احیای سریالهای ماورایی در رسانه
تولید آثار و سریالهای ماورایی در تلویزیون در جهت پاسخ به نیازها و پرسشهای انسانی و دینی مخاطبان با مضامین و محتواهای اعتقادی و مذهبی و نگاههای پژوهشی و برگرفته از آموزههای دینی و اسلامی مانند برزخ، جهنم، بهشت، شیطان، گناه و ثواب و... در دهه 80 متولد شد.
این سریالها که در قالب مجموعههای مناسبتی در ایام محرم و رمضان و دیگر ایام ملی و دینی از سیما پخش میشد، بهدلیل استقبال گسترده بینندگان و ساختار خوب و قوی هنری آنها که به همت هنرمندان و سریالسازان کاربلد و حرفهای و سوژههای کارشناسیشده و محققانه و عالمانه مذهبی و علمی، اجتماعی و خانوادگی ساخته میشد، بهسرعت جایگاهی مقبول و مطلوب در صداوسیما یافت و در رده آثار موفق معناگرای تلویزیون قرار گرفت. با رونق این نوع تولیدات ماورایی یا متافیزیکی، حوزهای جدید در عرصه سریالسازی رسانهملی رخ نمود و تولید مجموعههای پرخاطره و مانایی مانند گمگشته، کمکمکن، او یک فرشته بود، آخرین گناه، اغما، روز حسرت، سقوط یک فرشته و پنج کیلومتر تا بهشت از ثمرات آن بود. نظرسنجی تلویزیون از مردم در آن زمان، میزان استقبال از سریالهای ماورایی را بالای 85 درصد نشان داد. بااینهمه به علل مختلف و ارائه نظرگاههای گوناگون، برخی واکنشها، سیاستهای فرهنگی وقت صداوسیما و همچنین بهرغم رونق تکاملی تولید سریالهای ماورایی، در کنار تولیدات عمده و جذاب و روشنگرانه و تاثیرگذار این قبیل سریالها که ویژگیها، مختصات و مولفههای خاص ایرانی و اسلامی داشتند و تولید سریال شبهماورایی ضعیف، روند تولید مجموعههای شاخص ماورایی با محوریت سبک زندگی ایرانی ــ اسلامی روبه کاهش گذاشت و کمکم متوقف شد. گرچه در دوران نبود و غیبت سریالهای ماورایی، سریالهای خوب دینی و مذهبی و آیینی وتاریخی باپردازش موضوعهای اعتقادی، کموبیش این کاستی را جبران میکردند. در دوران جدید فعالیتهای رسانهملی و آغاز تحولات محتوایی با رویکرد هویتمحوری و توجه خاص رئیس این رسانه و برخی مدیران سیما و پیگیری بعضی هنرمندان برای احیا و رونق مجدد سریالهای ماورایی و اعتقادی، سبب شد تا تعدادی از سریالهای خوب و موفق ماورایی بازپخش شوند که در بازپخش هم با استقبال فراوان و مثبت مخاطبان و ازجمله خانوادهها روبهرو شدند. این استقبال و توفیق و عنایت متولیان و مدیران سیما و اهتمام هنرمندان متعهد و متدین، شرایط را برای حیات و تولید دوباره مجموعههای موفق ماورایی مساعد کرد. به گونهای که راه تولید سریالهای جدید دراین حوزه هموار شد و امیدهای دوستداران و سازندگان آثار ماورایی را بارور کرد. نمونه فعالیت تازه دراین راستا، مجموعه درحال تولید «رستگاری» به کارگردانی مسعود دهنمکی، کارگردان شناختهشده تولیدات سینمایی و تلویزیونی ارزشی و آثار متفاوت اجتماعی، فرهنگی، دینی، اجتماعی و دفاعمقدسی است. رستگاری به مسائلی چون حرص و طمع و ایمان و گمراهی میپردازد.
جبار آذین | مدرس و منتقد سینما و تلویزیون