قطعا یکی ازدلایل این مسأله تحریم‌هاوفشارهای بی‌سابقه‌ دشمنان ملت ایران بوده است: «این تحریمی که علیه کشور ما شده...تحریم بی‌سابقه‌ای است؛ خودشان هم گفته‌اند که از اول تاریخ، چنین تحریمی علیه هیچ کشوری نشده.»(1401.01.23) اما واقعیت این است که همه‌چیز هم به تحریم برنمی‌گردد:«بخشی[از عقب‌ماندگی اقتصادی] مربوط به عوامل خارجی و بیرونی است، بخشی مربوط به عوامل درونی است؛‌ مسأله‌ تحریم‌ها مؤثر بود، مسأله‌ کاهش ارزش نفت در یک برهه‌ای از زمان مؤثر بود، مسأله‌ تمرکز کشور روی مسأله‌ هسته‌ای که اقتصاد را شرطی کرد، مؤثر بود؛ مسائل گوناگونی این‌جوری مؤثر بود؛ نتیجه این شد که ما یک دهه عقب‌ماندگی داریم داریم.»(1401.11.10)با نگاه کارشناسی می‌توان ریشه‌های مشکلات در اقتصاد کشور ر‌اشناسایی کرد. مشکلاتی که به سوء‌استفاده و شکل‌گیری توطئه‌‌ جنگ اقتصادی دشمنان علیه ایران اسلامی منجر شده است: «ما ازتحریم صدمه دیدیم وآسیب‌هایی از تحریم به اقتصاد ما، به مسائل گوناگون ما وارد شده است... این آسیب‌ها بیشتر ناشی از وابستگی ما به نفت است مثلاً، یا بیشتر ناشی از عدم حضور مردم در متن میدان اقتصادی است، [یعنی] دولتی‌کردن اقتصاد...ما می‌توانستیم در عرصه‌ اقتصادی، دست‌های گوناگون مردمی را وارد بکنیم. آن اشتباهاتی که کردیم در اوایل انقلاب که همین‌طور اصرار کردیم بر این‌که همه‌چیز بایست متعلق و در اختیار دولت باشد... خب نتیجه‌اش همین چیزهاست؛ اینها را بایستی علاج کرد.»
​​​​​​​(1393.12.21)براین اساس «مهم‌ترین مشکل اقتصاد ما تصدی‌گری دولتی است. بیشترین توجه ما دردهه‌۶۰ به این مسأله بود که کلید اقتصاد کشور را به دولت بسپاریم...شاید مهم‌ترین نقطه‌ضعف اقتصادما تصدی‌گری افراطی دولت است. وقتی که مردم ازمدیریت اقتصادی و فعالیت اقتصادی کنار می‌مانند، کارهای بزرگ، شرکت‌های مهم، تولیدهای ثروت‌ساز برای کشور در اختیار دولت قرار می‌گیرد و در اختیار فعالان اقتصادی ازمردم قرارنمی‌گیرد، همین مشکلاتی پیش می‌آیدکه ما امروزدراقتصادمان مشاهده می‌کنیم.» (1402.01.01)
 
نقش‌آفرینی مردم در میدان تولید؛ راه‌حل پیشرفت اقتصاد
اما راه غلبه برمشکلات اقتصادی وجبران عقب‌ماندگی‌ها چیست؟ قطعا راهکاراین موضوع «رشد مستمر اقتصادی» است: «جبران این عقب‌ماندگی کارآسانی نیست؛ این طبعا محتاج یک رشد مستمر پی‌درپی اقتصادی است... برای همین است که ما در برنامه‌ هفتم توسعه، اولویت اصلی برنامه را گذاشتیم پیشرفت اقتصادی توأم با عدالت...و رشد اقتصادی را متوسط هشت درصد در سیاست‌های برنامه‌ هفتم قرار دادیم.»(1401.11.10)اقتصاد ایران به دلایل روشنی به این رشد اقتصادی مستمر نیاز دارد:«چهار علت دارد که ما بایستی به این چهار دلیل و به این چهار علت حتما دنبال رشد باشیم. اولین علت این است که ما به‌طور محسوس مشکل معیشت مردمی و رفاه خانوار را داریم در کشور که این بدون رشد اقتصادی علاج‌پذیر نیست...، دوم، ارتقای جایگاه ایران در اقتصاد منطقه و جهان...،علت سوم؛ ما نیروی انسانی متخصص زیاد داریم...