مروری بر برنامه‌های استعدادیابی که در چند سال اخیر در تلویزیون پخش شده‌اند
یالا بزن تو دنده، می‌خوام برم تلویزیون
«یك و یك و یك، دو و دو و دو، سه و سه و سه و... ده و ده و ده، مسابقه محله...» اگر هنوز بیننده مسابقه محله نیستید قطعا زمان‌هایی كه می‌خواهید یك كار را در كم‌ترین زمان انجام دهید و استعدادتان را در آن كار به رخ بكشید به صورت خودجوش از چنین شمارشی استفاده كنید. شاید این برنامه كه هنوز هم با اجرای مسعود روشن‌پژوه ساخته می‌شود جزو نخستین و ابتدایی‌ترین تلنت‌شوهایی باشد كه در آن تلاش می‌شد استعدادهای كودكان و نوجوانان كشف شود؛ استعدادهایی كه اگر سن‌مان به همان دوران كودكی و نوجوانی قد می‌داد خدا خدا می‌كردیم یك روز هم آقای مسابقه محله سری به مدرسه و محله‌مان بزند تا استعدادهایی كه تصور می‌كردیم داشتیم و آن زمان به «شیرین‌كاری» معروف بود را از این طریق در معرض نمایش قرار دهیم. بعد از آن هم مسابقات كودكانه دیگری مانند «گل و گلدون» و... توسط مجید قناد اجرا شد كه بخش‌هایی از آن مربوط به شیرین‌كاری‌ها بود و محبوبیت و طرفداران خاص خودش را داشت.
آزاده باقری
«عصر جدید» یكی از اصلی‌ترین و پرطرفدارترین نوع مسابقات استعدادیابی است كه توانست مخاطب‌های خود را به دست آورد و ببینده میلیونی جذب كند. «ستاره‌ساز» هم با كشف استعدادهای فوتبالی تلاش كرد تا بتواند نوجوان‌هایی را در كشور كشف كند كه توانایی بالایی در پا به توپ داشتن دارند اما فرصت به نمایش گذاشتن آن برایشان پیش نیامده بود. البته مجموعه عصر جدید و ستاره‌ساز را می‌توان جزو بهترین ساخته‌های استعدادیابی در تلویزیون دانست. با این حال چنین برنامه‌هایی؛ نه به این سبك اما با هدف كشف استعداد به میزان زیادی ساخته شده است كه برخی موفق، برخی تاحدودی موفق و برخی كاملا ناموفق بودند.
اگر استعداد دارید بفرمایید تلویزیون
افزایش شبكه‌های تلویزیونی و به قول معروف شبكه‌های دیجیتالی مانند شبكه نسیم، شما، نمایش و... باعث شد تا میزان ساخت برنامه‌های استعدادیابی روز‌به‌روز افزایش پیدا كند و تلاش شد تا حدودی بسیاری با ایرانیزه كردن برنامه‌های استعدادیابی خارجی آن را برای مخاطب‌های تلویزیون ایرانی بسازند. برنامه‌هایی كه البته همه‌شان گل نكرد و تنها برخی از آنها مورد توجه بسیار قرار گرفت و باقی نتوانستند چنین موفقیتی را به دست آورند. از جمله چنین برنامه‌هایی كه در سال‌های اخیر ساخته شد «آقای گزارشگر» بود كه سال 93 از شبكه سه با هدف كشف استعداد گزارشگران ورزشی جوان شكل گرفت. مسابقه‌ای كه چندین دوره هم برگزار شد؛ اما تا جایی كه می‌دانیم گزارشگری از این برنامه كه چندین فصل هم برگزار شد به جامعه گزارشگران معرفی نشدند. با این حال مخاطبان خاص خود را داشت كه این برنامه را دنبال می‌كردند و دوست داشتند نتیجه كار را بدانند.
