عوامل موثر بر کاهش آب سدها
وضعیت سدها وابسته به میزان بارندگی است که درطول یک سال آبی اتفاق میافتد. اگرسال آبی بامیانگین بارندگی کمتر ازحدنرمال همیشگی باشد،وضعیت سدها به همین سبب، موجودی کمتری خواهدداشت و اگر درترسالی باشیم،موجودی بیشتر است.
یکی دیگر از عواملی که در میزان موجودی آب سدها تاثیرگذار است، میزان رسوباتی بوده که به دلیل بارشهایی که در طول سالهای مختلف اتفاق افتاده، در مخزن سدها جمع شدهاست. این موضوع در حالی است که رسوبگیرهایی نبوده که بخواهند مانع از تهنشینی و حرکت گل و لای در مخزن سدها شود. گفتنی است هزینههای بسیاری برای ساخت سدها شده و نباید این سرمایه مستهلک شود. به همین سبب لازم است، نصب دستگاه رسوبگیر و آبخیزداری در بالادست سدها جدی گرفته شود. با این حال اما این موضوع جدی گرفته نشده است؛ اگرچه نصب این دستگاهها موجب تضعیف گل و لای و رسوبات میشود اما همزمان باعث نفوذ دادن آب باران به سفرههای آب زیرزمینی نیز خواهد شد. این نفوذ، هرچند که موجب کاهش قدرت سیلابی بارندگی، خسارات ناشی از آن و کاهش تبخیر و هدررفت آب میشود اما به دلیل فرورفتن آب در این سفرهها، قبل از رسیدن آب به مخزن سدها، موجب خالی جلوه کردن مخزنها خواهد شد. به همین دلیل نیز این امر مطلوب وزارت نیرو نیست. این موضوع قابل ذکر است که اگرچه آبخیزداری نکردن در بالادست سدها، عامل کاهش حجم مخزن سدها و رسوبگذاری در ته این مخزنهاست اما ترجیح داده میشود معمولا حداقل آبی که با گل و لای است، در داخل مخزن جمع شده و وزارت نیرو بر مبنای آن، برنامهریزی لازم را برای مدیریت آب انجام دهد. به زبان سادهتر، آب اگر به داخل سفرههای زیرزمینی ورود کند، در مجموع آب بیشتری برای کشور ذخیره شده و جلوی سیلاب و تلفات ناشی از آن نیز گرفته میشود اما بهدلیل خالی جلوه کردن مخازن سدها، معمولا از این روش استفاده نمیشود.
حمید سینیساز | پژوهشگر حوزه آب