بندگی با آزاد شدن از غیر
شما کلمه ا...اکبر را درنظر بگیرید. مگر انسان کیست که درمقابل جریانهایی قرار بگیرد و مرعوب نشود؟
انسان ترس دارد. انسان در مقابل یک کوه عظیم که قرار میگیرد یا بالای آن میرود و پایین را نگاه میکند، ترس او را میگیرد. در مقابل دریا که خودش را میبیند، میترسد. وقتی یک صاحب قدرت و هیبتی را میبیند، صاحب دبدبه و کبکبهای را میبیند یا به حضور او میرود، ممکن است خودش را ببازد و زبانش به لکنت بیفتد. چرا؟ چون مرعوب عظمت او میشود.
این برای بشر، طبیعی است. اما گوینده ا...اکبر، آن کسی که ا...اکبر را به خودش تلقین کرده است، هرگز عظمت هیچ کس و هیچ چیز او را مرعوب نمیکند، چرا؟ [چون] ا...اکبر [یعنی] بزرگتر از هر چیز و بلکه بزرگتر از هر توصیف، ذات اقدس الهی است؛ یعنی من خدا را به عظمت میشناسم. دیگر وقتی من خدا را به عظمت میشناسم، همه چیز در مقابل من حقیر است. این کلمه ا...اکبر به انسان شخصیت میدهد، روح انسان را بزرگ میکند.
علی علیه السلام میفرماید: خدا به عظمت در روح اهل حق جلوه کرده است و به همین دلیل غیر خدا هرچه هست، درنظرشان کوچک است.
کوچکی و بزرگی یک امر نسبی است
مثلا شما که در فضای حسینیهای قرار گرفتهاید، اگر قبل از آنکه به اینجا بیایید در یک تالار کوچکتر از اینجا مثلا ثلث اینجا میبودید، این تالار به نظرتان خیلی بزرگ میآمد. ولی اگر برعکس، اول شما در تالاری باشید که سه برابر اینجا باشد، از آنجا که به اینجا میآیید، این تالار به نظرتان خیلی کوچک میآید. همیشه انسان وقتی موجودی را در کنار موجود دیگر میبیند، اگر آن موجود دیگر بزرگتر از آن باشد، آن را کوچک میبیند و اگر کوچکتر از آن باشد، آن را بزرگ میبیند.
لهذا افرادی که با عظمت پروردگارشان آشنا هستند و عظمت پروردگار را حس میکنند، اصلا هرچیز دیگری در نظرشان حقیر و کوچک است، نمیتواند بزرگ باشد. میگوید عارفان غیر از خدا برای هیچ چیز شیئیت قائل نیستند و میگویند اصلا وجود ندارد. یکی از معانی «وحدت وجود»همین است که عارف وقتی خدا را به عظمت میشناسد، دیگر اصلا نمیتواند بگوید غیر از او موجود دیگری هست؛ میگوید اگر وجود، «او» است غیر «او» هرچه هست عدم است.
برگرفته از کتاب آزادی معنوی
استاد شهید مرتضی مطهری