سند تحول رسانه‌ملی؛هجمه‌ها، چالش‌ها و پیشرفت‌ها
تغییر و تحولات گسترده در حوزه‌های مختلف مدیریتی، فرهنگی، اجرایی، اهداف، سیاست‌ها، برنامه‌ها و تولیدات رسانه‌ملی در صداوسیما با رویکرد پاسداشت فرهنگ و هنر و آیین‌ها و باورهای ایران اسلامی و همچنین حفظ و اشاعه فرهنگ جامعه و ارزش‌ها و دستاوردهای ملی و دینی براساس برنامه‌ای تبیین و تدوین و کارشناسی‌شده در قالب سند تحول صداوسیما، بیش از دو سال است که در مسیر اجرا به حرکت درآمده و در بزرگراهی که پیش‌رو دارد با انواع چالش‌ها و موانع و برخوردها از یک‌سو و مقاومت‌ها و تشویق‌ها و نوآوری‌ها از دیگرسو روبه‌روست. این روند و رخداد طبیعی است.
همیشه و در همه جا وجود و حضور تازه‌ها به دلایل مختلف ازجمله درک نادرست، رقابت‌های ناسالم و سنگ‌اندازی‌ها و مقاومت کهنه‌ها و افراد و عوامل و جریان‌هایی که نوگرایی و نوگویی و نوپردازی، منافع‌شان را زیر سؤال برده است، به صف‌آرایی در برابر تحول‌اندیشان و تحول‌آفرینان منجر شده است. طیف‌هایی که چند سال روی ریل‌های پیشین که امروز دیگر چندان قابل استفاده و حرکت قطار تحول نیست، به سلیقه‌های خاص اعتیاد یافته‌اند، تغییر و تحول و نوسازی را برنمی‌تابند. جام‌جم عنوان برنامه‌ای پرمخاطب است که در شانزدهمین قسمت آن با محوریت موضوع برنامه‌های یلدایی تلویزیون و حضور محمد زعیم‌زاده، سردبیر روزنامه فرهیختگان و محمد خوشرو، مدیر شبکه نسیم قرار بود گفتمانی سازنده و تحلیلی شکل بگیرد. به‌ظاهر انگیزه طرح موضوع برنامه، مطلب تندی بود که در فرهیختگان به چاپ رسید. دراین برنامه، کمترین زمان به گفت‌و‌گو و نقد و تحلیل برنامه‌های یلدایی اختصاص یافت، چرا که با طرح نظرهای زعیم‌زاده و به چالش کشیدن سند تحول صداوسیما و عملکرد سیما در این راستا، مسیر بحث از نقد سازنده که می‌توانست با ارائه نقاط قوت و استقبال مردم از برنامه‌های مناسبتی یلدا و اشاره به کاستی‌های آنها و پیشنهاد راهکارهای راهبردی برای بهترشدن برنامه‌ها، راه‌های همدلی و همسویی میان رسانه‌های گوناگون و رسانه‌ملی در جهت اجرایی شدن بهینه و تاثیرگذار سند تحول ملی و مردمی سیما را تعالی بخشد، منحرف شد و مباحث متعددی که توسط سردبیر فرهیختگان عنوان شد و کمتر دارای مصادیق عینی و علمی بود و جریان نفی سند تحول و عملکردهای مدیران سیما را دنبال می‌کرد، به رغم توضیحات و دفاعیه‌های مدیر شبکه نسیم از تحولات رسانه‌ملی و برنامه‌های یلدایی سیما و تلاش‌های همکارانش، آن‌گونه که شایسته بود به علت ایجاد خلط‌مبحث و انحراف از موضوع اصلی برنامه و درگیرشدن با حاشیه‌ها، نتایج قابل استفاده و ثمربخش زیادی برای بینندگان برنامه نداشت. نقد و تحلیل علمی، تخصصی و سازنده، وظیفه منقدان با رویکرد تشویق امتیازها و تذکر برای رفع کاستی‌ها و کمبودها در برخورد با آثار هنری و فرهنگی و تولیدات رسانه‌ملی و وظیفه مسئولان و مدیران صداوسیما، پذیرش نقدهای سازنده در جهت قوت بخشیدن به حرکت تحول‌آمیز رسانه‌ملی است، اما این مهم نتوانست آن‌گونه که باید، دراین برنامه نمود یابد که جادارد در برنامه‌های آتی جام‌جم، اصلاح آن لحاظ شود. با این همه یک نکته بسیارمهم در شانزدهمین قسمت برنامه یاد شده، نمایان و جلوه‌گر شد و آن، این‌که سردبیر روزنامه فرهیختگان با حضور در این برنامه و خانه صداوسیما به عنوان مهمان، بدون هیچ‌گونه محدودیت و ممانعت، حرف‌های تند خود به نام نقد که بیشتر به جای نقد، سمت‌گیری تضعیف و تخریب را داشت، مطرح کرد و مدیرشبکه نسیم و مجری برنامه در مقام میزبانان رسانه‌ملی به رسم مهمان‌نوازی، احترام مهمان را پاس داشتند، امامهمان، حرمت میزبان را ارج ننهاد و به آیین پسندیده ایرانی و اسلامی، مهمان و میزبان و نقد و تعامل ارزشمند و سازنده، وقعی ننهاد و این همه را دیگران و مردم دیدند و شنیدند. این رخداد، نمایشگر وجود فضای آزاد و مقبول و تحسین‌آمیز نقد و تحلیل در صداوسیماست که اگر جزاین بود، با مخالفت و ممیزی، محدودیت و ممنوعیت دربرابر تضعیف و تخریب به جای نقد، ایستادگی می‌شد، اما این حرکت در مقابل چشم‌های میلیون‌ها مخاطب، اتفاق نیفتاد و هر دو مهمان برنامه، آزادانه حرف‌ها و نظرات خود را عنوان کردند و این گفت‌وگوی چالشی که امیدواریم در ادامه برنامه جام‌جم با مدیریت تکامل یابد، مصداق عینی وجود آزادی، آزادگی، صبر، شکیبایی و تعامل در رسانه‌ملی و از ثمرات درخشان وجود و اجرایی شدن سند تحول صداوسیماست که رئیس سازمان و مدیران رسانه‌ملی بر اجرای آن اهتمام ورزیده‌اند. تولید چندین برنامه ارزش‌مدار و با محتوا و مخاطب‌پسند و سریال‌های خوش‌ساخت ملی و دینی با اهداف هویت‌محوری و عدالت‌گستری، گواه موفقیت رسانه‌ملی در اجرای سند تحول است. رسانه‌ها، هنرمندان و مدیران، همان‌گونه که از اهداف سندتحول است، چنانچه در عوض تضعیف رسانه‌ملی که در واقع تضعیف دیگر رسانه‌ها و تخریب فرهنگ کشور و فرهنگ‌سوزی در جامعه است، به عنوان اعضای محترم خانواده بزرگ فرهنگ کشور، همدل و همنوا به یاری رسانه‌ملی برخیزند، جامعه شاهد ایجاد تحولات بزرگ ساختاری، محتوایی و اجرایی در تولیدات رسانه‌ملی و سایر رسانه‌ها و خدمت به مردم و عمل به مطالبات و توصیه‌های مقام معظم رهبری و انتظارات مردمی خواهد بود. سند تحول، منشور تکامل و تعالی رسانه‌ملی است.
جبار آذین - منتقد و مدرس سینما و تلویزیون