نگاهی به «سینماسوزی در ایران»، نوشته عباس بهارلو
فرصت‌سوزی نوشتاری! دنیای هنر و سرگرمی روی
پرده سینما آتش‌سوزی‌های زیادی در نقاط مختلف به راه انداخته تا تماشاگرانش را سرگرم كند، اما كمتر فیلمی تا به حال ساخته شده كه سینماسوزی را به نمایش بگذارد. اگر چنین اتفاقی روی پرده سینما رخ نداده، عباس بهارلو یا همان غلام حیدری محقق سختکوش ایرانی در كتاب تازه اش «سینماسوزی در ایران» سراغ تاریخچه آتش‌سوزی در سینماهای ایران از بدو پیدایش سینما در ایران تا به امروز رفته است. تحقیق خواندنی و جذاب بهارلو كه در 139 صفحه از سوی انتشارات قطره روی پیشخوان كتابفروشی‌ها قرار گرفته، سیر رویدادها و حوادثی را مورد بحث و بررسی قرار می‌دهد كه از شهریور 1288 (اولین
آتش سوزی سینما در تهران، تماشاخانه ناصریه) تا آتش‌سوزی‌های گسترده سینماها در ماه‌های منتهی به انقلاب 1357 را تعقیب می‌كند. در این فاصله 70 ساله، سینماهای بسیاری در نقاط مختلف ایران دستخوش حریق و آتش شدند. به روایت روزنامه‌های عمومی كشور، اغلب این آتش‌سوزی‌ها هم به عنوان حوادثی كمابیش ساده و معمولی تلقی می‌شدند. این در حالی است كه همین «حوادث ساده»، صاحبان سینماها را به خاك سیاه می‌نشاند. كتاب كه مزین به تصاویر مربوط به سوختن سینماها و مدارك و اسناد تاریخی مربوط به گزارش‌های رسمی درباره علل آتش‌سوزی‌هاست، در 24 بخش به صورت مفصل و دقیق به بررسی وضعیت سینماهایی می‌پردازد كه طی 70 سال آتش گرفته و از بین رفته‌اند. البته مولف این نكته را توضیح می‌دهد كه حوادث سینماسوزی در ایران بیش از مواردی است كه در كتاب آمده و مورد بحث قرار گرفته است. به اذعان مولف كمبود منابع و پراكندگی اطلاعات از یك سو و اخبار و گزارش‌های نامطمئن و ضدونقیض، تلاش برای ادعای روایت تمام و كمال را ناممكن می‌سازد. این در حالی است كه بهارلو كتاب را كوششی برای ثبت و وارسی منشا یا علل این سینماسوزی‌ها می‌داند.
كتاب پیش‌رو در اصل قرار بوده بخشی از محتوای پژوهشی با عنوان «سالن‌های سینما در تهران» باشد. این پژوهشی گسترده است كه نویسنده سال هاست به‌دنبال تالیف و انتشار آن است. اما از آنجا كه سرهم كردن آنها می‌توانست حجم و وزن این پژوهش را از حد متعادل سنگین‌تر كند، در میانه كار چنین تصمیم گرفته می‌شود كه بخش سینماسوزی‌ها از كل پژوهش جدا و به صورت كتابی مستقل روانه بازار كتاب شود. با این‌كار، نویسنده مانع یك فرصت‌سوزی تاریخی و تحقیقاتی می‌شود. حال باید دید آیا احتمال دارد بخش‌های دیگری از این پژوهش سنگین، به صورت كتاب یا كتاب‌های مستقل وارد بازار كتابخوانی شود یا خیر؟ برای علاقه‌مندانی كه به‌دنبال یافتن دلایل اصلی سوختن و آتش گرفتن سینماها در ایران هستند، مطالعه این كتاب می‌تواند لذت بخش باشد.