پرونده قاب کوچک برای هنرمندانی که برخاسته از رادیو هستند
عبور شهرت از دالان صدا
کافی است پرونده رادیو را زیر و رو کنیم، آن‌وقت است که به نام‌هایی برمی‌خوریم خورد که سال‌هاست در میان مردم به شهرت رسیده‌اند اما در روزگاران گذشته در شبکه‌های مختلف رادیویی به‌عنوان نویسنده، گوینده، بازیگر و... مشغول به فعالیت بودند.
از این‌رو بیراه نیست که بگوییم رادیو به‌عنوان یک رسانه تاثیرگذار در موفقیت هنرمندان نقش به‌سزایی داشته است، زیرا کار در رادیو بر‌خلاف آن‌که فکر می‌کنیم ساده است، دشواری‌های خودش را دارد؛ چرا که هنرمند فقط به‌واسطه صدا با شنوندگان در ارتباط است و از این طریق باید تمام حس‌و‌حالش را انتقال بدهد. بنابراین همکاری با رادیو به حرفه‌ای‌شدن هنرمند کمک بسیار زیادی می‌کند. ما در این پرونده به مرور فعالیت برخی هنرمندان پرداختیم که روزگاری، فعالیت هنری‌شان را با رادیو آغاز کردند. گرچه بعضی از آنها همچنان به همکاری خود ادامه می‌دهند وبرخی‌دیگر مشغول فعالیت هنری در حوزه‌های مختلف هستند.
بانوی صدا
ژاله علو / سال شروع: 1327
پیشینه: صدای خاصی دارد و بر همین اساس پایش به رادیو باز شد و از سال 1327 به‌صورت زنده به گویندگی و اعلام برنامه‌ها پرداخت. بعد از آن وارد گود اجرای نمایش‌های رادیویی شد. علو را از پایه‌گذاران برنامه پرطرفدار «داستان شب» می‌دانند. برنامه‌ای که هنرمندان سینمایی و تلویزیونی بسیاری، کارشان را با نقش‌آفرینی در این برنامه آغاز کردند. نمایشنامه «دختر خورشید» به کارگردانی نصرت‌ا... محتشم اولین اجرای این بازیگر در داستان شب بود.
زندگی پشت میکروفن
حمید منوچهری/ سال شروع: 1340
پیشینه: متولد سال۱۳۲۰ است و از ۱۷سالگی فعالیت هنریش را به‌طور جدی آغاز کرده بود و حضورش در رادیو هم به چند دهه پیش برمی‌گردد. شادروان حمید منوچهری بیش از آن‌که در تلویزیون و تئاتر بازی کند، بیشتر در رادیو بازی و کارگردانی کرده بود. می‌توان گفت او نمایش‌های زیادی را دررادیو کارکرده بود و مرداد امسال دراثر بیماری درگذشت. این هنرمند در زمان حیاتش بارها به اهالی مطبوعات گفته بود که رادیو هنرمندان بسیار زیادی را تربیت کرده است. او آرزویش این بود که پشت میکروفن فوت شود و تا روزهای پایانی عمر در رادیو مشغول به فعالیت بود.
یک صدای بم
بهروز رضوی/ سال شروع: 1347
پیشینه: دهه 40 وارد رادیو شد، رسانه‌ای که از آن با عشق نام می‌برد. او درباره آغاز فعالیتش در رادیو به ما گفته است که برای نخستین‌بار در یک برنامه رادیویی یک شعر خواند اما چند سال بعد به‌صورت حرفه‌ای با گروه ادب امروز شروع به فعالیت کرد. در آن دوران گویندگی شغل بسیار محترمانه‌ای بود و رضوی همچون بقیه علاقه‌مند بود تا وارد این حرفه شود و به‌عنوان یک شغل و منبع درآمد به آن نگاه نمی‌کرد. او همچنان نگاه حرفه‌ای به کارش دارد و به همین دلیل همه اجراهایش در ذهن مخاطبان باقی مانده است. این گوینده با این‌که در تلویزیون کارهای بسیاری هم داشته اما همچنان رادیو برایش جایگاه متفاوت تری دارد.