كشف بازیگری به این سادگی‌ها هم نیست
همه ما در خودمان این تصور را داریم كه می‌توانستیم بازیگر شویم؛ اما كشف نشدیم! به همین منظور هم سال 94 برنامه «ستاره 20» از شبكه نمایش پخش شد. شبكه‌ای كه تلاش می‌كرد از سایر شبكه‌های هم‌تراز خود با ساخت چنین برنامه‌هایی پایین نیاید. برنامه‌ای كه با هدف كشف استعدادهای بازیگری كلید خورد؛ اما باوجود انتظاراتی كه از آن می‌رفت نتوانست موفقیت لازم را به دست آورد و انتقادهایی را هم با خود به همراه داشت. كاری كه برای اولین بار در تلویزیون انجام گرفته بود و این امكان را ایجاد كرد تا افراد عادی بتوانند تست بازیگری بدهند و میزان استعداد خود را در این زمینه محك بزنند؛ اما به دلایل گوناگون نتوانست آن‌طور كه شایسته بود عملیاتی شدن برنامه مانند آنچه بر روی كاغذ بود خودی نشان دهد.
خواننده‌ها وارد می‌شوند
سال 94 را باتوجه به ساخت برنامه‌های استعدادیابی كشف خواننده، می‌توان سال خوانندگان گُم‌نام نام‌گذاری كرد. «شب‌كوك» هم برنامه‌ای بود كه از شبكه نسیم سال 94 پخش شد و به دنبال كشف استعداد خواننده‌هایی بود كه هنوز كشف نشده بودند، اما با وجود آن‌كه به فصل دوم رسید و نویدهایی برای ساخت فصل سوم آن داده شد، اما برنامه‌ای نبود كه در آن بتواند خواننده تازه‌ای را به جامعه خوانندگان مشهور اضافه كند. شبكه شما هم با ساخت برنامه «تك‌شو» تلاش كرد در این میان عقب نماند و سال 94 این مجموعه را برای كشف استعداد خوانندگان به‌ویژه در بخش قومیت‌های گوناگون به راه انداخت. «سه‌شو» هم برنامه‌ای بود كه زمستان سال 94 از شبكه سه كار خود را با بخش‌های گوناگون كه یك‌بخش آن مربوط به كشف استعداد خوانندگی بود آغاز كرد و خرداد 95 با اعلام نفرات برتر به كار خود خاتمه داد. «جادوی صدا» هم سال 95 به منظور كشف كسانی تولید شد كه استعداد گویندگی و دوبله داشتند و می‌توانستند در این مسابقه شركت كنند. برنامه تلویزیونی‌ای كه از شبكه سه پخش شد و در دو فصل توانست برنده مسابقه استعدادیابی جادوی صدا را معرفی كند.
اگر می‌توانی بايست و بخندان
شاید بتوان گفت یكی از اصلی‌ترین دلایل به وجود آمدن برنامه‌های دیگر در زمینه كشف استعداد، برنامه «خندوانه» رامبد جوان بود . كشف این شبكه هم تقریبا با برنامه خندوانه آغاز شد و شهرت بیشتر آن زمانی افزون‌تر شد كه در این برنامه با عنوان استندآپ‌كمدین یا «خنداننده‌شو» تلاش كرد تا كسانی را كشف كند كه می‌توانند اجرای خوبی در زمینه طنزپردازی داشته باشند. اتفاقی كه استقبال خوبی را به همراه داشت و حتی در بسیاری از محافل‌های دوستانه و خانوادگی و بسیاری از برنامه‌های تلویزیونی دیگر استندآپ‌كمدین جایی برای خود باز كرد. «زمانی برای خندیدن» هم یك برنامه استندآپ‌كمدی بود در ورژن ضعیف‌تر برنامه خندوانه كه متاسفانه نتوانست با وجود آن‌كه از شبكه سه یكی از پرمخاطب‌ترین شبكه‌های صدا و سیما پخش شد مخاطب كافی را جذب كند و به نوعی می‌توان از آن به عنوان یكی از پروژه‌های شكست‌خورده برنامه‌های استعدادیابی از آن یاد كرد.
