پرونده «قاب کوچک» برای سریالهایی با مضامین امنیتی
امنیت برقرار است
امنیت واژهای تسکیندهنده است که حس آرامش و حمایت را توامان دارد. وقتی این مفهوم بلند محور سخت اثری نمایشی قرار میگیرد میتواند با توجه به ظرفیتهای نهفته در خود مثل لحظات اکشن و همچنین پیوند با میهندوستی و پاسداری از خانواده و... جذابیت آفرین باشد.
در سالهای اخیر تعداد سریالهایی که با مضامین امنیتی، امنیت تمامیت ارضی و مرزها یا سلامت و... را محور قرار داده و مورد توجه مخاطبان قرار گرفت، بیشتر شدهاست. یکی از این آثار، سریال تلویزیونی محرمانه است که به کارگردانی محمود معظمی تهیه شده و این شبها از شبکه سه پخش میشود. در اینجا تعدادی از این آثار را بررسی و درادامه همچنین دیدگاه یک منتقد را درباره ساخت چنین آثاری ودلیل اقبال به آنها را منعکس کردیم.
محرمانههای پزشکی
سریال محرمانه که این شبها از شبکه سه سیما روی آنتن میرود درخط اصلی قصه خود به ساخت واکسن کرونا به همت متخصصان ایرانی و کارشکنی معاندان میپردازد. برای کارشکنیها پای نیروهای امنیتی به ماجرا باز میشود. آنها سعی دارند علاوهبر خنثی کردن توطئههای داخلی و خارجی، جان متخصصان ایرانی را هم حفظ کنند. در این سریال لاله اسکندری، زهیر یاری، آرش آصفی، نسیم ادبی، فاطمه گودرزی، مجید مظفری، رحیم نوروزی، علیرام نورایی، علیرضا جلالیتبار و... بازی میکنند. محرمانه را محمود معظمی ساخته و رامین موسوی تهیه کردهاست. همانطور که اشاره شد داستان سریال محرمانه به ماجرای چند نخبه ایرانی میپردازد که به آفریقا سفر کرده و در این مسیر با اتفاقاتی روبهرو میشوند. سریال روایتی از پیشرفتهای علمی و تلاشهای دانشمندان کشورمان در حوزه پزشکی و ساخت واکسن کروناست.
زندگی در خانه امن
یکی دیگر از سریالهای تلویزیون با تم امنیتی «خانه امن» بود که در زمان پخش توجه بسیاری را به خود جلب کرد. در این سریال جنایی، سیاسی، امنیتی بازیگرانی مثل حمیدرضا پگاه، امین زندگانی، سیما تیرانداز، سامان صفاری، پرویز فلاحیپور، شهره سلطانی، کاوه آفاق، شایسته ایرانی و... حضورداشتند. سریال را ابوالفضل صفری و حسین ترابنژاد نوشتهبودند و احمد معظمی ساخت و سال99 روی آنتن برد. این مجموعه داستان دو مامور امنیتی به نامهای کمال(حمیدرضا پگاه) و افشین(امین زندگانی) را روایت میکند که یکی مسئول تیم ضد تروریستی و دیگری مسئول تیم مبارزه با مفاسد اقتصادی و پولشویی است. کمال طبق اخبار واصله مطلع میشود قرار است تیمهای تروریستی داعش عملیاتهایی در ایران راه بیندازند. کمال و تیمش با اطلاعات دریافتی از خارج کشور به ردزنی یکی از نیروهای داعش میپردازند تا از طریق او بتوانند رابطش را در تهران شناسایی کنند. رفته رفته طی این ماجرا دو پرونده پیچیده تروریستی و اقتصادی به هم گره میخورد و در قسمتآخر فصلاول افشین برای ماموریت به تلآویو میرود.
