فرصتی برای پالایش رسانه‌ای
مناسبت‌های دینی و مذهبی همچون ماه صفر و پیاده‌‌روی اربعین برای رسانه‌ملی، موقعیتی بکر و ارزنده در جاری شدن فضای معنویت و انسجام ملی در کشور است؛ فرصتی که صداوسیما امسال قدر آن را دانست به گونه‌ای که از ابتدای ماه محرم، برنامه‌هایی در قالب‌های گوناگون برای پاسخ به نیاز مخاطب تهیه و تأمین کرده است.
به عبارت دیگر می‌توان گفت در ماه صفر و به‌ویژه در آستانه اربعین حسینی یک سیطره و تفوق جدی و فراگیر از رویکرد معارفی در برنامه‌های سیما هویداست که فضای کلی رسانه را هم کاملا تحت تأثیر خود قرار می‌دهد.
این موضوع از دو جنبه قابل تأمل است:
اول آن‌که شاهد حجم فراوانی برنامه بر مبنای معارف دینی و تاریخی اصیل هستیم که به لحاظ محتوا و بار معنایی، قابل دفاع است.
و دوم این‌که چینش برنامه‌های معارفی در این مناسبت خاص، دارای تأثیر مثبت در ذهن و روان مخاطب همیشگی رسانه‌ملی است.
اما می‌توان از این فرصت کم نظیر برای پالایش رسانه‌ای بهره برد. به این ترتیب که محتوای تاریخی و معارفی در تمام طول سال در برنامه‌هایی با شکل‌ها، گونه‌ها و قالب‌های گوناگون بهره برد. یعنی حتی سرگرم‌کننده و مفرح‌ترین برنامه‌ها نیز از رویکرد محتوای معارفی فاصله نداشته باشد. ای بسا برنامه‌های سرگرمی‌ساز که مخاطب را غرق در جاذبه خود می‌سازد، به طور غیرمستقیم و زیرپوستی، مفاهیم ارزشی را بهتر از برنامه‌های مختص این گونه موضوعات به مخاطب عام منتقل و در ناخودآگاه او ثبت کند.البته این نیازمند یک جمع متخصص اسلام شناس و رسانه آگاه است تا با رصد برنامه‌های رسانه، چه از بعد ساختاری و چه از منظر محتوایی به آسیب شناسی و محک آنها بر مبنای منویات و آموزه‌های دینی بپردازند و تبیین کنند که این برنامه‌ها با چه ملاکی، بر چه میزانی و به چه مقداری توانسته است بر اساس مدل برنامه سازی اصیل دینی به مخاطب آگاهی بخشی و بر او اثرگذاری کند. این فرآیند باید یک رویکرد مستمر و در مقاطع مختلف و فصول متعدد سال باشد. رسانه نیازمند برنامه‌سازی دینی در تمام مقاطع سال و بر مبنای سبک زندگی متعالی و مماس با شرایط روزگار و دست‌اندازهای جامعه امروز است و منویات معرفتی و آموزه‌های عرفانی باید در تمام اوقات سال و مخاطب رسانه، جاری و ساری باشد تا بتواند به تأثیرات عمیق و مانا و پایایی منجر شود.
این موضوع از دو جنبه قابل تأمل است:
اول آن‌که شاهد حجم فراوانی برنامه بر مبنای معارف دینی و تاریخی اصیل هستیم که به لحاظ محتوا و بار معنایی، قابل دفاع است.
و دوم این‌که چینش برنامه‌های معارفی در این مناسبت خاص، دارای تأثیر مثبت در ذهن و روان مخاطب همیشگی رسانه‌ملی است.
اما می‌توان از این فرصت کم نظیر برای پالایش رسانه‌ای بهره برد. به این ترتیب که محتوای تاریخی و معارفی در تمام طول سال در برنامه‌هایی با شکل‌ها، گونه‌ها و قالب‌های گوناگون بهره برد. یعنی حتی سرگرم‌کننده و مفرح‌ترین برنامه‌ها نیز از رویکرد محتوای معارفی فاصله نداشته باشد. ای بسا برنامه‌های سرگرمی‌ساز که مخاطب را غرق در جاذبه خود می‌سازد، به طور غیرمستقیم و زیرپوستی، مفاهیم ارزشی را بهتر از برنامه‌های مختص این گونه موضوعات به مخاطب عام منتقل و در ناخودآگاه او ثبت کند.البته این نیازمند یک جمع متخصص اسلام شناس و رسانه آگاه است تا با رصد برنامه‌های رسانه، چه از بعد ساختاری و چه از منظر محتوایی به آسیب شناسی و محک آنها بر مبنای منویات و آموزه‌های دینی بپردازند و تبیین کنند که این برنامه‌ها با چه ملاکی، بر چه میزانی و به چه مقداری توانسته است بر اساس مدل برنامه سازی اصیل دینی به مخاطب آگاهی بخشی و بر او اثرگذاری کند. این فرآیند باید یک رویکرد مستمر و در مقاطع مختلف و فصول متعدد سال باشد. رسانه نیازمند برنامه‌سازی دینی در تمام مقاطع سال و بر مبنای سبک زندگی متعالی و مماس با شرایط روزگار و دست‌اندازهای جامعه امروز است و منویات معرفتی و آموزه‌های عرفانی باید در تمام اوقات سال و مخاطب رسانه، جاری و ساری باشد تا بتواند به تأثیرات عمیق و مانا و پایایی منجر شود.
آرش فهیم - سردبیر قاب کوچک