printlogo


فلسطین و غزه در شعر کودک‌ونوجوان
کودک، کودک است!
براساس پیمان‌نامه یونیسف، کودک در هر کجای دنیا که باشدکودک است و از حقوق مختلفی برخوردار. کشورهای عضو پیمان‌نامه یونیسف مطابق با بند دوم این پیمان‌نامه متعهد می‌شوند که بدون هرگونه تبعیض و بدون توجه به نژاد، رنگ، جنسیت، زبان، مذهب، عقاید سیاسی، منشأ ملی، قومی، یا اجتماعی، دارایی، معلولیت، تولد یا سایر خصوصیات کودک یا والدین یا سرپرستان قانونی او، حقوق کودک را محترم شمرند.

این درحالی‌است که به‌رغم امضای این پیمان‌نامه از سوی بسیاری از کشورهای مدعی چون آمریکا و انگلیس و حکومت‌هایی برساخته چون اسرائیل، این نظام‎ها سالانه تعداد زیادی از کودکان را از ساده‌ترین حقوق خود محروم می‌کنند. کودک در هرجای دنیا که باشد کودک است و حق برخورداری از زندگی‌ای آرام و بدون تنش را دارد. این درحالی‌است که بیش از 60سال است در کشور فلسطین کودکان از طبیعی‌ترین و ابتدایی‌ترین حقوق خود محرومند. شاعران و نویسندگان آزاده به دور از هر نگاه سیاسی، همواره در دوره اشغال فلسطین کوشیده‌اند با زبان واژه‌ها از کودکان فلسطین و در سال‌های اخیر نوار غزه دفاع کنند. به‌همین‌دلیل، شعر مقاومت با رویکرد مبارزه با اسرائیل یکی از شاخه‌های ادبیات پایداری را در ایران ساخته است. شعر کودک نیز به‌تبع شعر بزرگسال هرچند بسیار محدودتر، به این موضوع مهم توجه داشته است و شاعران مختلف در دوره‌های زمانی گوناگون، گاه به‌صورت خودجوش و گاه به سفارش نهادهای خاص و به‌مناسبت شرکت در جشنواره‎ها، به این موضوع توجه کرده‌اند. در این گونه اشعار، آنچه بیشتر از دیگر مضمون‌های مقاومت به چشم می‌خورد، محروم‌ماندن کودکان از زیستی آرام در زیر پرچم صلح و درگیرشدن آنها با جنگ است. گرچه قدرت همذات‌پنداری در این‌گونه اشعار به‌دلیل قرارنگرفتن کودک ایرانی امروز در موقعیت اشغال و جنگ درون‌شهری اندک است، می‌تواند ذهن کودک را با این مفهوم و نحوه زندگی دیگر کودکان آشنا کند و شاید آنها را به جست‌وجو در چرایی این اشغال و درگیری تشویق کند. «خواهرم پرنده شد» عنوان مجموعه شعری است که کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برای اولین بار در سال1393 آن را منتشر کرده است. این کتاب که با کوشش بابک نیک‌طلب و تصویرگری حدیثه قربان و عاطفه ملکی‌جو به سرانجام رسیده است، دربردارنده 12قطعه شعر از 11شاعر نام‌آشنای کودک‌ونوجوان کشور و برای گروه سنی (ب) است.از 12شعر این مجموعه تنها هفت شعر با نمادهای مستقیم مربوط به فلسطین چون سنگ، اردوگاه و آوارگی و کلمه‌‎های غزه و فلسطین شعر فلسطینی محسوب می‌شوند و دیگر شعرها به‌طورکل شعر جنگند و معنایی عام دارند. بااین‌حال همین توجه اندک به این مضمون مهم جهان اسلام نیز ستودنی است. امید است شاعران ونویسندگان ایرانی باتوجه به زیست‌بوم فرهنگی کشور، همین‎‌‌طور با شناخت بهتر دنیای کودک، به خلق آثاری فاخر با این موضوع قهرمان‌‎پرور و ظلم‎‌ستیز مبادرت ورزند.
در ادامه یکی از شعرهای این مجموعه را می‌خوانید: خواهر کوچکم کنج دیوار/ با نگاهی پر از غم نشسته / زل زده توی چشمان خیسم /  تشنه و خسته و دل‌شکسته / گوش او پرشده ازصداها / از صداهای فریاد وموشک /  بغض او می‌چکد قطره‌قطره / روی پاهای زخم عروسک / سهم ما جای بازی و شادی / زندگی زیر باران جنگ است /  می‌روم با دلی پاره‌پاره / توی مشتم پر از قلوه‌سنگ است / رودابه حمزه‌ای

معصومه مرادی| شاعر و استاد دانشگاه