جزئیات تجارت کالاهای اساسی در یک سال گذشته را بررسی کردهایم
کاهش واردات به نفع تولید
وزارت جهاد کشاورزی با اجرای سیاستهایی مانند افزایش نرخ خرید تضمینی و اعطای تسهیلات به کشاورزان توانسته تولید محصولات کشاورزی را سالانه به 125میلیون تن برساند. این رویکرد در سال گذشته سبب شد تا از میزان ارزبری واردات کالاهای اساسی کاسته شد، این در حالی است که به لحاظ وزنی شاهد افزایش واردات این محصولات بودیم؛ به همین جهت همواره انبار کالاهای اساسی در سراسر کشور پر و بازار این محصولات نیز آرام و کمنوسان بوده است.
یکی ازمحصولاتی که بیشترین کاهش واردات را به خود دیده، گندم است؛ بهطوری که واردات این محصولات با کاهش سه میلیون و300هزار تنی گندم همراه بوده، بهطوری که این مهم به لطف افزایش تولید گندم درسراسر کشور و رسیدن میزان تولید این محصول به 5/13 میلیون تن رقم خورده است.خرید 10 میلیون و400هزار تن گندم از واردات این محصول استراتژیک کاست، هرچند برای تامین ذخایر استراتژیک به میزانی باید گندم وارد کشور میشد تا در شرایطی بحرانی کشورمان کمترین آسیب را متوجه شود.برنج نیز یکی دیگر از کالاهای اساسی بوده که با کاهش 950 هزار تنی واردات مواجه بود. این مهم به لطف افزایش تولید برنج در کشور و ذخایر باقیمانده از انبارهای شالیکاران از برنج تولیدی سال1401حاصل شد. بازار این کالای اساسی در سال گذشته آرام بود، بهطوری که قیمت برنج ایرانی با کاهش محسوسی روبهرو شد و هماکنون قیمت برنج داخلی و خارجی بسیار به هم نزدیک شده است.بهدلیل حواشی موجود ناشی از واردات چای درسال1401، درسال گذشته واردات این کالای اساسی نیز کاهشی 150هزارتومانی به خود دید.این درحالی است که واردات گوشت قرمز در سال گذشته افزایش چشمگیر 2.5برابری داشته است؛ بهطوری که وزارت جهاد کشاورزی برای تنظیم بازار گوشت قرمز واردات بیش از 110هزار تن گوشت قرمز گاوی و گوسفندی را در دستور کار قرار داد که این میزان واردات ارزبری بیش از 400 میلیون دلاری را به همراه داشت.
کاهش 2.1میلیارد دلاری واردات کالاهای اساسی
طبق آمارهای گمرک در سال گذشته ۲۴ میلیون و ۶۱۹هزار تن کالای اساسی به ارزش ۱۶ میلیارد و ۷۱ میلیون دلار وارد کشور شده که ذرت، روغن و برنج بیشترین سهم را در واردات کالاهای اساسی دارند. این میزان کالای اساسی وارداتی در سال گذشته در مقایسه با سال1401به لحاظ وزنی دو درصد و از لحاظ ارزشی 10درصد کاهش داشته است.این درحالی است که در سال ۱۴۰۱ نزدیک ۲۵ میلیون تن کالا به ارزش ۱۸میلیارد و۱۷۰میلیون دلارکالای اساسی وارد کشورشده که باوجود کاهش ۱۹درصدی در وزن، از نظر ارزش نسبت به سال۱۴۰۰دودرصد افزایش داشته است.ازطرف دیگر این میزان واردات نشاندهنده آن است که 2.1میلیارد دلار کالاهای اساسی نسبت به سال1401کمتر وارد شده است.
جزئیات واردات کالاهای اساسی
گزارش گمرک در خصوص پنج قلم اول کالاهای اساسی در سال گذشته حاکی از آن است که در این مدت ذرت با سه میلیارد و ۸۱۳ میلیون دلار، روغنهای خوراکی نیمهجامد، مایع و خام با دو میلیارد و ۳۷۷ میلیون دلار، انواع دانههای روغنی با دو میلیارد و ۲۳۹ میلیون دلار، برنج با یک میلیارد و ۳۰۶ میلیون دلار و کنجاله سویا با یک میلیارد و ۶۲ میلیون دلار پنج قلم اول کالاهای اساسی را به خود اختصاص دادند.بر اساس این گزارش، در بین پنج قلم اول کالاهای اساسی ذرت و کنجاله سویا به لحاظ ارزش بهترتیب 16درصد و24.22درصد افزایش و روغنهای خوراکی 6.20درصد،انواع دانههای روغنی یک درصد وبرنج 45درصد کاهش داشته است.این گزارش حاکی است در سال ۱۴۰۲، یک میلیارد دلار گندم، ۷۴۷ میلیون دلار جو، ۵۷۴ میلیون دلار لاستیک سنگین، ۴۷۷میلیون دلارشکرخام، ۴۶۰میلیون دلار کود شیمیایی، ۴۰۶میلیون دلار گوشت قرمز سرد سنگین،۳۰۰ میلیون دلار کاغذ چاپ و تحریر، ۲۹۳میلیون دلار خمیر کاغذ، ۲۸۸ میلیون دلار گوشت قرمز سبک گرم، ۲۲۹ میلیون دلار چای خشک، ۲۱۷میلیون دلار حبوبات، ۱۲۲میلیون دلارسموم تکنیکال شیمیایی، ۸۸ میلیون دلار گوشت مرغ، ۵۰میلیون دلار انواع بذر و ۲۰ میلیون دلار کاغذ روزنامه وارد شده است.
بیشترین و کمترین کاهش واردات کالاهای اساسی
گزارش گمرک در خصوص بیشترین افزایش در ارزش واردات کالای اساسی درسال گذشته حاکی از آن است که گوشت قرمز گرم و سرد، کود شیمیایی، لاستیک سنگین و انواع بذر بهترتیب پنج قلم کالای اساسی بودند که در بین اقلام اساسی از بیشترین افزایش به لحاظ ارزش برخوردار بودند.بر این اساس چای خشک، گندم، برنج، شکر خام و حبوبات در سال ۱۴۰۲ در بین ۲۰ قلم کالای اساسی بیشترین کاهش را به لحاظ ارزشی به خود اختصاص دادند. گفتنی است کالاهای اساسی واردشده به کشورمان در این ۱۲ سال شامل انواع بذر، انواع دانههای روغنی، برنج، تجهیزات و ملزومات پزشکی، تخممرغ، جو، چای خشک، حبوبات، خمیر کاغذ، داروهای دامی ضروری، ذرت، روغنهای خوراکی نیمهجامد و مایع و خام، سموم تکنیکال شیمیایی، شکر خام، کاغذ چاپ و تحریر، کاغذ روزنامه، کنجاله سویا، کود شیمیایی، گندم،گوشت قرمز سبک گرم،گوشت قرمز سردسنگین، گوشت مرغ، لاستیک سنگین، ماشینآلات تولیدکننده کالاهای اساسی و مواد اولیه دارو بوده است.
امین محمودی - گروه اقتصاد