در تعقیب گاندو
سریال گاندو را که در ژانر اکشن - امنیتی در دو فصل روی آنتن رفت. جواد افشار با تهیهکنندگی مجتبی امینی ساخت. نخستین قسمت آن در ۱۵خرداد۱۳۹۸ از شبکه سه تلویزیون به نویسندگی آرش قادری پخش شد و در ۱۵تیر۹۸ به پایان رسید. فصل دوم این مجموعه تلویزیونی با نام گاندو۲ از۳۰اسفند۱۳۹۹ در ۱۳قسمت از شبکه سه پخش شد. البته ادامه آن بعد از انتخابات1400 روی آنتن شبکه سه سیما رفت. گاندو در زمان پخش مخاطبان زیادی داشت و نظرات متفاوتی را به خود جلب کرد. فیلمنامه سریال «گاندو» بر اساس مستندات و وقایع تاریخی و کشف جاسوسهای داخل و خارج از ایران بود و همچنین به موضوع آقازادهها نیز اشارههایی میکرد. در مجموعه گاندو تمامی اسامی افراد و اشخاص حقیقی در آن عوض شدهاست.
تصویر در آینههای نشکن
یکی از سریالهای امنیتی تلویزیون در سال1387 آینههای نشکن بود که به کارگردانی جواد اردکانی و با بازی سعید نیکپور، آزیتا حاجیان، علی قربانزاده و... روی آنتن شبکه دوی سیما رفت. در این سریال میبینیم ایران مدتی است به انرژی هستهای دست پیدا کردهاست. در این زمان جاسوسان بهدنبال ایجاد خرابکاری در این دستاورد هستند و به همین دلیل از طریق ریختن طرح دوستی با دختری به اسم سیمین و سپس تحت فشار قرار دادن او، سعی میکنند به فضای نیروگاه هستهای نفوذ و در سیستم آن اخلال ایجاد کنند. این سریال هم جزو نخستین آثاری بود که موضوع انرژی هستهای و توجه امنیتی به آن را دستمایه خود قرار دادهبود.
غریبهای میان ما
جواد اردکانی پیش از سریال آینههای نشکن اثری دیگر با مضمونی مشابه و در حال و هوای امنیتی ساختهبود. این سریال در سال 79 تولید شد و غریبه نام داشت. در سریال غریبه، عبدالرضا زهرهکرمانی نقش یک اجیرکرده را بازی میکرد که با نزدیک شدن به یک دختر و ایجاد رابطه عاطفی، سعی در پیشبرد اهداف خود را داشت. غریبه یکی از نخستین سریالهایی بود که با ورود به قصهای درباره انرژی هستهای، ماجرایی جاسوسی را به تصویر میکشید. این سریال البته به تصویر کشیدن مقابله نیروهای امنیتی با جاسوسان را با قصه دلباختگی یکی از جاسوسها به دختری که برای پیشبرد اهداف این گروه پایش به ماجرا باز شدهبود پیوند میزد.
سقوط عاملان ناامنی
«گروهی از خرابکاران سعی دارند امنیت مردم را به خطر بیندازند. در این راه از رخنه در سیستمهای کامپیوتری و... بهره میبرند. پلیس به فرماندهی سرگرد صابری با بازی حامد بهداد از این عملیاتها باخبر میشود. او با نیروهای جوانی که در گروهش دارد، تلاش میکند اقدامات خرابکارانه این تیم شرور را با مدیریت زنی به اسم مانا خنثی کند. درنهایت این اقدام ناکام میماند اما یکی از نیروهای پلیس نیز به شهادت میرسد. این سریال هم در خلال قصه خود نقبی به موضوعهای امنیتی میزد.» این چکیدهای از سریال سقوط آزادی به کارگردانی علیرضا امینی است که سال 1390 پخش شد..
ماتادور در کمین
درسریال ماتادور به کارگردانی فرهاد نجفی و تهیهکنندگی جواد نوروزبیگی که سال 1392 پخش شد، قصهای پلیسی امنیتی داشت. ماجرا از این قرار بود: قرار است کنفرانسی درباره انرژی اتمی در کشور برگزار شود اما گروهی تروریستی که در کشورهای درحال توسعه خرابکاری میکنند و فضای ناامنی را بهوجود میآورند، درصدد هستند این کنفرانس را برهم بزنند. یکی از نیروهای مشهور و حرفهای این گروه، شخصی با نام مستعار ماتادور است. پلیس با گروهی از نیروهای جوان تلاش میکنند علیه این اقدامات تروریستی وارد عمل شوند. این سریال هم احتمالا بهدلیل نمایش صحنههای اکشن در خلال قصهای امنیتی در ذهن مخاطبانش باقی ماندهاست.پولاد کیمیایی، علیرام نورایی، پوریا پورسرخ، سام درخشانی و... بازیگران این سریال بودند.
