کارشناسان علل مطرح شدن مجدد موضوع مذاکره با آمریکا را بررسی می‌کنند
تحریم مذاکره
طرح پیشنهاد تبادل زندانیان میان ایران و آمریكا از سوی وزیر خارجه كشورمان بازتاب گسترده‌ای در روزهای اخیر داشته و تعبیر و تفسیرهای مختلفی از این پیشنهاد در برخی رسانه‌ها مطرح شد. البته محمدجواد ظریف كه در روزهای اخیر به آمریكا رفته بود توضیح داد كه این پیشنهاد، پاسخی به درخواست اخیر آمریكایی‌ها بوده و هیچ مذاكره‌ای میان تهران و واشنگتن در جریان نیست اما این توضیحات باعث نشد تا گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال مذاكره مجدد میان ایران و آمریكا مطرح نشود. این گمانه‌زنی‌ها عمدتا از سوی برخی محافل سیاسی و رسانه‌هایی صورت می‌گیرد كه همچنان راه‌حل مشكلات كشور را رابطه با آمریكا می‌دانند و این در حالی است كه هنوز مدت زیادی از عهدشكنی آمریكا در تجربه قبلی مذاكره نمی‌گذرد.
ظریف در گفت‌وگوهایی كه در این روزها با رسانه‌های آمریكایی داشت به‌روشنی این مساله را توضیح داد كه هیچ ارتباطی میان ایران و آمریكا وجود ندارد و هیچ مذاكره‌ای چه با مقامات دولت قبلی آمریكا و چه مقامات فعلی این كشور در جریان نیست. وزیر خارجه كشورمان در گفت‌وگویی كه با سی‌بی‌اس داشت تاكید كرد ایران صرفا آمادگی دارد در مورد تبادل زندانیان، شرایط را برای مذاكره میان دو مسؤول هم‌سطح از ایران و آمریكا فراهم كند.
با این‌حال به اعتقاد برخی كارشناسان، بخش‌هایی از اظهارات ظریف و همچنین رئیس‌جمهور راه را برای این گمانه‌زنی هموار می‌كند كه شاید همچنان روزنه‌هایی برای مذاكره مجدد ایران و آمریكا وجود داشته باشد؛ اظهار نظرهایی از جمله این صحبت ظریف كه گفته «ما براساس احترام متقابل دیدار می‌كنیم. ما نمی‌توانیم با كسی ملاقات داشته باشیم كه احترام نمی‌گذارد، كسی كه تعهدات بین‌المللی كشور خود را زیر پا گذاشته است، كسی كه از توافقات بین‌المللی خارج شده است.»مشابه این اظهارات از سوی رئیس‌جمهور كشورمان هم مطرح شده است و این‌گونه موضع‌گیری‌ها از سوی عده‌ای به احتمال مذاكره مجدد میان ایران و آمریكا در صورت برخی تغییر رفتارها توسط آمریكا تعبیر شده است.
در ارتباط با احتمال مذاكره مجدد میان ایران و آمریكا و این‌كه مواضع اخیر وزیر خارجه كشورمان در نیویورك چه تاثیری بر ادامه روند موجود در روابط ایران و آمریكا دارد با چند نفر از كارشناسان مسائل بین‌الملل گفت‌وگو كرده‌ایم:
صحبت‌های ظریف به معنی مذاکره نیست
حسن بهشتی‌پور / كارشناس مسائل بین‌الملل
معتقدم كه پیشنهاد آقای ظریف، وزیر خارجه كشورمان مبنی بر مبادله زندانیان ایران و آمریكا نظر شخصی ایشان نیست و به احتمال زیاد در سطح شورای عالی امنیت ملی این مساله هماهنگ شده است. چون یك طرف ماجرا قوه قضاییه است و آزادی و تبادل زندانی میان دو كشور باید با نظر این قوه صورت گیرد و این مساله در حدود اختیارات وزارت خارجه نیست. البته این مساله سابقه‌ای هم دارد و شش ماه پیش آمریكایی‌ها نامه‌ای برای ایران ارسال و درخواست خود را برای آزادی زندانیان آمریكایی در ایران مطرح كردند. طبعا این به معنای مذاكره و گفت‌وگو نیست بلكه كاری است كه حتی به مصلحت برخی زندانیان ایرانی گرفتار در آمریكا نیز هست. اساسا در یك گفت‌وگو باید هدف از اول مشخص و معلوم و همچنین شرایط آن نیز فراهم باشد. این در حالی است كه آقای ظریف به صراحت اعلام كرده نمی‌توان به آمریكا برای برآوردن تعهدات‌شان اعتماد كرد. البته برخی رسانه‌ها با توجه به آزادی یك زندانی آمریكایی از سوی كره شمالی و به تبع آن شكل‌گیری مذاكره میان ایالات متحده و این كشور درصدد مشابهت‌سازی بودند كه باید گفت ایران، كره‌شمالی نیست. در عین حال مصاحبه آقای ظریف با فاكس‌نیوز كه منعكس‌كننده نظرات جناح نظامی و محافظه‌كار آمریكایی است اقدام بجا و در چارچوب دیپلماسی عمومی و استفاده تریبون دشمن علیه دشمن است.
