«جامجم» از وضعیت سبد سوختی کشور گزارش میدهد
مُسکن درد ناترازی
انرژی در تمام کشورهای جهان، همواره نقش استراتژیک دارد و کشورها بهواسطه آن میتوانند قدرتمند باشند یا در معرض تهدید قرارگیرند. خوشبختانه ایران در زمره کشورهایی قرار گرفته که دارای منابع عظیم انرژی است که اگر مدیریت صحیح روی آنها صورت میگرفت و از سوی دیگر با تحریم مواجه نبود، میتوانست بهواسطه همین منابع، به یکی از قدرتمندترین کشورها در این بخش تبدیل شود اما جای تأسف است که اکنون با وجود حجم عظیم این ذخایر، با ناترازی انرژی دستوپنجه نرم میکند.
ایران درحالحاضر با چالش ناترازی گاز روبهروست و از سوی دیگر در لبه ناترازی بنزین هم قرار گرفته است. اگرچه مسئولان معتقدند هنوز بنزین وارداتی نداریم اما با ادامه شدت مصرف کنونی بهزودی ایران به یکی از بزرگترین واردکنندگان بنزین تبدیل خواهد شد. کارشناسان راهحلهای گوناگونی برای کاهش مصرف ارائه دادهاند و البته طرحها و پروژههای مختلفی نیز در این حوزه اجرایی یا به مرحله اجرا رسیدهاند اما تا نتیجه مطلوب، فاصله بسیار است؛ چراکه نه مردم و نه مسئولان هنوز بهدرستی با مفهوم مدیریت منابع و الگوی مصرف آشنا نیستند. ایران با دارا بودن منابع عظیم انرژی، در دورههای مختلف چندان خود را درگیر بهینهسازی یا اصلاح الگوی مصرف نکرده است؛ چراکه همواره این خیال خام وجود داشت که منابع بیحد و حساب هستند و قرار نیست هیچوقت تمام شوند!
معضلی به نام تک سوختی
یکی از معضلات اساسی ایران، متنوع نبودن سبد انرژی است که کارشناسان سالهای سال است به آن نقد وارد میکنند اما هیچ دولتی به این موضوع توجه نکرده و همین عدم توجه است که اکنون ناترازی انرژی در کشور را رقم زده. این درحالیاست که ایران سوختهای متنوعی تولید میکند اما در سبد حملونقل تنها بنزین وجود دارد. اما اکنون که با مصرف افسارگسیخته و عدم مدیریت منابع، به ناترازی بنزین رسیدهایم، باید هرچه سریعتر به فکر راهکارهایی برای کاهش مصرف باشیم که یکی از بهترین راهها برای حل این مسأله، استفاده از الپیجی و سیانجی در حوزه حملونقل است. ایران یکی از بزرگترین تولیدکنندگان سیانجی و الپیجی در جهان است اما خود از مزایای آن بیبهره مانده. استفاده از این سوختها در حوزه حملونقل تا حد بسیاری میتواند در جبران ناترازی بنزین نقش مؤثر داشته باشد. اختصاص سالانه سهمیلیون تن مازاد گاز مایع کشور که به دلایل مختلف امکان صادرکردن آن یا استفاده بهینه از آن وجود ندارد، میتواند موجب کاهش روزانه بیش از 12میلیون لیتر مصرف بنزین شود.
راه حل رفع ناترازی بنزین
کارشناسان میگویند ظرفیتهای استفاده نشده موجود در سیانجی هم میتواند روزانه بیش از 20میلیون لیتر از نیاز مصرف بنزین را کاهش دهد. این دو سوخت ارزشمند میتوانند به کمک همدیگر روزانه تا حدود 12میلیون لیتر از مصرف بنزین را کاهش دهند. گاز مایع و سیانجی در جهان، بهعنوان یک سوخت پاک شناخته میشوند و اکنون که شاهد آلودگیهای شدید در کلانشهرها هستیم، استفاده از این دو سوخت میتواند یک بازی دوسر برد باشد تا هم شاهد کاهش آلودگی هوا باشیم و هم در مصرف بنزین صرفهجویی کنیم.ایران که خود یکی از بزرگترین تولیدکنندگان گاز مایع و سیانجی است، چرا باید از این نعمت محروم بماند و تا بدانجا پیش رود که مجبور به واردات بنزین شود؟ استفاده از گازمایع و سیانجی در کشورهای اول جهان، که اتفاقا تولیدکننده هم نیستند، نهادینه است اما ایران همچنان از این بازی بیرون ایستاده است. در بیش از 40 کشور دیگر دنیا ازجمله ترکیه، روسیه، چین، کرهجنوبی، آمریکا، ژاپن و اغلب کشورهای اتحادیه اروپا نیز از الپیجی در کنار بنزین و گازوئیل و متانول استفاده میشود. نرخ هر لیتر بنزین در بازارهای جهانی حدود 55 سنت است که کشور ما میتواند با صادرکردن بنزین مازاد و بینیاز شدن از واردات بنزین سالانه حدود سهمیلیارد دلار صرفهجویی کند.درحالحاضر که ناترازی بنزین به مرز هشدار رسیده، لازم است دولت در تنوعبخشیدن سبد انرژی اقداماتی جدی صورت دهد و با استفاده از بخش خصوصی، تأمین سرمایه کند و کشور را از چالش ناترازی بنزین برهاند.
سجاد طاهری - گروه اقتصاد