از گل پسر تا عمو پورنگ
داریوش فرضیایی / سال شروع: 1372
پیشینه: شاید کمتر کسی بداند که عموپورنگ تلویزیون، کارش را از رادیو آغاز کرده است. او سال71 با برنامه «صبح جمعه با شما» به‌عنوان بازیگر حضور داشت و در چند تیپ حاضر شد. تا این‌که از سال77 به شکل جدی‌تر فعالیتش را در رادیو ادامه داد. از تیپ‌های رادیویی او می‌توان به گل پسر اشاره کرد. وی در گفت‌وگو با اهالی مطبوعات از رادیو به‌عنوان خانه اولش نام برده و اعتقاد دارد رادیو، خانه اول هر هنرمندی است که فعالیتش را با رادیو شروع کرده است. همچنین او در مصاحبه‌هایش تاکید کرده که هر آنچه در اجرای تلویزیونی دارد، مدیون رادیو و تجربیاتی بوده که در این رسانه به‌دست آورده است. او همه این اتفاقات خوب را هدیه از طرف رادیو می‌داند.
ورزیده شدن با رادیو
فرزاد حسنی/ سال شروع: 1378
پیشینه: فعالیتش را به شکل جدی از سال78 با برنامه رادیویی شروع کرد. البته دو سال قبل از آن، برنامه‌هایی را در شبکه جام‌جم اجرا کرد. او در طول این سال‌ها برنامه‌های پرشنونده‌ای از جمله برنامه هفت‌شنبه را در رادیو داشته است. تعداد برنامه‌های پرشنونده او کم نیست. حسنی اوایل دهه 80 با اجرای برنامه کوله‌پشتی میان مردم به شهرت رسید و بعد از آن به‌عنوان مجری برنامه‌های چالشی در تلویزیون شناخته شد. او اعتقاد دارد که در رادیو یاد می‌گیرید دقیق صحبت کنید، قدرت پردازش داشته باشید و لحن‌تان درست باشد.
از سق سیاه تا تلویزیون
مهران امامیه/ سال شروع: 1368
پیشینه: اصفهانی است و از زمانی که دانشجو بوده فعالیتش را دررادیو آغاز کرده است. اولین برنامه رادیویی مهران امامیه برنامه «صبح جمعه با شما» بود و بعد از آن دیگر برنامه‌های رادیویی را اجرا کرد. او با خلق تیپ سق سیاه توانست به اجرا و بازی در تلویزیون هم راه پیدا کند، حتی با این تیپ میان مردم به شهرت رسید. درواقع علاقه‌اش باعث شد وارد این رسانه شود. او کار تلویزیونی هم انجام داده، اما کار رادیو را مشکل‌تر ذکر می‌کند، چون معتقد است باید از طریق صدا تمام حس خود را به شنونده منتقل کند. او دوران یادگیری و آموزش در رادیو را با بهترین‌ها و درجه‌یک‌ها کسب کرده است.
صدای مستند
داوود نماینده/ سال شروع: 1347
پیشینه: صدای نماینده را بیشتر با عنوان راوی مستندهای تلویزیونی می‌شناسیم، اما این هنرمند کارش را با رادیو آغاز کرد. سال 47 بود که در آزمونی مرتبط با دکلمه و فن بیان در تهران، مقام نخست را کسب کرد و به این ترتیب راهش به رادیو باز شد. در این رسانه زیر نظر استادانی چون آذر پژوهش و محمد خواجوی‌ها (مانی) آموزش دید و بعد از گویندگی در رادیو، پا در راه دوبله و اجرای تلویزیونی گذاشت.
صبح جمعه با آذری
منوچهر آذری/ سال شروع: 1354
پیشینه: آذری، بازیگر سینما، تلویزیون و رادیو نقطه آغاز کارش با بازیگری و گویندگی در رادیو بود. نخستین برنامه‌اش سال 54 روی آنتن رفت، بعد از آن در برنامه صبح جمعه با شما در تیپ‌های مختلف هنرنمایی کرد و میان مخاطبان به شهرت رسید. آذری کنار زنده‌یاد فرهنگ مهرپرور یکی از موفق‌ترین زوج‌های کمدی رادیو بودند.