خوی درندگی آمریكا عوض نشده است
حسین مظفر / عضو مجمع تشخیص
درباره ارتباط و گفت‌وگو با آمریكا صحبت شده و همواره هم به این نكته تاكید شده است كه اگر روند مسائل به شكل عادی و طبیعی ادامه پیدا كند و طرفین در تعامل با یكدیگر از موضع برابر رفتار كنند نفس گفت‌وگو و رابطه اشكالی ندارد، اما آمریكا همیشه رویكردی سلطه‌جویانه و برتری‌جویانه دارد و از این موضع وارد می‌شود. طبعا در چنین شرایطی جمهوری اسلامی ایران به هیچ وجه حاضر به باج دادن به آمریكا نیست. اصولا مذاكره و رابطه با كسی كه مثل حیوان درنده چنگ و دندان نشان می‌دهد و مثل روباه مكارانه وارد می‌شود به مصلحت نیست. ارتباط ما و آمریكا طبق نظر امام راحل به مثابه رابطه گرگ و میش است. البته این به معنای ضعف ایران نیست، بلكه طرف مقابل رویه برتری‌جویانه و متخاصم داشته و دارد و ما در چنین شرایطی به هیچ وجه به این نوع از رابطه و گفت‌وگو تن نمی‌دهیم.
ایجاد شكاف در اركان سیاست آمریكا بعید است
صادق زیبا كلام / استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران
برخی در ایران بر این باور هستند كه نوع رفتار آقای ظریف در آمریكا و گفت‌وگوهایی كه وی با رسانه‌های آمریكایی انجام داده است، رویكرد جدیدی از سوی وزارت خارجه ایران است تا میان جریان تندرو و جنگ‌طلب آمریكا (مثل بولتون و پمپئو) با دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده كه اساسا اهل تجارت و بده و بستان است فاصله بیندازد.
تلقی این گروه این است كه این رویه جدید ممكن است باعث شود ایران بتواند جریان جنگ‌طلب و گروه ب شامل بنیامین نتانیاهو، بن سلمان، بن‌زاید و بولتون را دور بزند و مستقیما با ترامپ كنار بیاید تا كشورمان بتواند از شرایط بحرانی كه در حال حاضر در آن به‌سر می‌بریم گذر كند. می‌شود گفت این نگاهی است كه آقای ظریف و دولت دارند و درباره این‌كه تا چه اندازه این سیاست می‌تواند موفق شود باید گفت بعید است چنین اتفاقی بیفتد و میان اركان سیاست آمریكا شكاف
ایجاد كرد.
البته از زاویه دیگری نیز باید این مساله را دید و باید این پرسش را مطرح كرد كه بعد از گذشت 40 سال از انقلاب تا چه زمانی باید سیاست آمریكاستیزی را ادامه داد و هزینه سنگینی را كه به‌واسطه این موضعگیری از محل منافع ملی ایران پرداخت شده است، نادیده گرفت.