؛ بدون یک رشد بالا،نمی‌توانیم اشتغال ایجاد کنیم برای این مجموعه‌ عظیم جوان متخصص و دانشمند. دلیل چهارم هم این‌که ما امروز در کشورمان جوان خیلی داریم...،ممکن است فردا این ‌همه جوان نداشته باشیم؛ ما باید کشور را برای آن روز ثروتمند کنیم.»(1401.11.10)نکته‌ بعدی اما به راه تحقق این رشد اقتصادی مستمر برمی‌گردد. راهکار عملیاتی‌شدن این رشد «تقویت تولید با نقش‌آفرینی مردم» است: «ما کی می‌توانیم این رشد سریع و مستمر را به دست بیاوریم؟ آن وقتی که با کمک و هدایت مردم بتوانیم تولید را افزایش بدهیم...،ماتوانایی زیادی داریم، می‌توانیم کارهای بزرگی انجام بدهیم. اگر از توانایی ملت در قضیه‌ اقتصاد استفاده بشود، وضع معیشت مردم حتما بهتر خواهد شد، وضع تورم حتما بهتر خواهد شد.»(1402.01.01)

با اقتصاد مردمی، پیروزی از آن ایران اسلامی است
باید دانست که «نبودن مردم درصحنه‌ سیاست، نبودن مردم در صحنه‌ فرهنگ، نبودن مردم درصحنه‌های اقتصادی، نبودن مردم در صحنه‌های دینی، سیاست راهبردی دشمن است...فهمیده‌اند که علت پیشرفت ایران...حضور مردم ایران درصحنه است. اگر جنگ تحمیل می‌کنند، دشمن در جنگ شکست می‌خورد؛ اگر حمله‌ کودتایی می‌کنند، شکست می‌خورد؛ اگر حمله‌ امنیتی می‌کنند، شکست می‌خورد؛ علت این است که مردم در صحنه حاضرند. آنجایی که توانستند مانع از حضور مردم در صحنه بشوند، دشمن پیروز شده؛ در خیلی از بخش‌های اقتصادی همین‌جور است.» (1402.10.19)قطعا اگر در میدان جنگ اقتصادی نیز ظرفیت عظیم ملت وارد عرصه‌ تقویت و جهش تولید ملی شود دستاوردهای بزرگی رقم زده می‌خورد: «جهش تولید اهمیت دارد چون اگر واقعا تولید را بتوانید جهش بدهید، همه‌ شاخص‌های اقتصادی مهم کشور تغییر پیدا می‌کند...یعنی اشتغال پایدار به‌وجود می‌آید، بیکاری کاهش پیدا می‌کند، صادرات رونق پیدا می‌کند، درآمد ارزی برای کشور فراهم می‌شود، نرخ تورم کاهش پیدا می‌کند؛ علاوه‌ بر اینها استقلال اقتصادی در کشور به‌وجود می‌آید و این موجب عزت ملی است...اعتماد به نفس ملی را بالا می‌برد و اقتصاد کشور را در مقابل تکانه‌هایی که از بیرون تحمیل می‌شود یا در داخل به وجود می‌آید حراست می‌کند.»(1401.11.10) «تولید رونق پیدا بکند، کارشناسان می‌گویند که آن وقت مشکل بیکاری حل می‌شود، مشکل تورم حل می‌شود، مشکل فقر در طبقات ضعیف حل می‌شود، معضل نظام بانکی حل می‌شود،مسأله‌ ارزش پول ملی حل می‌شود،حتی مسأله‌ کسری بودجه‌ دولت با رونق تولید حل می‌شود.» (1398.01.01)حقیقت این است که «مسأله‌ اصلی، کلید اصلی، اینجا است:حضور مردم درهمه‌ مسائل، حل‌کننده‌ مشکلات است... وحضور مردم هیچ جایگزین دیگری ندارد.»(1400.05.12) لذا «اگر از توانایی ملت در قضیه‌ اقتصاد استفاده بشود وضع معیشت مردم حتما بهتر خواهد شد، وضع تورم حتما بهتر خواهد شد.»(1402.01.01)وتجربه‌ تاریخی ملت ایران نیز به‌روشنی همین رانشان می‌دهد: «هرجا مردم وارد شده‌اند ما پیشرفت کرده‌ایم. در دفاع‌مقدس مردم وارد شدند،ما پیروز شدیم؛ درمسائل سیاسی کشور مردم هرجا وارد شدند ما پیروز شدیم؛ در مسائل اقتصادی هم همین‌جور است؛ [اگر] مردم وارد بشوند، آحاد مردم وارد بشوند، ما پیروز خواهیم شد.»(1402.01.01)