printlogo


آزمون CAPTCHA چطور عمل می‌کند؟
من واقعا ربات نیستم
اگر اهل گشتن در فضای وب باشید، به احتمال زیاد بارها با آزمون«من ربات نیستم» روبه‌رو شده‌اید. این آزمون که نوعی سامانه امنیتی برای پیشگیری ازبرخی حمله‌های خرابکارانه ربات‌های اینترنتی است، باایجاد پرسش‌هایی سعی می‌کند پاسخ‌دهی ذهن انسان را از سامانه کامپیوتری تشخیص دهد.

حالا اگر در این آزمون مردود شوید واقعا به این معناست که شما انسان نیستید؟! برای پاسخ به این سوال در ابتدا باید بدانیم نحوه عملکرد این آزمون بر چه اساسی است و با چه رهکاری بین پاسخ‌ها تمایز قائل می‌شود. در آزمون کاملا خودکار کپچا معمولا وظیفه‌ای برای کاربر تعیین می‌شود که بر اساس نتیجه آن تفاوت میان کاربر واقعی و مجازی مشخص شود. نکته جالب در مورد این آزمون این است که قاضی این که شما انسان هستید یا کامپیوتر برعهده برنامه‌نویسی کامپیوتری است و در واقع باید در این آزمون بتوانیم به کامپیوتر اثبات کنیم که از جنس خودش نیستیم. آزمون‌های کپچا از سوال حوصله‌سربری برای ایجاد عملکرد (مثل انتخاب تصاویری که در آنها خودرو مشاهده می‌شود) تا انواع بسیار ساده مانند تیک زدن گزینه «من ربات نیستم» می‌تواند متغیر باشدغ اما چطور انتخاب یک گزینه یا چند تصویر قرار است نشان دهد که ما ربات نیستیم؟! آیا ربات‌ها آنقدر ناکارآمد هستند که نمی‌توانند گزینه انتخاب کنند؟
داستان از این قرار است که این آزمون نحوه عملکرد شما را پیش از ثبت پاسخ رصد می‌کند. ربات‌ها هم می‌توانند به گزینه خواسته شده پاسخ‌ دهند اما تقلید رفتار انسان پیش از ثبت پاسخ کار را کمی سخت می‌کند. به گفته شرکت امنیت سایبری Cloudflare، این آزمایش حرکت مکان‌نما کاربر را در حالی که آن را به سمت گزینه حرکت می‌دهد، ردیابی می‌کند. حتی مستقیم‌ترین حرکت یک انسان به سمت گزینه انتخابی دارای مقداری حرکت تصادفی در سطح میکروسکوپی است؛ حرکات ناخودآگاه کوچکی‌ که ربات‌ها نمی‌توانند به راحتی آنها را تقلید کنند.
​​​​​​​اگر حرکت مکان‌نما حاوی مقداری از این غیرقابل‌پیش‌بینی‌بودن باشد، آنگاه آزمون نتیجه می‌گیرد که کاربر احتمالا حقیقی است. سامانه امنیتی ری‌کپچا(reCAPTCHA) همچنین ممکن است کوکی‌های ذخیره شده مرورگر را در دستگاه کاربر بررسی کند و همچنین تاریخچه دستگاه را ارزیابی کند تا مطمئن شود آیا کاربر حقیقی است یا احتمالا یک ربات است.
برای مثال، قبل از این‌که تیک گزینه را بزنید، چند ویدیو از گربه‌ها را تماشا کرده‌اید، یک پست خبری را در فضای مجازی پسندیده‌اید، قبل از شروع به کار حساب کاربری ایمیل خود را بررسی کردید و... همه اینها باعث می‌شود سامانه دریافت کند که شما کاربری واقعی هستید. اساسا وقتی روی گزینه «من یک ربات نیستم» کلیک می‌کنید، به سایت دستور می‌دهید تا به داده‌های شما نگاهی بیندازد و خودش تصمیم بگیرد.معمولا تیک‌زدن گزینه به تنهایی برای قانع کردن سامانه‌ای که شما کاربر حقیقی هستید، کافی است اما اگر حافظه مرورگر شما عملکردی مشابه ربات نشان دهد یا شما بیش از اندازه دقیق نشانگر را به سمت گزینه هدایت کنید، سامانه به سمت پرسش‌های جایگزین بعدی خواهد رفت که بتواند نحوه حرکات شما را کمی با دقت‌تر بررسی کند. این درحالی است که براساس مطالعاتی جدید، ربات‌های کامپیوتری با کمک الگوریتم‌های هوش مصنوعی می‌توانند حتی بهتر از یک کاربر حقیقی نشان دهند که انسان هستند! 
گروهی از پژوهشگران با بررسی آزمون کپچا در ۲۰۰وبگاه نام‌آشنا، سرعت و دقت پاسخ به آزمون من ربات نیستم را میان شرکت‌کنندگان و ربات‌های مجازی مقایسه کرده‌اند. دراین مطالعه، انسان‌ها موفق به حل آزمون انتخاب عکس در 3.1 تا 4.9ثانیه با دقت ۷۱ تا۸۵ درصد شدند. این درحالی است که سریع‌ترین ربات همان تست را در 1.4ثانیه حل کرد و توانست آن را با دقت صد‌درصد تکمیل‌کند. این وضعیت درمورد کپچاهای حروف به‌هم ریخته و مخدوش شده حتی بدتر هم بود! با این وجود به‌نظر می‌رسد با توجه به پیشرفت‌های چشمگیر و گاه نفسگیر هوش‌مصنوعی، وقت آن رسیده که تغییرات اساسی در نحوه ارزیابی انسان یا ربات‌بودن‌کاربر درفضای‌مجازی به‌وجود آید.

منبع: IFL Science
 فراز سهیلی‌آزاد | دانش