تمامرخ تروریسم
سریال تمامرخ که به سفارش مرکز سیمافیلم و با کارگردانی محمود معظمی ساخته شد به موضوع تحریم و تروریسم اقتصادی در 30قسمت پرداخت. تمامرخ خانواده و آدمهایی را نشان میدهد که شخصیت متزلزلی دارند؛ میتوانند تحصیلکرده باشند و فریب بخورند. طمع پول زیاد در فقدان امنیت و عشق در خانواده باعث میشود آدمی به خیانت و حتی وطنفروشی تن دهد. رحیم نوروزی، آرش آصفی، معصومه بافنده، احسان امانی، ویدا جوان، نگین صدقگویا، مهدی سلوکی، بهزاد خداویسی، کاظم هژیرآزاد، رحمان باقریان، علیرام نورایی، شیدا یوسفی، مهوش صبرکن و وحید نفر در این سریال ایفای نقش کردند.
امنیت در «آسمان من»
یکی از سریالهای متفاوت حوزه امنیت، «آسمان من» است که در آن امنیت پرواز محور بود. در توضیح این سریال آمدهاست: مجموعه آسمان من روایت پروازی آرام است که البته برای رسیدن به این هدف، افراد زیادی تلاش میکنند تا یک پرواز آرام و آسوده به مقصد برسد، بهعبارتی این سریال، داستان زندگی اشخاصی بیادعاست که سفری خوش را برای مسافران هواپیما آرزو میکنند. قصه سریال از سال۶۳ آغاز میشود. طبق اسناد و مدارک به ثبت رسیده در این سال، چند هواپیما ربوده میشود که در شش قسمت اول ماجرای این هواپیمارباییها به تصویر کشیده میشود و پس از آن با جهش ۲۵ساله تلاش نیروهای امنیت پرواز(سپاه پاسداران انقلاب اسلامی) برای برقراری کامل امنیت طی پروازهای مختلف و خنثیسازی حرکت گروههای تروریستی منعکس میشود. در این سریال به کارگردانی محمدرضا آهنج حدود 752بازیگر از جمله جامد بهداد، حسن پورشیرازی، افشین زینوری، عمار تفتی، صالح میرزاآقایی، امیررضا دلاوری و بهرام بهرامی بازی داشتند. این سریال نخستین بار در 30قسمت در بهار94 از شکبه افق پخش شد.
زندگی در 2 جبهه
«سریال سرجوخه اولین تجربه من برای بازی در سریالی امنیتی بود و سختیهای خود را داشت. بیشتر در آثار طنز و اجتماعی سابقه بازی دارم اما توسط احمد معظمی، کارگردان سریال سرجوخه برای بازی در این مجموعه در نقش مامور امنیتی دعوت شدم. نقش یک افسر پلیس را در سریال سرجوخه داشتم که فعالیت تروریستها را زیر نظر داشت. بازی در نقش مامور و یک افسر فعال در بخش امنیت پیچیدهاست و باید از نوع رفتار ماموران امنیتی الگو میگرفتم که در نوع رفتار، سخن گفتن و آرامش در ارائه اطلاعات به دیگر ماموران در شرایط بحرانی از جمله مسائلی بود که با آن روبهرو بودم. برای اینکه بتوانم از پس نقش مامور امنیتی در سریال سرجوخه برآیم، تمرینهای زیادی داشتم. به نظر من نمیتوان بدون داشتن تصویر ذهنی و الگوپذیری، نقش یک مامور را بر اساس کلیشههای رایج و شکل گرفته در آثار سینمایی و تلویزیونی بازی کرد. معتقدم ساخت سریالهایی همچون سرجوخه با درونمایه مسائل امنیتی کشور امری ضروری است و این آثار به مخاطب کمک میکند بداند در پشت پرده آرامش امروز کشور، چه کسانی در زحمت و دشواری قرار دارند و این امنیت به این سادگی به دست نیامدهاست. این سریال برگرفته از چند پرونده واقعی بود و تصویر این پروندههای واقعی یکی از اتفاقات مهم سالهای اخیر در سریال سازی است.» این بخشی از سخنان وحید اسمیخانی، بازیگر نقش پلیس امینتی در سریال سرجوخه است.
محمدحسین کاظمی - روزنامهنگار