طرح مذاكره با دشمن غدار به مصلحت نیست
محمدحسن قدیری ابیانه / تحلیلگر مسائل سیاسی
در فضای رسانه‌ای از طرح پیشنهاد مبادله زندانیان میان ایران و آمریكا كه مورد تاكید آقای ظریف قرار گرفته تلقی به ضعف شده است. متاسفانه آقایان روحانی و ظریف و همچنین رسانه‌های اصلاح‌طلب كه در گذشته نیز پالس‌هایی برای مذاكره و گفت‌وگو می‌دادند این روند را همچنان ادامه می‌دهند. مثلا آقای رئیس‌جمهور در گذشته حتی آب خوردن را نیز به برجام ربط می‌دادند و الان هم می‌گویند ما اهل مذاكره‌ایم اما باید آمریكا كارهایی
انجام بدهد.
رفتار و رویكرد دلسوزانه و انسان‌دوستانه ایران در قبال برخی كشورها كه ممكن است در مضیقه و تنگنا باشند كاری شایسته به نظر می‌رسد، اما این رویه را در قبال دشمنی غدار در پیش گرفتن، اساسا به مصلحت كشور و منافع ملی نیست. این دشمن 40سال است در پی سرنگونی جمهوری اسلامی ایران است. آیا آقای ظریف متوجه نیست این مساله نشان‌دهنده ضعف است؟ این احساس ضعف وزیر خارجه در حالی صورت می‌گیرد كه با واقعیت‌های جامعه ما سازگار نیست.
این‌گونه به نظر می‌رسد او به آمریكا خوشبین است و این خوشبینی وزیر خارجه با توجه به تجربیات گذشته یك نقطه منفی در كارنامه او محسوب می‌شود و معتقدم سیاست‌ها و نگاه ایشان منطبق با موضع عزتمندانه ملت ایران نیست و ایشان نمی‌تواند وزیر خارجه خوبی در اوج تهدیدات دشمن و اوج مقاومت ملت ایران باشد.
صداقت نداشتن آمریكا به اثبات رسیده است
محسن كوهكن / نماینده مجلس
دولت آمریكا در طول 40 سالی كه از پیروزی انقلاب می‌گذرد همواره از رویه خاصی پیروی كرده و بر مبنای تحریم و تحریك كشورهای دیگر برای جنگ با جمهوری اسلامی ایران و پشتیبانی از توطئه‌های خارجی ادامه مسیر
داده است.
این رفتار به قطع روابط سیاسی میان دو كشور در اوایل انقلاب انجامید. در شرایط كنونی تصمیم‌گیری درباره تعامل و گفت‌وگو و رابطه ایران با آمریكا جزو مسائل كلان كشور است و از حیطه وظایف وزارت خارجه و تصمیم‌گیری این نهاد برای برقراری ارتباط خارج است. به عبارت دیگر وزارت خارجه برابر با قانون اساسی نمی‌تواند بدون كسب نظر آن جایگاه قانونی در این باره اقدامی انجام دهد. برخی مباحثی را مطرح می‌كنند كه ظاهرا نیات انسان‌دوستانه و خیرخواهانه برای نوع بشر دارد اما باید به این نكته هم توجه كنند كه محدوده طرح این مباحث تا جایی است كه مورد سوءاستفاده آمریكا قرار نگیرد.
بنابراین باید نسبت به این مسائل حساسیت داشت و صداقت نداشتن آمریكا حتی در یك مراوده شامل احوالپرسی ساده هم به اثبات رسیده است. نمونه روشن آن برجام بود كه با وجود تلاشی كه صورت گرفت یك رئیس‌جمهور ناقص‌العقل به آن پشت پا زد، بنابراین هر نوع رفتاری خلاف این مصلحت‌اندیشی‌ها در عرصه وزارت خارجه نباید صورت گیرد، مگر این‌كه دلیل مهمی مبتنی بر درنظر گرفتن منافع حداكثری و مضار حداقلی برای ما و مضار حداكثری و منافع حداقلی برای آمریكا وجود داشته باشد.
