«سوران» باید مکمل داشته باشد!
اقتباس از آثار مکتوب، رویه‌ای مرسوم برای ساخت فیلم و سریال است اما این رویه در ایران ما کمتر مورد توجه بوده است. پیشتر تعامل میان فیلمسازان و نویسندگان اثر ادبی، به‌سختی میسر بود که عمدتا به کمبود متونی برمی‌گشت که امکان تصویرشدن می‌داشت، ولی در سال‌های اخیر، با رشد تولید و انتشار مجموعه آثار روایتگرانه و مستند و حتی داستان‌های مبتنی بر نشانه‌های واقعی، کمیت آثاری که بتوان با اتکا به یکی یا تلفیقی از چند نمونه از این دست بتوان متنی برای تولید اثر تصویری فراهم آورد افزون شد. در این زمینه آثار دفاع‌مقدسی، از نظر عناوین، رشد قابل‌توجهی داشته‌اند.
همین موضوع کم‌کم آثاری را پدید آورده که ما نمونه‌ای از آن را در ترکیب چند اثر در فیلم‌سینمایی «دسته‌دختران» دیدیم و اکنون مدتی است که مجموعه‌ای را بر مبنای یک اثر واحد، با نام «سوران» در پخش دو نوبت در هفته در شبکه یک سیما داریم؛ اثری بنیاد نهاده شده بر کتابی با عنوان «عصرهای کریسکان».
متنی که روایتگر خاطرات یک شخص از دوران مبارزه در پیش از انقلاب تا سال‌های پس از انقلاب اسلامی بوده است و این‌بار، در محیط پرحادثه کردستان، که در طول تاریخ ایران، هم در پیش از انقلاب و هم در دوران دفاع‌مقدس و هم‌اکنون، بستر رویدادهای بسیاری بوده است.
با این پیش‌فرض، مجموعه تلویزیونی سوران فراهم آمده است. داستان به طبیعت عنوان مبارزه، واجد هیجان و رویداد و کنش سریع است. در بطن داستان، مکان‌ها، عناوین، افراد و تاریخ بسیار آشنا می‌نماید. مبارزان کردی که بخشی از آنان به کمونیست‌ها گرایش پیدا کردند و قهرمان داستان را به جرم عدم همکاری با خود اسیر کردند. اسارتی که قهرمان داستان پیشتر در مبارزه با ساواک شاهنشاهی تجربه کرده بود.
بعد از رهایی از زندان کومله‌ها، در طول دوران دفاع‌مقدس، این قهرمان و خانواده‌اش، در همان محیط ماندند و این‌بار همراه با نظام جدید، به فعالیت پرداختند و در جنگ هشت‌ساله بودند و در ادامه و پس از جنگ، این‌بار گرفتار اسارت گروه دیگری از فرقه‌های کردستانی یعنی دموکرات‌ها شدند و در این مسیر تا زمان رهایی و بازگشت به زندگی، حکایاتی را پشت‌سر گذاشتند.
این موجز از روایت مجموعه، این‌بار با همراهی بازیگران کمترشناخته‌شده برای عموم مردم، ساخته شده است. شاید همین باعث عدم توجه کافی تماشاگر پرداخته شده با داستان‌هایی با چهره‌های آشنا، با این مجموعه شود اما شتاب رویداد و کنش و واکنش‌ها، تا اندازه‌ای این کمبود را خنثی می‌کند.
یک نکته‌ای که شاید بد نیست در همین نیمه پخش، دستمایه سازندگان مجموعه که نه، دستمایه برنامه‌سازان و مستندسازان سیاسی در سیما قرار گیرد، تدارک برنامه‌هایی آگاه‌کننده نسبت به آن چیزی است که در بیش از 50سال اخیر بر مردم کردستان گذشته است، از جهت حضور باورها و نحله‌های سیاسی و تشکیل گروه‌های متفاوت از مذهبی تا کمونیست، از خشونت‌گرایان تا صلح‌دوستان، از کومله و دموکرات و مانند آن تا امثال پیشمرگان کرد مسلمان و شهیدان ناصر کاوه یا محمد بروجردی یا اصغر وصالی‌ها و دستمال‌سرخ‌هایی که در کردستان پابه‌پای شهید چمران همراهی کردند و مانند آنان. خیلی‌ها همچون نویسنده متن، در کردستان دوران جنگ، نکاتی دیده‌اند یا همان‌طور که مقام معظم رهبری در تقریظ کتاب عصرهای کریسکان آورده، موضوعاتی تجربه کرده‌اند که همراه با این مجموعه و متن اولیه‌اش، می‌تواند بیانگر واقعیات و حقیقت‌هایی از وقایع کردستان و ماهیت گروه‌های سیاسی موجود در آن تا تجزیه‌طلبان و امثال آن باشد. به این موضوع باید توجه جدی شود و همان مجموعه‌های مختارنامه یا معمای شاه، با نشست‌های تحلیلی، دیدن مجموعه سوران تکمیل شود.
