نگاهی به ظرفیتهای رشته طراحی صنعتی در ایران در گفتوگو با مدیرعامل یک شرکت خلاق
ردپای خلاقیت در تجهیزات صنعتی
در خیابان حکیمیه تهران، ساختمانی چوبی از سایر ساختمانها متمایز شدهاست. این خانه چوبی پیشساخته که ساخت آن کمتر از سه ماه زمان برده است، دفتر مجموعه «هنر مهندسی قرن» از اولین شرکتهای خلاق و پیشرو در زمینه طراحی صنعتی کشور است. شاید طراحی و ساخت سازهای مانند خانه چوبی، بیشتر از آن که مبتنی بر دانش فنی باشد، نیازمند قدرت خلاقیت است.
زمانی که نوآوری و خلاقیت در طراحی با اصول اولیه تولید محصولات صنعتی ترکیب شود، میتوان حضور پررنگ رشته طراحی صنعتی در زندگی روزمره را به خوبی مشاهده کرد. در گفتوگو با دکتر عباس افتخاری، مدیرعامل شرکت خلاق و دانشبنیان هنر مهندسی قرن، رمز و راز ترکیب عنصر خلاقیت و دانشفنی درتولیدمحصولات این مجموعه را جویا شدهایم.
طراحی صنعتی برخلاف نامش صرفا کاربرد صنعتی ندارد؛ بازه گستردهای از کاربرد اصول طراحی صنعتی را میتوان در فعالیتهای مجموعه هنر مهندسی قرن مشاهده کرد که طراحی و ساخت سازههای پیشساخته تنها بخشی از آن است. در حالحاضر این مجموعه خلاق در زمینه معماری، طراحی هتل، کافه و رستوران، طراحی نمادهای شهری و حتی مجسمهسازی و دکوراسیون داخلی ازجمله مجموعههای شناختهشده و پیشروی کشور است. البته پیش از این دکتر عباس افتخاری، تجربه طراحی و ساخت اتوبوس برای یکی از مجموعههای خودروسازی کشور و طراحی و تعمیرات سامانههای راداری برای مجموعههای نظامی از جمله ارتش و وزارت دفاع کشور را در کارنامه کاری خود داشته است.
تقویت آنتن با پوششهای گنبدی
با وجود فعالیتهای متنوع، دکتر افتخاری چالشبرانگیزترین و علمیترین دستاورد مجموعه هنر مهندسی قرن را طراحی و ساخت سازههای ریدوم(Radome) میداند. ریدومها سازههایی غالبا گنبدی شکل هستند که كارایی سامانههای آنتنی را بهبود میدهند و با حفاظت از آنها در برابر اثرات محیطی، سبب افزایش عمر آنتن میشوند. آنتنها معمولا بدون هیچ پوشش محافظتی مورد استفاده قرار میگیرند که ممکن است شرایط جوی نامناسب سبب اختلال در عملکرد آنها شود اما استفاده از پوششهای ریدوم میتواند از تاثیر عوامل محیطی بر عملکرد آنتنها جلوگیری کند. ریدومها معمولا در چهار دسته سازههای فضایی، ساندویچی، لایهای سخت و بادی طراحی و تولید میشود و برای کاربریهای نظامی، رادارهای هواشناسی و آنتنهای مخابراتی مورد استفاده گسترده قرارمیگیرد.
مجموعه هنر مهندسی قرن در سال96 موفق به اخد گواهی شرکت خلاق، گواهی شرکت دانشبنیان و عضویت در پارک علم و فناوری دانشگاه تهران شد. این شرکت در حال حاضر مشاور و تامینکننده برخی از تجهیزات شرکت فرودگاهها برای کنترل ترافیک هوایی، سازمان فضایی ایران برای کنترلهای ماهوارهای و برخی شرکتهای مخابراتی است.
در مسیر ورود به بازار جهانی
در حال حاضر سالانه بیش از 5000عدد سازه ریدوم در سراسر جهان به فروش میرسد اما ظرفیت بازار فروش آن در ایران به سختی به تنها چند عدد در سال میرسد. به عقیده دکتر افتخاری، بازار محدود این محصول در کشور موجب هدررفت توانایی تولید و توسعه این فناوری در داخل کشور میشود. اما با توجه به اقبال جهانی گسترده و روزافزون این فناوری، حضور و فعالیت مجموعهای مانند هنر مهندسی قرن در بازار جهانی ساخت و فروش سازههای ریدوم، میتواند نام ایران را به عنوان یکی از کشورهای صاحب دانشفنی در این حوزه مطرح کند و ارزآوری خوبی برای کشور به همراه داشته باشد. بهگفته مدیرعامل این شرکت خلاق، افتتاح شعبه در یکی از کشورهای همسایه از اهداف آینده مجموعه هنر مهندسی قرن برای تسهیل در روابط بینالمللی و حضور در بازارهای جهانی فروش سازههای ریدوم است. علاوه بر این مجموعه هنر مهندسی قرن اقداماتی برای طراحی و ساخت ماشینهای کار را در برنامه خود قرار داده است. ماشین کار، ماشینآلاتی مانند لودر یا بولدوزر اما در ابعادی کوچکتر است که با کارایی آسانتر قادر خواهد بود در محیطهایی با شرایط دشوارتر نسبت به حالت معمول به انجام فعالیتهای صنعتی یا کشاورزی بپردازد.
شعار کافی نیست
صنعت تاثیرگذارترین عامل در پیشرفت و توسعه یک کشور است؛ وجود مشکلات متعدد و گاهی پیشپا افتاده در صنعت ایران از مهمترین عوامل بازدارنده حرکت و پیشرفت کشور به شمار میرود. صنعتگران همواره از کلیدیترین ارکان ارزآوری، کارآفرینی و اشتغالزایی درکشور هستند و به عقیده دکتر عباس افتخاری تنها راه کمک به صنعتگران، همت و عزم جدی و محکم دولت برای تحقق شعارها بهعمل واقعی برای ازبینبردن موانع ومشکلات موجود درصنعت کشور است.
جواد فیاض - خبرنگار پیشران