printlogo


زمانی برای فیلمساز ماندن؟!
چهلمین جشنواره فیلم کوتاه تهران که از ۲۷مهر کلید خورد، درحالی به اختتامیه‌اش نزدیک می‌شود که پس از چند سال رکود و سکون و سردرگمی در گرایش‌های مختلف مفهومی و اجرایی، با استقبال جوانان فیلمساز و علاقه‌مندان سینما روبه‌رو شده است.

کشورمان درعین داشتن گنجینه‌هایی از ایده، موضوع و دستمایه‌های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی در پهنای متنوع اقلیمی و جغرافیایی، دارای لشکری از جوانان مستعد و با‌ذوق و مشتاق به فعالیت در رشته‌های مختلف سینمایی است؛ جوانانی که در کنار «عشق فیلم» بودن، رهجوی درک و فهم فنی و علمی سینما نیز هستند. نباید این ظرفیت را دست‌کم گرفت و علاوه بر این اقتضا می‌کند که برای این موجودیت برنامه داشت و سرمایه‌گذاری لازم را انجام داد. درواقع امر آنجایی که بیش از همه نیازمند توجه و مدیریت و هزینه است، همین میدان است. تا اینجای قضیه وضعیتی است که در زمره وظایف متولیان، مدیران و صاحبان امکانات و بودجه‌های عمومی است؛ کسانی که به‌‌دلیل همین وظیفه مسئولیت گرفته‌اند و خصوصا در نهادها و دستگاه‌های مختلف ماموریت دارند. ولی سوی دیگر ماجرا خود جوانان علاقه‌مند و هنرجویان سینما هستند که راه را از چاه تشخیص بدهند تا در این میدان سخت و پردست‌انداز بتوانند ادامه دهند و مهم‌تر از همه به‌عنوان فیلمساز ماندگار شوند. این اساس واقعیت موجود است؛ خصوصا که عرصه سینما روز‌به‌روز خالی‌تر از فیلمسازان نسل‌های پیشین می‌شود. نسلی که در صورت بررسی می‌تواند تجربه خوبی برای نسل جدید باشد. الان با کاهش فیلمسازان صاحب‌سبک قدیمی به‌دلایل فوت، انفعال، کم‌کاری و‌...  فرصتی فراهم شده که محیط سینما نیازمند جایگزین است. پر شدن جای بزرگان قبلی، احتیاج به فیلمسازان دارای جهان بزرگ است؛ فیلمسازانی که علاوه بر داشتن ریشه در این آب و خاک، اهل میوه‌دهی مناسب همین سرزمین هم باشند. خوشبختانه سینمای کشورمان همواره از ظرفیت و سعه‌صدر پذیرش فیلمسازان با‌اندیشه و نگرش‌های متنوع برخوردار بوده و هست؛ سینمایی که در آن کیارستمی، مهرجویی، تقوایی، کیمیایی و را داشته و همزمان حاتمی‌کیا، درویش، شورجه و‌... نیز فعال بوده‌اند. این نسل را می‌توان با شاخصه‌های فکری، زیستی، دغدغه‌مندی و مهم‌تر، داشتن جهان فیلمسازی شناسایی و دسته‌بندی کرد. اما حرف نهایی این‌که فیلمسازان جوان باید بیش از پیش مراقبت کنند که دو گروه از فیلمسازان قبلی را الگو قرار ندهند و از تجربه شکست و پیروزی آنها درس بگیرند ولی به دام مدل‌گیری از آنها نیفتند‌. اولی فیلمسازان شکست‌خورده و منفعل‌اند. این گروه از فیلمسازان همواره درحال نصیحت و پند هستند ولی پیشنهادات‌شان برای امروز کاربردی ندارد و چه بسا باعث و بانی درجا زدن یا توقف جوانان شوند، بنابراین بهتر است که از دلایل شکست آنها تجربه کسب کنند ولی راه آنها را در پیش نگیرند‌. اما گروه دوم خطرناک‌ترند. اینان علاوه بر خطر انفعال، می‌توانند عامل محو و فید شدن جوانان شوند، کما ‌این‌که خود اینها به فرجامی تاسف‌بار رسیدند. از سهراب شهید‌ثالث تا امیر نادری، از بهمن قبادی تا محسن مخملباف و برخی دیگر ازجمله فیلمسازان مستعد و پویایی بودند که در صورت داشتن علقه و دغدغه وطن و مردم این کشور، بی‌تردید جایگاه برجسته‌ای می‌داشتند که هم خود فعال و جاری بودند و هم این‌که مردم از آثارشان بهره می‌بردند اما با درپیش گرفتن راه جشنواره‌های پر‌زرق و برق جهانی و چراغ‌سبزهایی که پشت آن دوزخ سرخی بیش نبود، امروزه یا در انزوا و تنهایی به‌سر می‌برند یا به عمله بیگانگان تبدیل شده‌اند. خلاصه این‌که جشنواره‌ها، فرقی نمی‌کند داخلی یا خارجی، فرصت و مسیر هستند و اگر به هدف تبدیل شوند، باخت هم ضمیمه‌اش است. جشنواره فیلم کوتاه تهران فرصتی مغتنم برای دیده‌شدن و دور‌هم جمع شدن است وبی‌تردید برگزیده شدن درآن لذت‌بخش است ولی برای ماندن‌وفیلمسازشدن مؤلفه‌هایی لازم است که فقط در جشنواره بروز و ظهور نمی‌یابد.

محمدتقی فهیم | منتقد سینما