روی موج رمضان
یادش بخیر قدیمها كه تلویزیون رنگ و لعاب زیادی نداشت و تعداد شبكهها و برنامه هایش محدود بود، مونس همه ما ایرانیها رادیو بود، گرچه این رسانه كوچك بود، اما دل همه ما را برده بود. مادرها قبل از آنكه سحری را برای اعضای خانواده آماده كنند، اولین كاری كه میكردند پیچ رادیو را میچرخاندند و موج آن را روی یكی از شبكههای رادیویی تنظیم میكردند تا اعضای خانواده با نوای دلانگیز ویژه برنامههای سحرگاهی از خواب بیدار شوند و كنار هم سحری بخورند و از برنامههای سحرگاهی رادیو هم فیض ببرند.
در واقع همین رسانه كوچك با گرمای دلپذیری كه داشت همه را دور خودش جمع میكرد و گویندگان رادیو هم با حال و هوای سحر برنامه را اجرا میكردند. علاوه بر آن پخش دعاهای ویژه سحر، حال و هوای خانوادهها را عرفانی میكرد و همین باعث میشد رادیو به دورهمی میان خانواده منجر شود.
گرچه از آن روزگار سالها گذشته و در طول این سالها هم تعداد شبكههای تلویزیونی افزایش پیدا كرده و هر یك از شبكههای سیما هم برنامههای سحرگاهی، افطار و ... در ایام ماه رمضان پخش میكنند، اما همچنان شیرینی رادیو در میان مردم از بین نرفته و جایگاه خودش را دارد؛ بهویژه برای افرادی كه مشاغلشان به گونهای است كه سحر و افطار كنار خانوادههایشان نیستند و تنها مونسشان رادیوست. پس برخلاف ادعای برخی كه میگویند رادیو جایگاهش را از دست داده، اما این رسانه همچنان قدرتمندانه به فعالیت خود ادامه میدهد و مخاطب خود را دارد.
هر سال با شروع بهار قرآن برنامههایی در قالبهای متفاوت از شبكههای رادیویی روی آنتن میرود و امسال هم بنا به تصمیم معاون صدای رسانه ملی، هر یك از شبكههای رادیویی بنا به ماموریتی كه برایشان تعریف شده برنامههای متنوعی را ویژه سحر و افطار و دیگر ساعات ماه رمضان آماده كردهاند. همچنین مركز هنرهای نمایشی رادیو طبق روال گذشته، نمایشهای رادیویی در قالب سریال آماده كرده كه از شبكههای رادیویی پخش میشود. این مركز با كمك هنرمندان رادیو، نمایشهای متنوعی با موضوعاتی همچون حقالناس و ... را برای شنوندگان آماده كرده است.
در حوالی قاف در فرهنگ
در ویژه برنامه «سحوری» رادیو فرهنگ نه تنها ادعیه و مناجات سحر پخش میشود بلكه فضایی معنوی برای آمادهسازی روزهداران به وجود میآید. «در حوالی قاف»گفتوگو با اهالی ادب و هنر درخصوص ماه مبارك رمضان است. در«صبح به وقت فرهنگ» رویداهای فرهنگی- اجتماعی ماه مبارك رمضان و هفته ایتام اطعام بیان میشود.
«سی روز سی آیین» به آیینهای ماه رمضان در كشورهای اسلامی،«سی روز سی حكمت» به جملات قصار و احادیث ناب درباره روزه و ماه رمضان، «سی روز سی غزل» به شعر و غزل در این ماه میپردازد.
در بازه زمانی 16 اردیبهشت تا 16 خرداد برنامههای «هفت كوچه» و به آیینهای وداع با ماه مبارك رمضان و آیینهای عید سعید فطر در فرهنگ مردم،«مجله نیمروز» تقویت اعتقادات مربوط به روزهداری در ماه مبارك رمضان،«چهارباغ» پخش ترانه و تصنیفهای شاد ویژه اعیاد مذهبی، «رادیو كتاب» به آثار ادبی و هنری با رویكرد كتاب و كتابخوانی و عید فطر، «نیستان» به نغمههای مذهبی ماه مبارك رمضان، «میدان آزادی» به موضوعات فرهنگی،اجتماعی مرتبط با ماه رمضان و «ترانه باران» به فرهنگ نواحی مختلف ایران در ماه رمضان میپردازد.