داشتن گوش رادیویی
امیر جوشقانی/ سال شروع: 1373
پیشینه: متولد۱۳۵۳ و کارشناس صنایع است. جوشقانی سال‌هاست در رادیو فعالیت می‌کند. او وقتی کودک بود برای بازی در نمایش «کعبه در آتش» به کارگردانی مجید حمزه مقابل میکروفن رادیو نشست و پس از آن به‌صورت مستمر در رادیو حضور داشت، چنان که به گفته خودش هزاران نقش را در رادیو بازی کرده است. وی بعدها به واسطه فعالیت در رادیو، در تلویزیون اجرا کرد. وی تاکید دارد که گوشش از دوران کودکی قابلیت متفاوتی داشت، مثلا اگر صدای ارکستری را می‌شنید می‌فهمید از چه سازهایی در آن استفاده شده است. در گویندگی رادیو همیشه قابلیت‌های نمایش در صدایش را رعایت می‌کند و دوست دارد هر دیالوگی را با حس‌وحال ویژه بگوید که روزنامه‌خوانی و گویندگی صرف نباشد.
آوای قصه‌گو
مریم نشیبا/ سال شروع: 1357
پیشینه: این گوینده سال 57 کارش را با رادیو شروع کرد و دراین سال‌ها گویندگی خبر و برنامه‌های متفاوتی را تجربه کرده است اما بیشتر به‌خاطر اجرای برنامه خاطره‌انگیز شب بخیر کوچولو و همچنین گلبانگ از رادیو ایران شناخته می‌شود. او بعد از آن وارد تلویزیون هم شد و در برنامه‌های کودک، مستندهای علمی و آموزشی و... به‌عنوان راوی و گوینده حضور داشته است.
ریشه از رادیو
مژده لواسانی/ شروع فعالیت: 1371
پیشینه: فعالیت رسانه‌اش را در سه‌سالگی و با برنامه «سلام کوچولو» آغاز کرد و بعد از آن با برنامه‌های «بچه‌های‌انقلاب» و «بوی گل آفتاب» همکاری‌اش را با رادیوسراسری ادامه داده و اولین نویسندگی مستقل برای رادیو را نیز با برنامه «من هم می‌توانم» در 12سالگی تجربه کرده‌است. او بعد از سال‌ها فعالیت در رادیو به سمت اجرا و نویسندگی برنامه‌های تلویزیونی رفت، اما فعالیتش را با رادیو قطع نکرد. وی در توصیف رادیو به جام‌جم گفت: اعتقاد دارم که رادیو برایم حس ریشه‌دار بودن دارد و خوشحالم که ریشه‌ام از رادیوست، زیرا این رسانه اصالت و عمقی دارد که با هیچ چیزی قابل مقایسه نیست. تعبیر دیگرم این است که رادیو مثل خانه پدری‌ام می‌ماند.
از رادیو تا دوبله و بازیگری
آشا محرابی/ سال شروع: 1374
پیشینه: کارش را با قبولی در آزمون اداره کل نمایش رادیو آغاز کرد و در نمایش‌های رادیویی به ایفای نقش پرداخت.صدای خوب او، سال80 پای این بازیگر را به عرصه دوبلاژ هم باز کرد و بعداز آن وارد عرصه هنرپیشگی درتلویزیون وسینماهم شد. اما همان‌گونه که گفته شدخاستگاه محرابی،رادیو است؛ رسانه‌ای که اودرآن به‌عنوان بازیگر، کارگردان ونویسنده فعالیت داشته است.
