فرقه عشق از پاکستان
«فرقه عشق» نام مینیسریال جدیدی است که به زودی در پاکستان اکران میشود. داستان حول محور عشق یک مرد جوان اهلسنت و یک دختر شیعه است. آنها اختلافات مذهبی خود را دنبال میکنند و در مناسک و مراسم مذهبی با یکدیگر همراه میشوند تا بیشتر درباره یکدیگر بیاموزند. اما واکنش کلی جامعه شیعیان پاکستان به اخبار و تریلر این سریال تا حد زیادی منفی بودهاست. تریلر این سریال در یوتیوب مملو از نظرات منفی بینندگان شیعه و درخواست تحریم سریال است. وضعیت در توییتر و دیگر شبکههای اجتماعی نیز مشابه است.
ظاهرا بخشی از این سریال در مراسم موکبهای محرم و عزاداریهای حسینی شیعیان پاکستانی فیلمبرداری شده که خشم جامعه شیعیان را بیشتر برانگیخته است. با این حال، سازندگان فیلم بر این باورند که آنها در حال ترویج نوعی تساهل مذهبی در جامعه مسلمان پاکستان هستند، در حالی که من معتقدم آنچه برای آنها اهمیت دارد، فروش بالاتر است و نه چیز دیگر. علاوه بر این، ایده سریال از کلیشههای معمولی درامهای پاکستانی مانند درگیریهای عروس و مادرشوهر و مثلثهای عشقی فاصله گرفته و در عوض بر مسائل مذهبی پرتنش تمرکز میکند که ترویج تساهل مذهبی بهترین توجیه برای سازندگان است. وجه تمایز این سریال با رمان عاشقانهای مانند رویای نیمشب این است که بر اساس آنچه از سریال فاش شده است، به نظر میرسد هم دختر و هم از پسر انتظار میرود به مذهب مربوطه خود وفادار بماند و در نهایت با یکدیگر ازدواج کنند. همچنین در بخشی از دیالوگ فیلم به این موضوع اشاره شده که «فرزندان ما باید مسلمان باشند، همانطور که پیامبر و آل و یارانش فقط مسلمان بودند نه شیعه و سنی». این نشان میدهد سریال قصد تغییر باورهای مذهبی آنها را ندارد. در چنین بستر اجتماعی، طبیعی به نظر میرسد که با توجه به دیدگاههای عموما مردسالارانه حاکم بر شبه قاره، سنی بودن شخصیت مرد و شیعه بودن شخصیت زن در سریال، بهعنوان بازنمایی تسلط سنیها بر شیعیان تلقی شود. به نظر من این همان چیزی است که باعث واکنش شدید مسلمانان شیعه پاکستان شده است، من معتقدم که این واکنش با توجه به پویاییهای اجتماعی سیاسی و موقعیت مسلمانان شیعه در پاکستان در هفت دهه گذشته در این کشور کاملا موجه است.
محمدرضا محمدینجات | نویسنده و مستندساز