ضمن اینكه این رادیو در برنامههای «شعر شبانه» و «مشاعره» به خوانش اشعار درباره روزه و مشاعره میپردازد؛ «دولت بیدار» با موضوع آداب زندگی در ماه مبارك رمضان در شعر حافظ، «هفتانه» خبرهای ادبی و هنری درباره ماه رمضان، «نگارخانه» نمایشگاههای مرتبط با ماه رمضان، «نوایی» بررسی موسیقی آیینی ماه مبارك رمضان (سحرخوانی، مناجات و...) و «نت هفتم» بررسی موسیقی فیلمهای مناسبتی در ماه رمضان اختصاص دارد.
حق با توست در سلامت
شبكه رادیویی سلامت با مجله ویژه افطار و مطرح كردن موضوعهای اخلاقی و اجتماعی، توكل و توسل لحظات معنوی را برای مخاطبان فراهم میكند. «نشانی» طرح موضوعات مرتبط با هر جزء از قرآن كریم، «حق با توست» با موضوع رعایت حق الناس، «غذا، سلامت، زندگی» با بیان نكات مهم تغذیهای در روزه داری و مراقبتهای تغذیهای در مبتلایان به بیماریهای خاص، «فراسو» به ملاحظات روزه داری در نوجوانان، روزه داری و سبك زندگی سالم، «خونه زندگی» با بیان نكات اخلاقی در خانواده اسلامی، احكام شرعی، اكرام و بخشندگی و بركات ماه مبارك رمضان در زندگی خانوادگی، «كافه سلامت» و بیان بركات و فضایل ماه رمضان همچنین سیره معنوی امام حسن مجتبی(ع)، «تا بیكران» بررسی سیره معنوی امامان معصوم (ع)، «مجله پزشكی» روزه داری و زنان باردار و شیرده، «پشت پلك صبح» با موضوعات احیاء و شبهای قدر، ضربت خوردن و شهادت حضرت علی(ع)، روز جهانی قدس، وداع با ماه مبارك رمضان و تبریك عید سعید فطر، از دیگر برنامههاست. ضمن اینكه این شبكه رادیویی دو برنامه «قصههای آسمانی»قصههای كودكان با موضوع ماه مبارك رمضان و «فرزند من» ویژهبرنامه روزه اولیها و مسؤولیت دادن به فرزندان را برای خانوادهها تدارك دیده است.
برهان رادیو گفتوگو
«ماه ماه» به بررسی آیینهای ماه رمضان در فرهنگ عامه مردم ایران، «برهان» تحلیل و بررسی ریاضت غیر دینی و تفاوت آن با روزهداری، «روشنا» تفسیر آیات قرآن كریم توسط حجتالاسلام قرائتی، «نجوا» بررسی صفات خوب در ماه مبارك رمضان، آیتمهای متنوع روانشناسی،«رهیافت» تبیین جدیدترین مواجهات هستی شناختی با محوریت دین اسلام، «اشاره» ترویج دو حسنه «رعایت حق الناس» و «خوشخلقی» در جامعه از برنامههای این شبكه رادیویی است.
«زلال مثل باران» ویژهبرنامه سحرگاهی و «به تماشا سوگند» ویژهبرنامه عصرگاهی این شبكه رادیویی است. رادیو گفتوگو به ترتیل یك حزب از قرآن كریم میپردازد كه پس از آن در برنامه «شمیم عطر رحمان» تفسیر یك آیه از هر جزء قرآن كریم (پس از پخش ترتیل) پخش میشود.
شهر قرآن در رادیو قرآن
پخش زنده محفل انس با قرآن در حضور مقام معظم رهبری، معرفی كتاب با موضوع رمضان،«صدای ربنا» ویژهبرنامه افطار و «شهر قرآن» ویژه نمایشگاه قرآن از تهران از ویژهبرنامههای این شبكه رادیویی است.
