متأسفانه اسد خواستار خروج ترکیه از شمال سوریه است که چنین چیزی رخ نخواهد داد، چون ما در آنجا با تروریسم مبارزه میکنیم.»
حق با کدام کشور است
بر این اساس به نظر میرسد آنچه اکنون مانع پیشرفت مذاکرات بین ترکیه و سوریه و ازسرگیری روابط آنها شده، اصرار ترکیه بر ادامه حضور نیروهایش در خاک سوریه است. آنکارا خروج نیروهایش از سوریه را در شرایط میدانی کنونی در شمال سوریه، غیرعملی میداند و هدف از اعزام نیرو به شمال سوریه را محافظت از ترکیه در برابر تروریسم اعلام کرده است نه اشغال اراضی دیگران. اما سوریه با این ادعای ترکیه موافق نیست و بشار اسد در واکنش به مواضع ترکیه در این خصوص گفته است: مقامات ترکیه بهتر است که حقیقت را بگویند. واقعیت این است که پیش از جنگ این دو کشور مشکلی در مرزها نداشتند. نقض امنیت که اکنون در حال رخدادن است، به علت سیاستهای ترکیه و بهطور مشخص سیاستهای اردوغان است.