جدایی‌ناپذیر
پیمان طالبی/ سال شروع: 1385
پیشینه: اجرای گرمی دارد و همیشه با انرژی بسیار زیاد کارش را انجام می‌دهد. همین ویژگی او در اجرا باعث شده تا مردم هم نسبت به او عرق پیدا کنند. او کسی نیست جز پیمان طالبی که فعالیتش را سال1385 از صداوسیمای مرکز همدان و با رادیوی این مرکز آغاز کرد و بعدها راهی رادیوجوان شد. او از گویندگان حرفه‌ای رادیوست و این رسانه برایش سکوی پرتاب شد تا بتواند در تلویزیون اجرا داشته باشد. او در طول سال‌های اخیر برنامه‌های متفاوتی را اجرا کرده و درحال‌حاضر برنامه طبیب را اجرا می‌کند. او نیز در مصاحبه‌هایش عنوان کرد که هرچه دارد از رادیو دارد.
سوگند آرامی - روزنامه‌نگار
بانوی صدا
ژاله علو / سال شروع: 1327
پیشینه: صدای خاصی دارد و بر همین اساس پایش به رادیو باز شد و از سال 1327 به‌صورت زنده به گویندگی و اعلام برنامه‌ها پرداخت. بعد از آن وارد گود اجرای نمایش‌های رادیویی شد. علو را از پایه‌گذاران برنامه پرطرفدار «داستان شب» می‌دانند. برنامه‌ای که هنرمندان سینمایی و تلویزیونی بسیاری، کارشان را با نقش‌آفرینی در این برنامه آغاز کردند. نمایشنامه «دختر خورشید» به کارگردانی نصرت‌ا... محتشم اولین اجرای این بازیگر در داستان شب بود.
زندگی پشت میکروفن
حمید منوچهری/ سال شروع: 1340
پیشینه: متولد سال۱۳۲۰ است و از ۱۷سالگی فعالیت هنریش را به‌طور جدی آغاز کرده بود و حضورش در رادیو هم به چند دهه پیش برمی‌گردد. شادروان حمید منوچهری بیش از آن‌که در تلویزیون و تئاتر بازی کند، بیشتر در رادیو بازی و کارگردانی کرده بود. می‌توان گفت او نمایش‌های زیادی را دررادیو کارکرده بود و مرداد امسال دراثر بیماری درگذشت. این هنرمند در زمان حیاتش بارها به اهالی مطبوعات گفته بود که رادیو هنرمندان بسیار زیادی را تربیت کرده است. او آرزویش این بود که پشت میکروفن فوت شود و تا روزهای پایانی عمر در رادیو مشغول به فعالیت بود.
یک صدای بم
بهروز رضوی/ سال شروع: 1347
پیشینه: دهه 40 وارد رادیو شد، رسانه‌ای که از آن با عشق نام می‌برد. او درباره آغاز فعالیتش در رادیو به ما گفته است که برای نخستین‌بار در یک برنامه رادیویی یک شعر خواند اما چند سال بعد به‌صورت حرفه‌ای با گروه ادب امروز شروع به فعالیت کرد. در آن دوران گویندگی شغل بسیار محترمانه‌ای بود و رضوی همچون بقیه علاقه‌مند بود تا وارد این حرفه شود و به‌عنوان یک شغل و منبع درآمد به آن نگاه نمی‌کرد. او همچنان نگاه حرفه‌ای به کارش دارد و به همین دلیل همه اجراهایش در ذهن مخاطبان باقی مانده است. این گوینده با این‌که در تلویزیون کارهای بسیاری هم داشته اما همچنان رادیو برایش جایگاه متفاوت تری دارد.
از گل پسر تا عمو پورنگ
داریوش فرضیایی / سال شروع: 1372
پیشینه: شاید کمتر کسی بداند که عموپورنگ تلویزیون، کارش را از رادیو آغاز کرده است. او سال71 با برنامه «صبح جمعه با شما» به‌عنوان بازیگر حضور داشت و در چند تیپ حاضر شد. تا این‌که از سال77 به شکل جدی‌تر فعالیتش را در رادیو ادامه داد. از تیپ‌های رادیویی او می‌توان به گل پسر اشاره کرد. وی در گفت‌وگو با اهالی مطبوعات از رادیو به‌عنوان خانه اولش نام برده و اعتقاد دارد رادیو، خانه اول هر هنرمندی است که فعالیتش را با رادیو شروع کرده است. همچنین او در مصاحبه‌هایش تاکید کرده که هر آنچه در اجرای تلویزیونی دارد، مدیون رادیو و تجربیاتی بوده که در این رسانه به‌دست آورده است. او همه این اتفاقات خوب را هدیه از طرف رادیو می‌داند.
