ثبت جهانی فرهنگ ایرانی
پرونده ثبتهای جهانی میراث معنوی کشورها یکی از بهترین روشها برای معرفی این خردهفرهنگها به جهانیان است. پیشینه غنی سرزمین ایران هم باعث شده همواره در فهرست ثبت آثار جهانی نمایندگان فرهنگ این سرزمین هم حضور داشته باشند.
پیش از این هم آثار معنوی بسیار در حافظه جهانی ثبتشده، هرچند شاید از این اتفاق بهره چندانی نبردیم اما میتوان دلخوش به این موضوع بود که با ثبت جهانی این میراث در کنار جاذبهسازی برای گردشگران خارجی خود ما هم در حفظ آن میراث و معرفی به نسلهای آینده بکوشیم. دیروز و در جریان جلسه کمیته بین دولتی حفاظت از میراث فرهنگی ناملموس، ایران به سه پرونده مشارکتی «افطار و مراسم اجتماعی ــ فرهنگی آن» (مشترک با آذربایجان، ترکیه و ازبکستان)، هنر تذهیب (مشترک با آذربایجان، تاجیکستان، ترکیه و ازبکستان) و جشن سده (مشترک با تاجیکستان) حضور داشت که پرونده تذهیب پیش از افطار رأی اعضای این کمیته را برای ثبت جهانی گرفت و پس از آن هم پرونده افطار و جشن سده به ثبت جهانی رسید.
درمعرفی پرونده افطار آمده است: «در همه کشورهایی که در این پرونده عضو هستند، افطار توسط افرادی از هر گروه سنی، جنسیتی، متعلق به پیشینههای مختلف اجتماعی، فرهنگی و آموزشی که اسلام را بهعنوان دین خود میشناسند و این عنصر را بهعنوان دین خود میشناسند، اجرا و از نسلی به نسل دیگر منتقل میشود. افطار در واقع بخش جداییناپذیر از فرهنگ و هویت آنهاست، چه آنهایی که روزهمیگیرند و چه افرادی که روزه نمیگیرند. مسلمانان درنهمین ماهقمری ازصبح تا غروب ازخوردن وآشامیدن خودداری میکنند. آدابافطار درپایان هرروز انجام میشود ودرجوامع مسلمان سعادت وشادی راپس ازروزی سخت به ارمغان میآورد.»
ایران، تاکنون ۲۲اثر را در فهرست میراث ناملموس یونسکو ثبت کرده است. مهارت سنتی قالیبافی در کاشان، ردیف موسیقی ایرانی، تعزیه، موسیقی بخشیهای خراسان، نقالی و داستانسرایی نمایشی در ایران، نوروز، هنر ساختن و نواختن کمانچه، آیینهای پهلوانی یا زورخانهای، مهارت ساخت و نواختن دوتار، دانش ساخت لنج، فرهنگ پخت و تقسیم نان لواش، قالیشویان، مهارتهای سنتی قالیبافی در فارس، چوگان، نگارگری ایرانی، آیین زیارت کلیسای تادئوس، برنامه ملی پاسداری از هنر خوشنویسی، یلدا/چله، هنر ساختن و نواختن عود، هنر سوزندوزی ترکمن و پرورش کرم ابریشم و تولید سنتی ابریشم برای بافندگی و هنر تذهیب به نام ایران و یا مشترک با کشورهای دیگر در یونسکو ثبت شده است.