قصه «پریا»، روایتی از ایدز
دست گذاشتن روی موضوعات حساس و ملتهب، برگ برندهای برای جذب مخاطبانی است که پیگیر مسائل روز جامعه هستند و از طرف دیگر بهدلیل برخی نگاههای بسته و محدودیتها برای تشریح جزئیات، سازندگان را ناگزیر به محافظهکاری و کلیگویی میکنند؛ در نتیجه سبب میشود در کنار قصه اصلی، تنها گوشهچشمی به موضوع مورد نظر داشته باشند و از آن مسأله صرفا بهره دراماتیک ببرند.
«ایدز» یکی از این موضوعات است که با وجود پرداختن به آن در چند اثر سینمایی و تلویزیونی از دهه 70 تا به امروز، بسیاری از جنبههای حقیقی آن مغفولمانده و بهدرستی معرفی نشده است. سریال «آخرین ستاره شب» ساخته منوچهر پوراحمد را میتوان نخستین نمایش جدی ایدز در قاب تصویر دانست. پس از آن در مجموعههای تلویزیونی و فیلمهای سینمایی دیگری نظیر «داستان یک شهر»، «خط قرمز»، «بهشت پنهان»، «غوغا»، «پابرهنه در بهشت» و... میتوان ردپایی از این بیماری را مشاهده کرد. این حجم از روایتها در مقایسه با هزینهها و آسیبهایی که ایدز به جامعه تحمیل میکند، ناچیز است؛ خصوصا اینکه در برخی آثار بهدلایل گوناگون شاهد نمایش نهچندان صحیح این بیماری یا پرداختی کوتاه و گذرا هستیم. این روند معیوب ادامه داشته و باعث شده است سوژهای جذاب که لزوم پرداخت صحیح به آن همچنان احساس میشود نه مانند گذشته بکر بماند و نه آنچنان تاثیرگذار باشد.
سریال پریا که بار دیگر راهی آنتن شده و از شبکه آیفیلم پخش میشود، در دل قصهای خانودگی و اجتماعی به بیماری ایدز میپردازد. تلویزیون با انبوهی از مخاطبان، بستری مناسب برای آگاهی رسانی در مورد ویروس «اچآیوی» است زیرا این بیماری نه یک مسأله بهداشتی و پزشکی صرف، بلکه یک معضل فرهنگی- اجتماعی قابل پیشگیری است که در خلال یک اثر نمایشی در قاب همهگیر تلویزیون میتواند بهتر معرفی شود و تاثیرگذارتر باشد. البته ناگفته نماند که این تاثیرگذاری در صورتی است که اثر به جنبه نمایشی و جذابیتهای مخاطبپسند وفادار بماند و وظیفه آگاهیرسانی صرف را بهعهده برنامههای آموزشی و مستند قرار دهد. بههرحال تمایز و جذابیت در این سریال به کارگردانی حسین سهیلیزاده، رابطهای عاشقانه اما غریب با عرف جامعه و همچنین ارتباط احساسی میان پدر و مادر، دو شخصیت اصلی است که پیش از این در قاب تلویزیون کمتر دیده شده اما در کنار این همه تازگی همچنان شاهد تلاش بیثمر برای نمایش خانوادهای آرمانی و بینقص در روابط کلیشهای خانواده خواهر کیوان با بازی کمند امیرسلیمانی و امیررضا دلاوری و همچنین شخصیت مددکار اجتماعی بهعنوان حلال مشکلات و همراه همیشگی هستیم. با وجود این آنچه سریال «پریا» را هنگام پخش بر سر زبانها انداخت، علاوه بر سوژه حساسیتبرانگیز آن، شخصیتهای آشنا با دغدغههای امروزی است. بروز این بیماری در خانوادهای معمولی که نمونه آن را در اطراف خود سراغ داریم و پیوند آن با روابط عاطفی و خانوادگی به تاثیرگذاری قصه و درگیرکردن احساسات مخاطب کمک شایانی کرده است. همانطور که گفته شد در گذشته از ایدز و بیماران درگیر با آن تصویری مبهم ارائه میشد. باید پذیرفت که برخی ملاحظات و در لفافه سخنگفتنها، اقتضای زمان ساخت این آثار بوده است اما امروزه با گسترش وسایل ارتباطجمعی و همچنین نگاه جدیتر به این بیماری، بیان کهنه یا الکن هیچ تاثیری بر مخاطب نخواهد داشت. پریا تا به امروز روشنترین نگاه و گویاترین زبان را نسبت به مبتلایان ویروس «اچآیوی» در میان آثار تلویزیونی داشته است.
مهدیه رضایی | گروه رسانه