شبكه‌ای با مخاطبان خاص
شبكه چهار هم با مخاطبان خاصش در این میان بیكار ننشسته و با ساخت برنامه استعدادیابی «چهار، سه، دو، یك» تلاش كرد به كشف استعدادهای بازیگری، خلاقیت نمایشی، كارگردانی، تحلیل فیلم، پانتومیم، نمایشنامه‌خوانی و... بپردازد. اتفاقی كه شاید به دلیل مخاطب خاص داشتن این شبكه نتوانست آن‌طور كه باید در میان عموم جامعه دیده شود و تنها به مخاطبان خاص خود در این شبكه بسنده كرد و پیش رفت.
تلنت‌شوهایی كه هرگز برگزار نشد
شاید برایتان جالب باشد اگر بدانید در كنار این میزان از برنامه‌های تلویزیونی استعدادیابی تعدادی از آنها به مرحله تولید و پخش نرسید و تنها نامی از آنها شاید به یادگار مانده باشد. برنامه‌هایی مثل هنرپیشه که قرار بود از شبکه پنج پخش شود از جمله این برنامه‌ها است. تولید این برنامه‌ها به خاطر جلوگیری از موازی‌کاری با عصر جدید متوقف شد.
اگر استعداد دارید بفرمایید تلویزیون
افزایش شبكه‌های تلویزیونی و به قول معروف شبكه‌های دیجیتالی مانند شبكه نسیم، شما، نمایش و... باعث شد تا میزان ساخت برنامه‌های استعدادیابی روز‌به‌روز افزایش پیدا كند و تلاش شد تا حدودی بسیاری با ایرانیزه كردن برنامه‌های استعدادیابی خارجی آن را برای مخاطب‌های تلویزیون ایرانی بسازند. برنامه‌هایی كه البته همه‌شان گل نكرد و تنها برخی از آنها مورد توجه بسیار قرار گرفت و باقی نتوانستند چنین موفقیتی را به دست آورند. از جمله چنین برنامه‌هایی كه در سال‌های اخیر ساخته شد «آقای گزارشگر» بود كه سال 93 از شبكه سه با هدف كشف استعداد گزارشگران ورزشی جوان شكل گرفت. مسابقه‌ای كه چندین دوره هم برگزار شد؛ اما تا جایی كه می‌دانیم گزارشگری از این برنامه كه چندین فصل هم برگزار شد به جامعه گزارشگران معرفی نشدند. با این حال مخاطبان خاص خود را داشت كه این برنامه را دنبال می‌كردند و دوست داشتند نتیجه كار را بدانند.
كشف بازیگری به این سادگی‌ها هم نیست
همه ما در خودمان این تصور را داریم كه می‌توانستیم بازیگر شویم؛ اما كشف نشدیم! به همین منظور هم سال 94 برنامه «ستاره 20» از شبكه نمایش پخش شد. شبكه‌ای كه تلاش می‌كرد از سایر شبكه‌های هم‌تراز خود با ساخت چنین برنامه‌هایی پایین نیاید. برنامه‌ای كه با هدف كشف استعدادهای بازیگری كلید خورد؛ اما باوجود انتظاراتی كه از آن می‌رفت نتوانست موفقیت لازم را به دست آورد و انتقادهایی را هم با خود به همراه داشت. كاری كه برای اولین بار در تلویزیون انجام گرفته بود و این امكان را ایجاد كرد تا افراد عادی بتوانند تست بازیگری بدهند و میزان استعداد خود را در این زمینه محك بزنند؛ اما به دلایل گوناگون نتوانست آن‌طور كه شایسته بود عملیاتی شدن برنامه مانند آنچه بر روی كاغذ بود خودی نشان دهد.
خواننده‌ها وارد می‌شوند
سال 94 را باتوجه به ساخت برنامه‌های استعدادیابی كشف خواننده، می‌توان سال خوانندگان گُم‌نام نام‌گذاری كرد. «شب‌كوك» هم برنامه‌ای بود كه از شبكه نسیم سال 94 پخش شد و به دنبال كشف استعداد خواننده‌هایی بود كه هنوز كشف نشده بودند، اما با وجود آن‌كه به فصل دوم رسید و نویدهایی برای ساخت فصل سوم آن داده شد، اما برنامه‌ای نبود كه در آن بتواند خواننده تازه‌ای را به جامعه خوانندگان مشهور اضافه كند. شبكه شما هم با ساخت برنامه «تك‌شو» تلاش كرد در این میان عقب نماند و سال 94 این مجموعه را برای كشف استعداد خوانندگان به‌ویژه در بخش قومیت‌های گوناگون به راه انداخت. «سه‌شو» هم برنامه‌ای بود كه زمستان سال 94 از شبكه سه كار خود را با بخش‌های گوناگون كه یك‌بخش آن مربوط به كشف استعداد خوانندگی بود آغاز كرد و خرداد 95 با اعلام نفرات برتر به كار خود خاتمه داد. «جادوی صدا» هم سال 95 به منظور كشف كسانی تولید شد كه استعداد گویندگی و دوبله داشتند و می‌توانستند در این مسابقه شركت كنند. برنامه تلویزیونی‌ای كه از شبكه سه پخش شد و در دو فصل توانست برنده مسابقه استعدادیابی جادوی صدا را معرفی كند.
اگر می‌توانی بايست و بخندان
شاید بتوان گفت یكی از اصلی‌ترین دلایل به وجود آمدن برنامه‌های دیگر در زمینه كشف استعداد، برنامه «خندوانه» رامبد جوان بود . كشف این شبكه هم تقریبا با برنامه خندوانه آغاز شد و شهرت بیشتر آن زمانی افزون‌تر شد كه در این برنامه با عنوان استندآپ‌كمدین یا «خنداننده‌شو» تلاش كرد تا كسانی را كشف كند كه می‌توانند اجرای خوبی در زمینه طنزپردازی داشته باشند. اتفاقی كه استقبال خوبی را به همراه داشت و حتی در بسیاری از محافل‌های دوستانه و خانوادگی و بسیاری از برنامه‌های تلویزیونی دیگر استندآپ‌كمدین جایی برای خود باز كرد. «زمانی برای خندیدن» هم یك برنامه استندآپ‌كمدی بود در ورژن ضعیف‌تر برنامه خندوانه كه متاسفانه نتوانست با وجود آن‌كه از شبكه سه یكی از پرمخاطب‌ترین شبكه‌های صدا و سیما پخش شد مخاطب كافی را جذب كند و به نوعی می‌توان از آن به عنوان یكی از پروژه‌های شكست‌خورده برنامه‌های استعدادیابی از آن یاد كرد.
شبكه‌ای با مخاطبان خاص
شبكه چهار هم با مخاطبان خاصش در این میان بیكار ننشسته و با ساخت برنامه استعدادیابی «چهار، سه، دو، یك» تلاش كرد به كشف استعدادهای بازیگری، خلاقیت نمایشی، كارگردانی، تحلیل فیلم، پانتومیم، نمایشنامه‌خوانی و... بپردازد. اتفاقی كه شاید به دلیل مخاطب خاص داشتن این شبكه نتوانست آن‌طور كه باید در میان عموم جامعه دیده شود و تنها به مخاطبان خاص خود در این شبكه بسنده كرد و پیش رفت.
تلنت‌شوهایی كه هرگز برگزار نشد
شاید برایتان جالب باشد اگر بدانید در كنار این میزان از برنامه‌های تلویزیونی استعدادیابی تعدادی از آنها به مرحله تولید و پخش نرسید و تنها نامی از آنها شاید به یادگار مانده باشد. برنامه‌هایی مثل هنرپیشه که قرار بود از شبکه پنج پخش شود از جمله این برنامه‌ها است. تولید این برنامه‌ها به خاطر جلوگیری از موازی‌کاری با عصر جدید متوقف شد.