ورزیده شدن با رادیو
فرزاد حسنی/ سال شروع: 1378
پیشینه: فعالیتش را به شکل جدی از سال78 با برنامه رادیویی شروع کرد. البته دو سال قبل از آن، برنامه‌هایی را در شبکه جام‌جم اجرا کرد. او در طول این سال‌ها برنامه‌های پرشنونده‌ای از جمله برنامه هفت‌شنبه را در رادیو داشته است. تعداد برنامه‌های پرشنونده او کم نیست. حسنی اوایل دهه 80 با اجرای برنامه کوله‌پشتی میان مردم به شهرت رسید و بعد از آن به‌عنوان مجری برنامه‌های چالشی در تلویزیون شناخته شد. او اعتقاد دارد که در رادیو یاد می‌گیرید دقیق صحبت کنید، قدرت پردازش داشته باشید و لحن‌تان درست باشد.
از سق سیاه تا تلویزیون
مهران امامیه/ سال شروع: 1368
پیشینه: اصفهانی است و از زمانی که دانشجو بوده فعالیتش را دررادیو آغاز کرده است. اولین برنامه رادیویی مهران امامیه برنامه «صبح جمعه با شما» بود و بعد از آن دیگر برنامه‌های رادیویی را اجرا کرد. او با خلق تیپ سق سیاه توانست به اجرا و بازی در تلویزیون هم راه پیدا کند، حتی با این تیپ میان مردم به شهرت رسید. درواقع علاقه‌اش باعث شد وارد این رسانه شود. او کار تلویزیونی هم انجام داده، اما کار رادیو را مشکل‌تر ذکر می‌کند، چون معتقد است باید از طریق صدا تمام حس خود را به شنونده منتقل کند. او دوران یادگیری و آموزش در رادیو را با بهترین‌ها و درجه‌یک‌ها کسب کرده است.
صدای مستند
داوود نماینده/ سال شروع: 1347
پیشینه: صدای نماینده را بیشتر با عنوان راوی مستندهای تلویزیونی می‌شناسیم، اما این هنرمند کارش را با رادیو آغاز کرد. سال 47 بود که در آزمونی مرتبط با دکلمه و فن بیان در تهران، مقام نخست را کسب کرد و به این ترتیب راهش به رادیو باز شد. در این رسانه زیر نظر استادانی چون آذر پژوهش و محمد خواجوی‌ها (مانی) آموزش دید و بعد از گویندگی در رادیو، پا در راه دوبله و اجرای تلویزیونی گذاشت.
صبح جمعه با آذری
منوچهر آذری/ سال شروع: 1354
پیشینه: آذری، بازیگر سینما، تلویزیون و رادیو نقطه آغاز کارش با بازیگری و گویندگی در رادیو بود. نخستین برنامه‌اش سال 54 روی آنتن رفت، بعد از آن در برنامه صبح جمعه با شما در تیپ‌های مختلف هنرنمایی کرد و میان مخاطبان به شهرت رسید. آذری کنار زنده‌یاد فرهنگ مهرپرور یکی از موفق‌ترین زوج‌های کمدی رادیو بودند.