حسن بهشتی‌پور / كارشناس مسائل بین‌الملل
معتقدم كه پیشنهاد آقای ظریف، وزیر خارجه كشورمان مبنی بر مبادله زندانیان ایران و آمریكا نظر شخصی ایشان نیست و به احتمال زیاد در سطح شورای عالی امنیت ملی این مساله هماهنگ شده است. چون یك طرف ماجرا قوه قضاییه است و آزادی و تبادل زندانی میان دو كشور باید با نظر این قوه صورت گیرد و این مساله در حدود اختیارات وزارت خارجه نیست. البته این مساله سابقه‌ای هم دارد و شش ماه پیش آمریكایی‌ها نامه‌ای برای ایران ارسال و درخواست خود را برای آزادی زندانیان آمریكایی در ایران مطرح كردند. طبعا این به معنای مذاكره و گفت‌وگو نیست بلكه كاری است كه حتی به مصلحت برخی زندانیان ایرانی گرفتار در آمریكا نیز هست. اساسا در یك گفت‌وگو باید هدف از اول مشخص و معلوم و همچنین شرایط آن نیز فراهم باشد. این در حالی است كه آقای ظریف به صراحت اعلام كرده نمی‌توان به آمریكا برای برآوردن تعهدات‌شان اعتماد كرد. البته برخی رسانه‌ها با توجه به آزادی یك زندانی آمریكایی از سوی كره شمالی و به تبع آن شكل‌گیری مذاكره میان ایالات متحده و این كشور درصدد مشابهت‌سازی بودند كه باید گفت ایران، كره‌شمالی نیست. در عین حال مصاحبه آقای ظریف با فاكس‌نیوز كه منعكس‌كننده نظرات جناح نظامی و محافظه‌كار آمریكایی است اقدام بجا و در چارچوب دیپلماسی عمومی و استفاده تریبون دشمن علیه دشمن است.
خوی درندگی آمریكا عوض نشده است
حسین مظفر / عضو مجمع تشخیص
درباره ارتباط و گفت‌وگو با آمریكا صحبت شده و همواره هم به این نكته تاكید شده است كه اگر روند مسائل به شكل عادی و طبیعی ادامه پیدا كند و طرفین در تعامل با یكدیگر از موضع برابر رفتار كنند نفس گفت‌وگو و رابطه اشكالی ندارد، اما آمریكا همیشه رویكردی سلطه‌جویانه و برتری‌جویانه دارد و از این موضع وارد می‌شود. طبعا در چنین شرایطی جمهوری اسلامی ایران به هیچ وجه حاضر به باج دادن به آمریكا نیست. اصولا مذاكره و رابطه با كسی كه مثل حیوان درنده چنگ و دندان نشان می‌دهد و مثل روباه مكارانه وارد می‌شود به مصلحت نیست. ارتباط ما و آمریكا طبق نظر امام راحل به مثابه رابطه گرگ و میش است. البته این به معنای ضعف ایران نیست، بلكه طرف مقابل رویه برتری‌جویانه و متخاصم داشته و دارد و ما در چنین شرایطی به هیچ وجه به این نوع از رابطه و گفت‌وگو تن نمی‌دهیم.
ایجاد شكاف در اركان سیاست آمریكا بعید است
صادق زیبا كلام / استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران
برخی در ایران بر این باور هستند كه نوع رفتار آقای ظریف در آمریكا و گفت‌وگوهایی كه وی با رسانه‌های آمریكایی انجام داده است، رویكرد جدیدی از سوی وزارت خارجه ایران است تا میان جریان تندرو و جنگ‌طلب آمریكا (مثل بولتون و پمپئو) با دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده كه اساسا اهل تجارت و بده و بستان است فاصله بیندازد.
تلقی این گروه این است كه این رویه جدید ممكن است باعث شود ایران بتواند جریان جنگ‌طلب و گروه ب شامل بنیامین نتانیاهو، بن سلمان، بن‌زاید و بولتون را دور بزند و مستقیما با ترامپ كنار بیاید تا كشورمان بتواند از شرایط بحرانی كه در حال حاضر در آن به‌سر می‌بریم گذر كند. می‌شود گفت این نگاهی است كه آقای ظریف و دولت دارند و درباره این‌كه تا چه اندازه این سیاست می‌تواند موفق شود باید گفت بعید است چنین اتفاقی بیفتد و میان اركان سیاست آمریكا شكاف
ایجاد كرد.
البته از زاویه دیگری نیز باید این مساله را دید و باید این پرسش را مطرح كرد كه بعد از گذشت 40 سال از انقلاب تا چه زمانی باید سیاست آمریكاستیزی را ادامه داد و هزینه سنگینی را كه به‌واسطه این موضعگیری از محل منافع ملی ایران پرداخت شده است، نادیده گرفت.
