از دیرباز تاکنون همان‌گونه که تهیه پوشاک بستگی به سبک زندگی دارد، تهیه وتامین اسباب‌بازی ابزار پرکردن اوقات فراغت نیز به سبک و روش زندگی بستگی مستقیم دارد. انتخاب اسباب‌بازی، نگهداری و مراقبت از آنها نیز با روش زندگی بستگی منطقی و مستمر دارد. در دو دهه اخیر و با ورود گوشی‌های هوشمند و بازی‌های اینترنتی، تحول اساسی و بنیادی در سبک و سیاق زندگی کودکان و نوجوانان به‌وجود آمده و همسو با رشد بازی‌های رایانه‌ای موجب پیشرفت ذهنی آنان شده و می‌شود. همسو با امتیازات محدود ذهنی، آسیب‌ها و عوارض مختلفی به کودکان وارد می‌شود. یکجانشینی و خیره ماندن به صفحه مانیتور، علاوه بر آسیب به سلول‌های بینایی، مشکلات استخوانی مخصوصا در مهره‌های گردن و ستون فقرات ایجاد می‌کند. یبوست‌های طولانی مدت بر اثر تحرک‌ نداشتن‌های طولانی‌مدت؛ پرخوری در تنقلات مثل پفک و انواع شکلات‌ها و چیپس باعث کاهش حرکات دودی روده‌ها شده و در دوران جوانی موجب بروز سرطان‌های مختلف می‌شود. انزوا و گوشه‌گیری  اصلی‌ترین عوارض این بازی‌ها بوده و چاقی‌های بیماری‌زا را برای کودکان سوغات می‌آورند. خشونت‌های این‌گونه بازی‌ها سبب عادی‌سازی قتل و خونریزی در کودکان و نوجوانان شده و آنها را نسبت به حوادث محیطی بی‌تفاوت می‌سازد. متاسفانه درصد قابل توجهی از والدین از جنب وجوش نداشتن بچه‌ها و نرفتن به حیاط و کوچه را از امتیازات این بازی‌ها قلمداد می‌کنند. انواع تیک‌های عصبی مثل بالا کشیدن بینی، حرکات غیرمعمول چشم‌ها و ابروها و بالا انداختن شانه‌ها از عوارض این بازی‌هاست. بسیاری از والدین از محتوای‌های خشونت‌آفرین این بازی‌ها غافل بوده و اجازه می‌دهند بچه‌ها خودشان اقدام به خرید این بازی‌ها کنند. با توجه به دسترس بودن انواع این بازی‌ها حتی در سوپر‌مارکت‌ها و مغازه‌ها و نیز قیمت‌های پایین این‌گونه اقلام، دسترسی به آنها را آسان‌تر کرده‌است. متاسفانه نبود کنترل و نظارت بر این قبیل بازی‌ها توسط نهادهای متولی، بسیاری از والدین در دسترس بودن و فراوانی آنها را دلیل موجه و مثبت این‌گونه اقلام قلمداد می‌کنند. رسانه‌ها مخصوصا صدا و سیما بر اساس رسالت قانونی و فرهنگی خود باید نسبت به اطلاع‌رسانی و آگاه کردن خانواده‌ها و فرزندان اقدامات سریع انجام دهد. آموزش و پرورش و کانون پرورش فکری رسالت و ماموریت تاریخی در این مسیرها را به عهده داشته و تا دیرتر از این نشده باید به فکر سرمایه‌های اصلی جامعه یعنی فرزندان ما باشند.

دکتر مجید ابهری - عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی