سه روز به آخر دریا

خاطره ما از جامعه نسوان دوره قاجار چیست؟ به‌طور حتم، زنانی كه از كمترین میزان آزادی‌های اجتماعی برخوردار بودند و گاه آن اندازه دور از چشم، كه حتی در شمارش فرزندان خانواده به حساب نمی‌آمدند. داشتن سواد برای آنان حرام بود و سفر بدون محارم محال، اما این تنها یك تصور است؛ تصوری كه اكنون حاكم است، وگرنه تحقیقات وسیع و منابعی چون برخی سفرنامه‌ها كه
دست نوشته‌های خود این زنان است، نشان می‌دهد باید ذهنیتمان را درباره زندگی زنان قاجار و به خصوص زنان درباری كه روزگاری آنان را عروسك‌های حرمسراها می‌دانستیم، تغییر داده یا لااقل درباره گروهی از آنان كه تعدادشان كم هم نیست، به گونه‌ای دیگر بیندیشیم. «سه روز به آخر دریا» اولین تصحیح از نسخه خطی سفرنامه شاهزاده خانم، نواده فتحعلی شاه قاجار به عتبات و مكه است و دومین كتاب از مجموعه سفرنامه‌های زنان قاجار كه توسط نشر اطراف به چاپ رسیده است. این كتاب به قلم نازیلا ناظمی تصحیح و تالیف شده و چاپ اول آن در نمایشگاه كتاب امسال عرضه شده است. در بخشی از كتاب آمده: «راست گفتند كه كشتی كج و مول ملك الموت است. مردم مثل برگ درخت می‌میرند، می‌ریزند میان دریا. لعنت خدا بر كسی كه مسلمانان را ترغیب بر سفر دریا بكند، كشتی بد چیزی است. جای تنگ، هوای بد، تحریر ندارد.» / جام‌جم