ویژه بــــــرنامه «قـــــــرآن و زنــــــــــدگی» در منــاسبـــــــــــتهای رحــــــــــلت حــضرت خدیجه،ولادت امام حســــــــــن مجتبی(ع)، روز ضربت و شهادت حضرت علی(ع) پخش میشود.
شرح دعای ابوحمزه ثمالی در ویژهبرنامه «لحظههای ناب شرح دعای ابوحمزه ثمالی» از دیگر برنامههاست. رادیو قرآن نیزبه تلاوت ترتیل یكجزء خلیل حصری با ترجمه قادر پناه میپردازد.
صبا و پیام با برنامههای متفاوت
«عصر رمضان»، «فامیل دور، فامیل نزدیك»، «نمایش ویژه ماه رمضان»، «همپای صبا» از برنامههای این شبكه رادیویی است؛ ضمن اینكه «در حوالی عشق» برنامهای اذانگاهی با رویكرد ماه رمضان است كه پخش میشود. در فواصل پخش نیز خواندن مطلب درباره ماه مبارك رمضان است. همچنین در رادیو پیام، تمامی بخشهای پیام به ویژهبرنامه سحر و افطار، آیتم یك آیه یك پیام -آیتم پیام رمضان - آیتم قرآن از زبان قرآن - احادیث و آیات و متون ادبی و كلام بزرگان در مورد ماه مبارك رمضان
میپردازد.
خانه ما در رادیو تهران
«تهران بیدار» ویژه سحرگاهی و «دعوت» ویژه افطار این شبكه رادیویی است. در برنامه «خانه ما» نمایشهایی ویژه خانواده پخش میشود. «ماه باران» به مباحث و
موضوعات قرآنی و معرفتی میپردازد.
اقتصاد در خلوت حضور
«در خلوت حضور» نحوه آماده شدن برای ماه مبارك رمضان، «لحظههای اجابت» بررسی احكام ماه مبارك رمضان، «شهید عدالت» بررسی سیره اقتصادی حضرت علی(ع)، «فیض حضور» سفارش به خواندن قرآن و شبزندهداری از برنامههای این شبكه رادیویی است.
بهشت اجابت در رادیو معارف
رادیو معارف در سحرهای ماه مبارك با ویژه برنامه «بهشت اجابت» به آشنایی با مفاهیم جوشن كبیر میپردازد. «شبهای رمضان» شامل گفتوگوی صمیمی با چهرههای شاخص در عرصههای دینی و فرهنگی است. «نان و خرما» ویژه برنامه افطار این شبكه رادیویی است كه به بررسی صفات متقین از منظر حضرت علی(ع) میپردازد.
«ضیافت» مسابقه رادیویی زنده با هدف آشنایی مخاطبان با احكام دین و حقوق متقابل انسانها، «آیات نور» مسابقه رادیویی با همكاری سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران است كه با كارشناسی حجتالاسلام احمد جلیلی صفت، جانشین سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش در دو نوبت روی آنتن میرود. پخش دعای پر فضیلت افتتاح هر شب پخش میشود. ضمن اینكه برنامه «غرفههای نور» به انعكاس فعالیت نمایشگاه قرآن كتاب تهران میپردازد.
هفت آسمان در رادیو جوان
هر سحر ساعت 3 بامداد رادیو جوان، در برنامه «مشكات» مجموعه سخنرانیهای حجتالاسلام قرائتی و كارشناس مذهبی در ماه مبارك رمضان پخش میشود. شبهای روشن از دیگر برنامههاست. رادیو جوان به مناسبت ماه مبارك رمضان ویژهبرنامه صبحگاهی «هفت آسمان»، «ماه نو» ویژهبرنامه اذانگاهی مغرب با بخشهای مختلف و موضوع حق و تكلیف در دوران جوانی همچنین «قرار» ویژه اذان ظهر با موضوع اهمیت نماز اول وقت و بركات روزه را پخش میكند.
