ظرفیت‌های همكاری در قفقاز
منطقه قفقاز از نظر سیاسی به دو بخش جنوبی (شامل جمهوری آذربایجان، ارمنستان، گرجستان و بخش‌های كوچكی از شمال غربی ایران و شمال شرقی تركیه) و شمالی (شامل جمهوری‌های خودگردان فدراسیون روسیه از قبیل داغستان، چچن، اینگوشتیا، اوستیا، كاباردینو ـ بالكاریا، كاراچای چركسیا، كراسنودار، آدیغیه و استاوروپول) تقسیم می‌شود و دارای مساحتی حدود ۵۰۰ هزار كیلومتر مربع و جمعیتی بیش از ۵۰ میلیون نفر است. بیش از ۵۰ گروه قومی نیز در این منطقه زندگی می‌كنند.
قفقاز در طول تاریخ همواره بخش مهمی از حوزه تمدنی ایران بوده و به‌رغم جدایی سیاسی در قرن هجدهم میلادی، تأثیرات فرهنگ ایرانی در مواردی همچون معماری شهرها یا بزرگداشت آیین نوروز قابل مشاهده است. بیشتر این مناطق نیز به‌رغم تفاوت‌های فرهنگی، قومی و مذهبی كه با یكدیگر دارند در اطلاق نام‌های ایرانی روی خود اشتراك دارند.
جواد گنج خانلو، دانش‌آموخته دكتری جغرافیای سیاسی و كارشناس حوزه قفقاز معتقد است: پس از فروپاشی اتحاد شوروی، سیاست ایران در این منطقه حول توسعه دو و چند جانبه روابط اقتصادی با كشورهای استقلال‌یافته و تاكید بر اهمیت ژئوپلتیك ایران از نظر ترانزیت كالا و انرژی برای كشورهای محصور در خشكی و برقراری روابط فرهنگی و سیاسی با اقوام و ملل منطقه شكل گرفت. ایران با وجود روابط تاریخی و مشتركات فراوان فرهنگی اقوام حاضر در قفقازمی‌تواند منافع ملی و امنیتی خود را با راهبرد مشتركات تاریخی و ابزارهای فرهنگی تامین كند. با توجه به فرصت‌های فضای مجازی، این موارد به‌عنوان راهكاری برای نزدیكی ملت‌های این منطقه پیشنهاد می‌شود: یكی از ویژگی‌های منحصر به فرد تمدن ایرانی در طول تاریخ، سازش فرهنگ‌ها و خرده‌فرهنگ‌ها در داخل آن بوده است. با جدایی كشورهای حوزه فلات ایران از این فرهنگ، مشكلاتی از قبیل جنگ داخلی، نا‌امنی‌های ناشی از درگیری‌های قومی مذهبی، استعمار و گسستگی اجتماعی گریبانگیر آنها شده است. با توجه به جنگ‌ها و درگیری‌هایی كه در حوزه جغرافیایی قفقاز در سال‌های اخیر صورت گرفته، اشتراكات و یكپارچگی فرهنگی تاریخی به‌رغم تنوع قومی و مذهبی می‌تواند به عامل همبستگی تبدیل شود. با وجود سابقه و پیوندهای تاریخی و همچنین ابراز تمایل سیاستمداران و نخبگان مناطق مختلف در این منطقه، بسیاری از میراث مشترك می‌تواند به عامل ثبات منطقه تبدیل شود. این امر بایستی در قالب‌های محتوایی و با خلاقیت‌های رسانه‌ای از طریق محصولات تولیدی رسانه‌ای مانند تولید آثار موسیقی مشترك و كمپین‌های متنوع فرهنگی ترویج شود.
داستان فولكلور و عاشقانه كرم، پسر مسلمان آذری و اصلی، دختر مسیحی ارمنی كه در این منطقه بسیار محبوب است و در ایران نیز به عنوان میراث ناملموس فرهنگی ثبت ملی شده می‌تواند الهام‌بخش نمادینی برای نزدیكی كشورهای منطقه قفقاز باشد.
آگاهی بخشی در مورد میراث فراوان ایرانی موجود در این كشورها از قبیل مساجد، مدارس و ... برای آشنایی شهروندان ایرانی توسط نهادهای مرتبط با دیپلماسی عمومی و دانشگاه‌ها در وب فارسی نیز امری ضروری است كه تا‌كنون از آن غفلت شده است. افزایش حجم مبادلات اقتصادی با جمهوری‌های خودمختار روسیه و كشورهای حوزه قفقاز با توجه به پتانسیل‌های اقتصادی بالا و همچنین حمل و نقل آسان كالاهای این حوزه از طریق ایران چشم‌انداز روشنی را برای همه كشورهای منطقه ایجاد می‌كند كه موجب برقراری ارتباطات سیاسی ـ فرهنگی، منافع اقتصادی و وابستگی سیاسی بین كشورهای منطقه می‌شود.