طرح مذاكره با دشمن غدار به مصلحت نیست
محمدحسن قدیری ابیانه / تحلیلگر مسائل سیاسی
در فضای رسانه‌ای از طرح پیشنهاد مبادله زندانیان میان ایران و آمریكا كه مورد تاكید آقای ظریف قرار گرفته تلقی به ضعف شده است. متاسفانه آقایان روحانی و ظریف و همچنین رسانه‌های اصلاح‌طلب كه در گذشته نیز پالس‌هایی برای مذاكره و گفت‌وگو می‌دادند این روند را همچنان ادامه می‌دهند. مثلا آقای رئیس‌جمهور در گذشته حتی آب خوردن را نیز به برجام ربط می‌دادند و الان هم می‌گویند ما اهل مذاكره‌ایم اما باید آمریكا كارهایی
انجام بدهد.
رفتار و رویكرد دلسوزانه و انسان‌دوستانه ایران در قبال برخی كشورها كه ممكن است در مضیقه و تنگنا باشند كاری شایسته به نظر می‌رسد، اما این رویه را در قبال دشمنی غدار در پیش گرفتن، اساسا به مصلحت كشور و منافع ملی نیست. این دشمن 40سال است در پی سرنگونی جمهوری اسلامی ایران است. آیا آقای ظریف متوجه نیست این مساله نشان‌دهنده ضعف است؟ این احساس ضعف وزیر خارجه در حالی صورت می‌گیرد كه با واقعیت‌های جامعه ما سازگار نیست.
این‌گونه به نظر می‌رسد او به آمریكا خوشبین است و این خوشبینی وزیر خارجه با توجه به تجربیات گذشته یك نقطه منفی در كارنامه او محسوب می‌شود و معتقدم سیاست‌ها و نگاه ایشان منطبق با موضع عزتمندانه ملت ایران نیست و ایشان نمی‌تواند وزیر خارجه خوبی در اوج تهدیدات دشمن و اوج مقاومت ملت ایران باشد.
صداقت نداشتن آمریكا به اثبات رسیده است
محسن كوهكن / نماینده مجلس
دولت آمریكا در طول 40 سالی كه از پیروزی انقلاب می‌گذرد همواره از رویه خاصی پیروی كرده و بر مبنای تحریم و تحریك كشورهای دیگر برای جنگ با جمهوری اسلامی ایران و پشتیبانی از توطئه‌های خارجی ادامه مسیر
داده است.
این رفتار به قطع روابط سیاسی میان دو كشور در اوایل انقلاب انجامید. در شرایط كنونی تصمیم‌گیری درباره تعامل و گفت‌وگو و رابطه ایران با آمریكا جزو مسائل كلان كشور است و از حیطه وظایف وزارت خارجه و تصمیم‌گیری این نهاد برای برقراری ارتباط خارج است. به عبارت دیگر وزارت خارجه برابر با قانون اساسی نمی‌تواند بدون كسب نظر آن جایگاه قانونی در این باره اقدامی انجام دهد. برخی مباحثی را مطرح می‌كنند كه ظاهرا نیات انسان‌دوستانه و خیرخواهانه برای نوع بشر دارد اما باید به این نكته هم توجه كنند كه محدوده طرح این مباحث تا جایی است كه مورد سوءاستفاده آمریكا قرار نگیرد.
بنابراین باید نسبت به این مسائل حساسیت داشت و صداقت نداشتن آمریكا حتی در یك مراوده شامل احوالپرسی ساده هم به اثبات رسیده است. نمونه روشن آن برجام بود كه با وجود تلاشی كه صورت گرفت یك رئیس‌جمهور ناقص‌العقل به آن پشت پا زد، بنابراین هر نوع رفتاری خلاف این مصلحت‌اندیشی‌ها در عرصه وزارت خارجه نباید صورت گیرد، مگر این‌كه دلیل مهمی مبتنی بر درنظر گرفتن منافع حداكثری و مضار حداقلی برای ما و مضار حداكثری و منافع حداقلی برای آمریكا وجود داشته باشد.