تسخیر و سه شخصیت
آیتا... مهدوی کنی
یکی از صریحترین مخالفان واقعه تسخیر سفارت آمریکا، مرحوم آیتا... مهدوی کنی بود. او در خاطرات خود تاکید میکند که «من این حرکت، یعنی اشغال سفارت را نمیپسندیدم و این را نمیپذیرفتم که به سفارتخانهها بهخصوص سفارت آمریکا حمله کنیم... هر سفارتی در هر کشوری کارش همین است که به نفع کشور خودش کارهایی بکند... من میگفتم ما باید قطع رابطه میکردیم و سفارت را بر میچیدیم.
حال آنکه ما آنوقت قطع رابطه نکرده بودیم و پس از این که لانه تسخیر شد رابطه را با آنها قطع کردند. امام فرمودند حالا که آنها قطع رابطه کردند پدیده مبارکی است... اگر ما هم میخواستیم سفارت را بگیریم و دماغ آمریکا را به خاک بمالیم همان که آنها را گرفته بودیم برای آمریکاییها کافی بود. به نظر من ادامه آن چیز جالبی نبود. قهرا من ادامه کار را نمیپسندیدم، ولی چون امام فرمودند این کار بشود و به تعبیری که از قول امام نقل کردند که ایشان فرمودهاند که انقلاب دوم است ما هم پذیرفتیم و تسلیم شدیم. [البته] ادامه این کار به نفع ما تمام نشد زیرا آنها پس از ۴۴۴ روز آزاد شدند و آخر کار به جایی رسید که ما التماس میکردیم که گروگانها را تحویل بدهیم.» (منبع: خاطرات آیتا... مهدوی کنی، مرکز اسناد انقلاب اسلامی)
سیدمحمد موسوی خوئینی
از سیدمحمد موسوی خوئینی، روحانی متنفذ اصلاحطلب، بهعنوان مرد پشت صحنه و رهبر روحانی تسخیر لانه یاد میشود. مطابق روایت خود او، دانشجویان میخواستند تا ابتدا نظر امام را جویا شوند و برای این امر به خوئینی مراجعه میکنند. با این حال، موسوی خوئینی، آنها را منصرف میکند: «فکر کردم امام(ره) بهعنوان رهبر انقلاب مسئول حوادث جاری کشور هستند و طبعا با این کار مخالفت میکردند گرچه در واقع این کار را خوب بدانند و دلیل آن هم مسئولیت در برابر سایر دولتها و مواردی از این قبیل است، بنابراین به این نتیجه رسیدم که امام را محدود نکنیم و مشورت با ایشان انجام نشود.» (روزنامه سلام، ۱۳ آبان ۱۳۷۴) با اینکه بخش قاطع اصلاحطلبان، سالهاست که به منتقدان ماجرای تسخیر تبدیل شدهاند و بر طبل ارتباط با آمریکا میکوبند، خوئینی، همچنان بر درستی اقدام سال58 و تضاد ماهوی آمریکا با ایران و انقلاب پافشاری کرده است: «مجمع روحانیون نه در پی آن است که در تنور مبارزه با آمریکا نانی برای خود بپزد و نه هرگز گمان میبرد که در دوستی با آمریکا، تا زمانی که دولتمردان آن کشور بر طبل خصومت میکوبند، برای ملت ایران خیری نهفته است.» (روزنامه اعتماد، ۱۳ مهر 1396)
محمود احمدینژاد
آنچه درباره محمود احمدینژاد و سفارتآمریکا مطرح است، نقلقول دیگران است و تاکنون، روایتی ازخود اودر دست نیست. احمدینژاد در روزهای تسخیر لانه جاسوسی، دانشجوی دانشگاه علم و صنعت و نماینده نیروهای مسلمان آن دانشگاه در شورای مرکزی پنجنفره دفتر تحکیم وحدت بود. اعضای این شورا، متفقالقول بیان میکنند که پس از طرح ایده حمله به سفارت از سوی اصغرزاده، احمدینژاد با آن مخالفت کرده است: «ما با آقای احمدینژاد از لحاظ مبانی مخالفت داشتیم و البته وی گفت ما باید با شوروی مخالفت کنیم، آنها بیخدا هستند و آنها کمونیست هستند و مسأله اصلی و مشکل ما الان این کمونیستها و بیخداها هستند... من در آن جلسه گفتم اصل بر اعتراض نیست، اصل بر این است که شاه به آمریکا رفته است و به این خاطر ما میخواهیم اعتراض کنیم و اگر شاه به شوروی میرفت آن گاه به سراغ سفارت آنها هم باید میرفتیم.» (تابناک) به روایت حبیبا... بیطرف، احمدینژاد حتی «تهدید کرد اگر قصد این کار را داشته باشید، موضوع را به آقای بازرگان منتقل میکنم! و این برخورد باعث شد این دو نفر(احمدینژاد و سیدنژاد) از کمیته برنامهریزی تسخیر کنار گذاشته شوند و عملا بار حرکت تسخیر لانه جاسوسی بر دوش دانشگاههای تهران، پلیتکنیک، صنعتی شریف و شهید بهشتی قرار گرفت.» (ماهنامه تدبیرآینده، ویژهنامه نوروز 1392)