سرنوشت نهضت سواد آموزی
در حالی که بیش از ۴۴ سال از تاسیس سازمان نهضت سوادآموزی می‌گذرد، پیشنهاد انحلال این سازمان در کمیسیون تلفیق برنامه هفتم توسعه داده شده است و در صورت تصویب نمایندگان مجلس در صحن علنی، این سازمان منحل و ماموریت‌های آن به معاونت ابتدایی وزارت آموزش و پرورش سپرده می‌شود.
نهضت سوادآموزی در دی ماه ۵۸ با فرمان امام خمینی(ره) و به منظور از بین بردن بی‌سوادی در کشور تشکیل شد. هدف از تشکیل سازمان نهضت سوادآموزی در اساسنامه آن که مصوب سال ۶۳ است؛ «ریشه‌کن ساختن بی‌سوادی» عنوان شده و در ماده۴ این اساسنامه آمده است که وظیفه نهضت سواد آموزی به‌عنوان سازمانی وابسته به آموزش‌وپرورش، آموزش بزرگسالان در حد خواندن و نوشتن و آموختن حساب و نیز تربیت و بالا بردن سطح فرهنگ و نشر فرهنگ اسلامی مناسب با سوادآموزان در محدوده ضوابط نهضت سوادآموزی است.از سال ۶۳ تا سال ۸۰ نهضت سواد آموزی به عنوان سازمانی وابسته به وزارت آموزش و پرورش در حیطه سوادآموزی فعالیت می‌کرد اما سال ۸۰ واحدهای استانی سوادآموزی در ادارات کل آموزش‌وپرورش استان‌ها تجمیع شد اما به‌دلیل مؤثر واقع نشدن این اقدام در تحقق اهداف نهضت سوادآموزی، مجددا در سال ۸۹ طرح تجمیع سواد آموزی در آموزش و پرورش استان‌ها برداشته و طرح ادغام سواد آموزی ابلاغ شد.
این‌گونه، فعالیت‌های سواد آموزی استان‌ها همانند قبل از سال ۸۰ زیر نظر سازمان مرکزی نهضت سواد آموزی پیش رفت اما این روند فقط برای کمتر از یک سال در پیش گرفته شد و مجددا هیات وزیران با ابلاغ دستورالعملی واحدهای سواد آموزی استان‌ها و شهرستان‌ها را در آموزش وپرورش ادغام و مسئولیت سواد آموزی را به آموزش وپرورش واگذار کرد. از آن سال تاکنون یعنی حدود ۱۳سال است که معاونت سوادآموزی در ادارات کل آموزش و پرورش استان‌ها دایر و مشغول فعالیت است. از سال ۹۰ و با تصویب شورای عالی آموزش و پرورش نیز ساختار آموزش در نهضت سواد آموزی شامل دوره سوادآموزی (معادل سوم ابتدایی) و دوره انتقال (معادل ششم ابتدایی) می‌شود. با این حال طی سال‌های اخیر و با افزایش نرخ باسوادی همواره فعالیت سازمان نهضت سوادآموزی به شکل فعلی مورد انتقاد کارشناسان بوده و در این میان بعضا پژوهش‌هایی در زمینه چگونگی تغییر ساختار نهضت و نحوه فعالیت جدید آن ذیل ساختاری دیگر انجام شده است.
بر همین اساس چندی پیش احمد نادری، عضو کمیسیون تلفیق لایحه برنامه هفتم توسعه به ایسنا گفته بود، با تصویب این کمیسیون، نهضت سوادآموزی منحل شده و به شکل سابق ادامه کار نمی‌دهد و ماموریت‌های آن به معاونت ابتدایی آموزش و پرورش سپرده می‌شود. البته این تصمیم فعلا در کمیسیون تلفیق لایحه برنامه هفتم توسعه تصویب شده و باید منتظر بود و دید آیا در صحن علنی نیز رأی می‌آورد یا خیر؟ از سوی دیگر معاون ابتدایی و نیز معاون حقوقی و امور مجلس وزیر آموزش و پرورش در پاسخ به پیگیری‌های ایسنا در این باره تصزیح کردند که آنها نیز در همین حد، موضوع انحلال نهضت سواد آموزی و واگذاری ماموریت‌های آن به معاونت ابتدایی وزارت آموزش و پرورش را شنیده‌اند، از این رو باید منتظر بود و دید درنهایت مجلس شورای اسلامی این نهاد ۴۴ ساله را منحل می‌کند یا خیر؟
این‌گونه، فعالیت‌های سواد آموزی استان‌ها همانند قبل از سال ۸۰ زیر نظر سازمان مرکزی نهضت سواد آموزی پیش رفت اما این روند فقط برای کمتر از یک سال در پیش گرفته شد و مجددا هیات وزیران با ابلاغ دستورالعملی واحدهای سواد آموزی استان‌ها و شهرستان‌ها را در آموزش وپرورش ادغام و مسئولیت سواد آموزی را به آموزش وپرورش واگذار کرد. از آن سال تاکنون یعنی حدود ۱۳سال است که معاونت سوادآموزی در ادارات کل آموزش و پرورش استان‌ها دایر و مشغول فعالیت است. از سال ۹۰ و با تصویب شورای عالی آموزش و پرورش نیز ساختار آموزش در نهضت سواد آموزی شامل دوره سوادآموزی (معادل سوم ابتدایی) و دوره انتقال (معادل ششم ابتدایی) می‌شود. با این حال طی سال‌های اخیر و با افزایش نرخ باسوادی همواره فعالیت سازمان نهضت سوادآموزی به شکل فعلی مورد انتقاد کارشناسان بوده و در این میان بعضا پژوهش‌هایی در زمینه چگونگی تغییر ساختار نهضت و نحوه فعالیت جدید آن ذیل ساختاری دیگر انجام شده است.
بر همین اساس چندی پیش احمد نادری، عضو کمیسیون تلفیق لایحه برنامه هفتم توسعه به ایسنا گفته بود، با تصویب این کمیسیون، نهضت سوادآموزی منحل شده و به شکل سابق ادامه کار نمی‌دهد و ماموریت‌های آن به معاونت ابتدایی آموزش و پرورش سپرده می‌شود. البته این تصمیم فعلا در کمیسیون تلفیق لایحه برنامه هفتم توسعه تصویب شده و باید منتظر بود و دید آیا در صحن علنی نیز رأی می‌آورد یا خیر؟ از سوی دیگر معاون ابتدایی و نیز معاون حقوقی و امور مجلس وزیر آموزش و پرورش در پاسخ به پیگیری‌های ایسنا در این باره تصزیح کردند که آنها نیز در همین حد، موضوع انحلال نهضت سواد آموزی و واگذاری ماموریت‌های آن به معاونت ابتدایی وزارت آموزش و پرورش را شنیده‌اند، از این رو باید منتظر بود و دید درنهایت مجلس شورای اسلامی این نهاد ۴۴ ساله را منحل می‌کند یا خیر؟