حسین سلطان‌محمدی | منتقدمتنی که روایتگر خاطرات یک شخص از دوران مبارزه در پیش از انقلاب تا سال‌های پس از انقلاب اسلامی بوده است و این‌بار، در محیط پرحادثه کردستان، که در طول تاریخ ایران، هم در پیش از انقلاب و هم در دوران دفاع‌مقدس و هم‌اکنون، بستر رویدادهای بسیاری بوده است.
با این پیش‌فرض، مجموعه تلویزیونی سوران فراهم آمده است. داستان به طبیعت عنوان مبارزه، واجد هیجان و رویداد و کنش سریع است. در بطن داستان، مکان‌ها، عناوین، افراد و تاریخ بسیار آشنا می‌نماید. مبارزان کردی که بخشی از آنان به کمونیست‌ها گرایش پیدا کردند و قهرمان داستان را به جرم عدم همکاری با خود اسیر کردند. اسارتی که قهرمان داستان پیشتر در مبارزه با ساواک شاهنشاهی تجربه کرده بود.
بعد از رهایی از زندان کومله‌ها، در طول دوران دفاع‌مقدس، این قهرمان و خانواده‌اش، در همان محیط ماندند و این‌بار همراه با نظام جدید، به فعالیت پرداختند و در جنگ هشت‌ساله بودند و در ادامه و پس از جنگ، این‌بار گرفتار اسارت گروه دیگری از فرقه‌های کردستانی یعنی دموکرات‌ها شدند و در این مسیر تا زمان رهایی و بازگشت به زندگی، حکایاتی را پشت‌سر گذاشتند.
این موجز از روایت مجموعه، این‌بار با همراهی بازیگران کمترشناخته‌شده برای عموم مردم، ساخته شده است. شاید همین باعث عدم توجه کافی تماشاگر پرداخته شده با داستان‌هایی با چهره‌های آشنا، با این مجموعه شود اما شتاب رویداد و کنش و واکنش‌ها، تا اندازه‌ای این کمبود را خنثی می‌کند.
یک نکته‌ای که شاید بد نیست در همین نیمه پخش، دستمایه سازندگان مجموعه که نه، دستمایه برنامه‌سازان و مستندسازان سیاسی در سیما قرار گیرد، تدارک برنامه‌هایی آگاه‌کننده نسبت به آن چیزی است که در بیش از 50سال اخیر بر مردم کردستان گذشته است، از جهت حضور باورها و نحله‌های سیاسی و تشکیل گروه‌های متفاوت از مذهبی تا کمونیست، از خشونت‌گرایان تا صلح‌دوستان، از کومله و دموکرات و مانند آن تا امثال پیشمرگان کرد مسلمان و شهیدان ناصر کاوه یا محمد بروجردی یا اصغر وصالی‌ها و دستمال‌سرخ‌هایی که در کردستان پابه‌پای شهید چمران همراهی کردند و مانند آنان. خیلی‌ها همچون نویسنده متن، در کردستان دوران جنگ، نکاتی دیده‌اند یا همان‌طور که مقام معظم رهبری در تقریظ کتاب عصرهای کریسکان آورده، موضوعاتی تجربه کرده‌اند که همراه با این مجموعه و متن اولیه‌اش، می‌تواند بیانگر واقعیات و حقیقت‌هایی از وقایع کردستان و ماهیت گروه‌های سیاسی موجود در آن تا تجزیه‌طلبان و امثال آن باشد. به این موضوع باید توجه جدی شود و همان مجموعه‌های مختارنامه یا معمای شاه، با نشست‌های تحلیلی، دیدن مجموعه سوران تکمیل شود.