تحول ملموس در سیمای داستانی
تحول در هر جایگاهی، یعنی گذشته را باید عمیق تغییر داد. این تغییر نشانهای از شناخت موضوع و تطبیق آن با نیازها و اقتضائات روز است. در سازمان صداوسیما همانند تعدادی از ساختارهای فرهنگی دیگر، مسئولان به ضرورت تحول اشاره کردهاند و اقداماتی در سالهای اخیر انجام شده است.
یکی از این تغییرات ساختاری در سیما که برای مخاطب شاید خیلی محل ادراک نباشد، دگرگونی در شیوه ساخت مجموعههای داستانی در شبکههای مختلف است. تغییری که مردم نتیجهاش را بهصورت در مرحله پخش قرارگرفتن پیاپی مجموعههای جدید دیدهاند.تغییر در شیوه طراحی، تولید و پخش مجموعه، تمهیدی است که اجرایی شده و سهولتی در کار شبکههای مختلف ایجاد کرده است. این روزها مخاطبان بیوقفه در حال مشاهده مجموعههای تولید داخل هستند. این را باید در کنار این نکته دید که پخش مجموعههای خارجی هم افزایش یافته است. به سخن دیگر، حتی در ساختارهایی چون شبکه تماشا هم که بهصورت سنتی ویژه بازپخش مجموعهها بوده، مجموعههای جدید خارجی در برابرمان گذاشته شده است. فارغ از نگاه تعدادی از نویسندگان و کارشناسان رسانه در بیرون سیما، عمده این آثار با اقبال خوب وبدون هیاهویی ازسوی مخاطب همراه شده است. تنوع مجموعههای داخلی از نظر ژانر، نشان میدهد که حتی در کنار مجموعههای تاریخی، مجموعههای معاصر سیاسی یا اقتصادی یا پلیسی یا امنیتی در کنار آثار خانوادگی، در حال پخش است. اخبار منتشرشده نیز از تعداد قابلتوجهی مجموعه در حال تولید خبر میدهند که شتاب در کار را بروز داده است.بعد از مدتی فترت، تعداد قابلتوجهی از آثار گذشته در حال بازیابی و رساندن به مرحله تولید هستند. از «زیرخاکی» تا «نونخ» در حال تولید، سازندگان آثار بهسرعت و بیدغدغه، در حال کار هستند. این شتاب نشان میدهد که در روند پیشنهاد طرح و سپس تأیید طرح و فیلمنامه کامل، روال جدید از سوی فعالان این عرصه پذیرفته شده است. در حوزه تولید نیز در کنار نیروهای جوانی که وارد کار شدهاند، سازندگان قدیمی آمدهاند و نوعی رقابت در کمیت و سپس رسیدن به کیفیت را شاهدیم. حتی در پخش نیز تعدد نامهایی که این روزها میبینیم قابل توجه است؛ بیستکووید، سرزمین مادری و سنجرخان، از تاریخ دور تا تاریخ نهچندان دور و تاریخ معاصر را دستمایه قرار داده است. این سرعتدهی به کار، دوری از بازپخش مجموعههای قدیمی حتی در شبکه یک را درپی داشته است. تنظیم تولید با اقتضائات تقویمی، از آمادهشدن تولیدات برای پخش در تاریخهایی چون ماهرمضان، عیدنوروز و مانند آن خبر میدهد.درحوزههای استانی نیز تولیدات با تنوع رو به رشدی انجام شده و آثار متفاوت و جدیدی در کنار بازپخش مجموعههای قدیمی به نمایش درآمده است.همه آنچه در بالا آمد، بهویژه آنچه مربوط به شبکههای سراسری است، به حوزه کاری سیمافیلم مربوط میشود که دگرگونی در روش کار قدیمی را پی گرفته و با اتخاذ روشی که همه را به جنبوجوش واداشته، تولیدات را تسریع کرده و به نمایش رسانده است. نکته بنیادین در این روش کار، در عین افزایش کمی تولیدات، توجه به موضوعات ضروری در محتوای آثار است.سلامت روایت، تثبیت انسجام اجتماعی، بازگشایی موضوعات سیاسی واقتصادی مطرح، توجه به موضوعات آرمانی و ملموس نشاندادن آنها در آثارداستانی، نمونههایی از کار برای رسیدن به موضوعات ضروری وطرح درداستان است. دغدغهمندی درآثار،نه بهصورت شعاری و گلدرشت، که بهصورت پنهان اما ملموس، در مجموعههای جدید در حال بروز بوده و بهصورت روزافزونی، به نقاط اصولی نزدیکتر شده است.
حسین سلطانمحمدی - منتقد