نگاه اجمالی به تاریخچه احداث نیروگاههای هستهای در کشور
در سال1338 موضوع انرژی هستهای برای مصارف صلحجویانه در دانشگاه تهران مطرح شد. در اواخر سال 1339- اوایل 1340 موضوع احداث رآکتور تحقیقاتی مورد تأیید و سرانجام در اواسط سال 1346 این رآکتور راهاندازی شد. تا سال 53 این رآکتور با عنوان مرکز اتمی دانشگاه تهران کار میکرد که با تأسیس سازمان انرژی اتمی ایران و درخواست رئیس وقت، این مرکز به سازمان انرژی اتمی منتقل شد.
استفاده از انرژی هستهای برای تولید برق در ایران و احداث نیروگاههای اتمی متعدد به ظرفیت حدود 23هزار مگاوات برق هستهای در سال 53 در دستور کار دولت وقت قرار گرفت. به همین دلیل سازمان انرژی اتمی ایران مسئول انجام مذاکرات در مورد احداث نیروگاههای اتمی با چند کشور صنعتی شد. این امر در عمل منتهی به عقد قرارداد احداث دو واحد نیروگاه اتمی در بوشهر، دو واحد در دارخوین- اهواز و مذاکره برای احداث دوواحد در اصفهان شد.تا سال1357 هجری شمسی(1978 میلادی) قرارداد ساخت یا توافقنامه احداث حدود 10نیروگاه اتمی بین سازمان انرژی اتمی ایران و پیمانکاران خارجی به امضا رسیده بود.در سال57 و هنگام وقوع انقلاب اسلامی بهغیر از واحدهای 1 و 2 نیروگاه اتمی بوشهر که به لحاظ ساخت در مرحله نسبتا پیشرفتهای به سر میبردند، نیروگاه دارخوین در مرحله شروع کارهای اجرایی و نیروگاه اصفهان در مرحله بررسی و مذاکره قرار داشت.
قرارداد احداث نیروگاه اتمی بوشهر با شرکت کرافت ورک یونیون ( KWU)
قرارداد ساخت نیروگاه بوشهر در تاریخ 1354.4.10 بین سازمان انرژی اتمی ایران و شرکت کرافت ورک اونیون (KWU) آلمانغربی منعقد شد. براساس این قرارداد شرکت کرافت ورک یونیون موظف شد طراحی، ساخت و نصب یک نیروگاه برق اتمی مشتمل بر دو واحد از نوع آب سبک تحتفشار به قدرت الکتریکی 1293مگاوات در 18کیلومتری جنوب غربی شهر بوشهر به صورت کلید در دست به انجام رساند. بهعلاوه پیمانکار طی قرارداد جداگانه تعهد کرد که سوخت موردنیاز 10سال اول نیروگاه را تأمین کند. وزن کل اورانیوم لازم در رآکتور هنگام بهرهبرداری 103تن بود که سوخت اولیه میبایست بر اساس قرارداد در سالهای 1980 و 1981 تحویل داده میشد. این قرارداد برای 30 سال عمر نیروگاه نیز قابل تمدید بوده است. همچنین استفاده از بخار حاصل از نیروگاه اتمی بوشهر برای راهاندازی دو واحد آبشیرینکن ، هر یک به ظرفیت 100هزار مترمکعب در روز، برای مصارف آشامیدنی، کشاورزی و صنعتی در منطقه بوشهر نیز بهعنوان پروژه جانبی مطرح شد. تا سال 1979 حدود 85 درصد کارهای ساختمانی تکمیل و قسمتی از تجهیزات برقی و مکانیکی ساخته و نصب شد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، شرکت زیمنس آلمان از ادامه کار برای ساخت نیروگاه بوشهر سر باز زد.
قرارداد تکمیل واحد اول نیروگاه اتمی بوشهر با کشور روسیه
پس از تعلیق پروژه نیروگاه اتمی بوشهر توسط شرکت KWU در دی58، به دنبال امضای موافقتنامه همکاریهای صلحآمیز اتمی مابین دولت جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه، قرارداد تکمیل واحد اول نیروگاه اتمی بوشهر مابین سازمان انرژی اتمی ایران و پیمانکار روسی (شرکت ZAES) وابسته به وزارت انرژی اتمی روسیه در دی 73 به امضا رسید و در دی 74 نافذ شد. یکی از اهداف موردنظر در قرارداد با شرکت ASE حداکثر استفاده از تجهیزات بهجا مانده از طرح KWU بوده که در این راستا نهایت جدیت اعمال شده است. هدف دیگر طرح جدید، اعمال تغییرات اجتنابناپذیر بهطور مناسب جهت تطبیق با ضوابط، استانداردها و همچنین تکنولوژی روز و در نهایت حصول اطمینان از راهاندازی و بهرهبرداری موفقیتآمیز نیروگاه به صورت ایمن بوده است. اقداماتی که در جهت تحقق این هدف به عمل آمده تمامی بخشهای پروژه را تحت تأثیر قرار داده است. شرکت تولید و توسعه انرژی اتمی ایران واحد اول نیروگاه را پس از سپریشدن دوره دو ساله راهاندازی و بهرهبرداری آزمایشی، در مهر92 از پیمانکار تحویل گرفت (تحویل موقت) و برای بهرهبرداری توسط متخصصان ایرانی به شرکت بهرهبرداری نیروگاه اتمی بوشهر که به این منظور تشکیل شده بود، تحویل داد.