printlogo


بازگشت بازنشسته‌ها
هرم جمعیتی ایران، یک گزاره بدیهی را پیش روی ما قرار می‌دهد؛ این‌که تعداد بازنشسته‌های ایران طی یک دهه، دیگر به شکل معناداری افزایش خواهد داشت؛ چراکه جمعیت سالمند ایران طی این مدت نزدیک به دوبرابر می‌شود.

فارغ از کمبود زیرساخت‌های نظام بهداشت و درمان برای مراقبت از این تعداد سالمند و اختلال در تولید کشور، همین حالا هم وضعیت صندوق‌های بازنشستگی در ایران رو به افول است. اگرچه باید بدانیم این وضعیت تنها محدود به ایران نیست و بسیاری دیگر از کشورها هم با چنین چالشی دست و پنجه نرم می‌کنند اما یکی از راهکارها برای به تاخیر انداختن ورشکستگی این صندوق‌ها را افزایش سن بازنشستگی در این کشورها می‌دانند. این موضوع هم البته که پیامدهایی همچون نارضایتی عمومی را پیش روی خود دارد. مصداق آشکار آن، ناآرامی‌های گسترده در کشور فرانسه است که به دلیل تصمیم افزایش دوساله سن بازنشستگی در این کشور بوده است. البته همچنان یکی از موارد مهم تأثیرگذار بر پایداری صندوق‌های بازنشستگی، افزایش سن بازنشستگی و مدت زمان بهره‌مندی از حقوق و مستمری بازنشستگی است. همان‌طور که در داده‌نمای امروز نشان داده شده، در ایران با وجود افزایش پیوسته امید به زندگی، نه‌فقط متناسب با آن(وبه دلیل افزایش توان افراد جامعه برای اشتغال) سن بازنشستگی افزایش نیافته است؛ بلکه این روند همواره نزولی بوده و متوسط سن بازنشستگی نزدیک به پنج سال کاهش یافته است. اینها در حالی است که بدانیم در ایران و درحال حاضر ۱۸صندوق بازنشستگی وجود دارد که از بین آنها، نسبت پشتیبانی فقط در دو صندوق بالای پنج است. براساس تعاریف، «نسبت پشتیبانی» شاخصی است که نشان‌دهنده وضعیت جریان مالی ورودی به جریان خروجی صندوق‌هاست و برابر است با نسبت تعداد بیمه‌شدگان به تعداد پرونده‌های مستمری‌بگیران. با این توضیح طبیعی که هرچه اندازه این نسبت بزرگ‌تر باشد آن صندوق از نظر درآمد و هزینه در نقطه مطلوب‌تری قرار دارد. براساس پژوهش‌های انجام‌شده، اگر شاخص پشتیبانی به کمتر از 6.3نفر تقلیل پیدا کند، صندوق‌های بازنشستگی قادر نخواهند بود براساس منابع نقدی حاصل از دریافت حق بیمه به تعهدات قانونی خود عمل کنند و اگر این شاخص از 3.5نفر کمتر شود، صندوق‌ها روزبه‌روز به ورشکستگی مالی و اقتصادی نزدیک‌تر می‌شود. با این تعریف می‌توان دوباره به این گزاره دقت کرد، این‌که از میان 18صندوق موجود در ایران شاخص نسبت پشتیبانی تنها دو صندوق بازنشستگی بالای5 است!