32 عنوان برنامه در رادیو ایران
«قرار بیقراران» ویژهبرنامه سحرهای ماه مبارك رمضان و «قرار آسمانی» ویژهبرنامه افطار شبكه رادیویی ایران است. ضمن اینكه در این ماه برنامه خانه و خانواده به موضوع تغذیه سالم، ایرانشهر به موضوع بررسی صفات خوب انسانی، به رنگ خدا به موضوع قرآن و زندگی، به افق آفتاب به موضوع ذكر و توجه به درگاه الهی، نشانی كلام رهبری در باره فضایل ماه مبارك رمضان و تقویم تاریخ به آغاز ماه مبارك رمضان، ولادت امام حسن مجتبی (ع)، شبهای قدر و عید سعید فطر و راه شب بامداد دوشنبهها به موضوع ماهمبارك رمضان كافه هنر با تهیه آیتمهایی به آداب این ماه، صفحه من در تعامل با مخاطبان به تولیدات مردمی میپردازد. از دیگر برنامههای این شبكه«رهآورد» با موضوع تغذیه و سلامت، «نمودار» با دو موضوع اقتصاد و ماه رمضان و
باید و نبایدهای روزهداری است. این شبكه رادیویی برای خردسالان در برنامه «شببخیر كوچولو» قصهای درباره ماه مبارك رمضان و فضایل این ماه مبارك تدارك دیده است. «عشق نام دیگر توست» 25 اردیبهشت ویژه وفات حضرت زینب (س) میشود. سه مستند رادیویی از گروه سیاست این شبكه از 6 تا 8 خرداد با موضوع شكست نظریههای سازش از كارتر تا ترامپ، راهپیمایی بازگشت و مظلومیت جهانی فلسطین، نقش ایران و جهان اسلام در حمایت از فلسطین پخش میشود. ضمن اینكه در مستند دیگری به بررسی اندیشه مقاومت در نسل جدید فلسطینیها و زنده بودن اندیشه امامخمینی(ه) درباره فلسطین روایت میشود. این شبكه در ویژهبرنامهای به بررسی آثار آیینی و هنری مختص ولایت امام علی (ع) میپردازد. «فرهنگ مردم» به جایگاه حضرت امامعلی (ع) در فرهنگ مردم میپردازد. در فواصل پخش نیز موضوعاتی همچون پیشواز، فضایل این ماه، احادیث، روایات و آیاتی از كلاما... مجید پخش میشود.
بیش از 4000 دقیقه نمایش رادیویی
مركز هنرهای نمایشی رادیو و رادیو نمایش 15سریال رادیویی ویژه ماه رمضان برای پخش از شبكههای رادیویی تهیه كرده كه از این تعداد 13 سریال جدید و دو سریال آرشیوی است. این سریالها از ده شبكه ایران، جوان، سلامت، فرهنگ، تهران، ورزش، اقتصاد، صبا، قرآن و نمایش پخش میشوند. رادیو ورزش نمایشهای یار هفتم و كاپیتان محل، رادیو تهران نمایش ستارهباران، رادیو جوان نمایشهای پسرعموها و شبیه باران، رادیو فرهنگ نمایش ماه بیكران (با معرفی آیینهای نواحی ایران)، نمایش راه نجات از رادیو اقتصاد، رادیو صبا نمایش نذر، رادیو قرآن نمایش در پناه آفتاب (با موضوع شأن نزول قرآن)، رادیو سلامت نمایشهای شبهای بیمارستان، نفس (ویژه قدر) و ارمغان، رادیو ایران نمایشهای خواب گران، ضربالعجل و دو روی زندگی را پخش میكنند كه از تولیدات مركز هنرهای نمایشی رادیو است. فریبا متخصص، بیوك میرزایی، صفا آقاجانی، ایوب آقاخانی، مهین نثری، رامین پورایمان، محسن بهرامی، میرطاهر مظلومی و جمعی دیگر از هنرمندان این مركز در این نمایشها بازی میكنند. جواد پیشگر، رضا عمرانی، مهدی نمینیمقدم و ... كارگردانی این آثار را به عهده داشتند. مدت این مجموعهها 4380 دقیقه است كه در 246 قطعه تولید شده است. این سریالها به موضوع «حقالناس» به عنوان محور موضوعی اصلی و مضامینی چون انس و توجه به قرآن، توبه، كسب روزی حلال، نوعدوستی، تهذیب نفس، صبر، گذشت و بخشش، مناعت طبع و پرهیز از زیادهخواهی توجه ویژهای شده است.