داشتن گوش رادیویی
امیر جوشقانی/ سال شروع: 1373
پیشینه: متولد۱۳۵۳ و کارشناس صنایع است. جوشقانی سال‌هاست در رادیو فعالیت می‌کند. او وقتی کودک بود برای بازی در نمایش «کعبه در آتش» به کارگردانی مجید حمزه مقابل میکروفن رادیو نشست و پس از آن به‌صورت مستمر در رادیو حضور داشت، چنان که به گفته خودش هزاران نقش را در رادیو بازی کرده است. وی بعدها به واسطه فعالیت در رادیو، در تلویزیون اجرا کرد. وی تاکید دارد که گوشش از دوران کودکی قابلیت متفاوتی داشت، مثلا اگر صدای ارکستری را می‌شنید می‌فهمید از چه سازهایی در آن استفاده شده است. در گویندگی رادیو همیشه قابلیت‌های نمایش در صدایش را رعایت می‌کند و دوست دارد هر دیالوگی را با حس‌وحال ویژه بگوید که روزنامه‌خوانی و گویندگی صرف نباشد.
آوای قصه‌گو
مریم نشیبا/ سال شروع: 1357
پیشینه: این گوینده سال 57 کارش را با رادیو شروع کرد و دراین سال‌ها گویندگی خبر و برنامه‌های متفاوتی را تجربه کرده است اما بیشتر به‌خاطر اجرای برنامه خاطره‌انگیز شب بخیر کوچولو و همچنین گلبانگ از رادیو ایران شناخته می‌شود. او بعد از آن وارد تلویزیون هم شد و در برنامه‌های کودک، مستندهای علمی و آموزشی و... به‌عنوان راوی و گوینده حضور داشته است.
ریشه از رادیو
مژده لواسانی/ شروع فعالیت: 1371
پیشینه: فعالیت رسانه‌اش را در سه‌سالگی و با برنامه «سلام کوچولو» آغاز کرد و بعد از آن با برنامه‌های «بچه‌های‌انقلاب» و «بوی گل آفتاب» همکاری‌اش را با رادیوسراسری ادامه داده و اولین نویسندگی مستقل برای رادیو را نیز با برنامه «من هم می‌توانم» در 12سالگی تجربه کرده‌است. او بعد از سال‌ها فعالیت در رادیو به سمت اجرا و نویسندگی برنامه‌های تلویزیونی رفت، اما فعالیتش را با رادیو قطع نکرد. وی در توصیف رادیو به جام‌جم گفت: اعتقاد دارم که رادیو برایم حس ریشه‌دار بودن دارد و خوشحالم که ریشه‌ام از رادیوست، زیرا این رسانه اصالت و عمقی دارد که با هیچ چیزی قابل مقایسه نیست. تعبیر دیگرم این است که رادیو مثل خانه پدری‌ام می‌ماند.
از رادیو تا دوبله و بازیگری
آشا محرابی/ سال شروع: 1374
پیشینه: کارش را با قبولی در آزمون اداره کل نمایش رادیو آغاز کرد و در نمایش‌های رادیویی به ایفای نقش پرداخت.صدای خوب او، سال80 پای این بازیگر را به عرصه دوبلاژ هم باز کرد و بعداز آن وارد عرصه هنرپیشگی درتلویزیون وسینماهم شد. اما همان‌گونه که گفته شدخاستگاه محرابی،رادیو است؛ رسانه‌ای که اودرآن به‌عنوان بازیگر، کارگردان ونویسنده فعالیت داشته است.
جدایی‌ناپذیر
پیمان طالبی/ سال شروع: 1385
پیشینه: اجرای گرمی دارد و همیشه با انرژی بسیار زیاد کارش را انجام می‌دهد. همین ویژگی او در اجرا باعث شده تا مردم هم نسبت به او عرق پیدا کنند. او کسی نیست جز پیمان طالبی که فعالیتش را سال1385 از صداوسیمای مرکز همدان و با رادیوی این مرکز آغاز کرد و بعدها راهی رادیوجوان شد. او از گویندگان حرفه‌ای رادیوست و این رسانه برایش سکوی پرتاب شد تا بتواند در تلویزیون اجرا داشته باشد. او در طول سال‌های اخیر برنامه‌های متفاوتی را اجرا کرده و درحال‌حاضر برنامه طبیب را اجرا می‌کند. او نیز در مصاحبه‌هایش عنوان کرد که هرچه دارد از رادیو دارد.
سوگند آرامی - روزنامه‌نگار