گزارش «جام‌جم»از میزان واردات و تولید برنج در سال گذشته
مراقب آرامش بازار برنج باشید
برنج یکی از کالاهای اساسی و محصولات کشاورزی است که پس از نان سهم زیادی پس از نان در سفره خانوارهای ایرانی دارد، به همین منظور از آنجا که کشورمان در این محصول نتوانسته خودکفا شود سالانه پس از نهاده‌های دامی و گندم بیشتر ین ارز دولتی برای واردات به این کالای استراتژیک اختصاص داده می‌شود.
همین امر سبب شده بازار برنج طی یک‌سال اخیر رنگ آرامش به خود ببیند؛ تا جایی که قیمت برنج ایرانی و خارجی به هم نزدیک شده است. یکی از اصلی‌ترین دلایل این امر را می‌توان ورود بخش خصوصی برای خرید برنج شالیکاران شمالی دانست. ورود بخش خصوصی موجب شد از یک‌سو کشاورزان آسیب نبینند و از سویی با بازگشت رونق به بازار برنج قیمت‌ها تعدیل و مصرف‌کنندگان نیز منتفع شوند.
سال گذشته به درخواست استانداران و مدیران سازمان‌های جهادکشاورزی استانهای برنج‌‌خیز، اعضای انجمن تولیدکنندگان و تأمین‌کنندگان برنج ایران برای خرید محصول برنجی که روی دست کشاورزان مانده بود اقدام کردند. از طرف دیگر طبق تصمیم دولت و وزارت جهادکشاورزی مشوق‌هایی برای خریداران برنج داخلی در نظر گرفته شد، به‌طوری‌که شرکت‌هایی که در طرح خرید برنج داخلی مشارکت کنند، می‌توانند به ازای خرید برنج ایرانی مجوز واردات برنج دریافت کنند.بااین‌حال به نظر می‌رسد در سال‌جاری با اجرایی‌نشدن مشوق‌ها بخش خصوصی تمایلی برای حضور در این طرح نداشته باشد، به‌همین‌منظور این امر می‌تواند زنگ خطری برای بازار برنج و مصرف‌کنندگان این کالای اساسی باشد.
تولید 2.5میلیون تن برنج در کشور
در این رابطه سهراب سهرابی، مجری طرح برنج وزارت جهادکشاورزی گفت: بنابر آمار سال گذشته، دومیلیون و ۵۰۰هزار تن برنج تولید شد. به گفته او، استانهای گیلان، مازندران، گلستان و خوزستان بیشترین میزان برنج را تولید می‌کنند. سهرابی سرانه مصرف برنج به ازای هر نفر در کشور را ۳۵ کیلو اعلام کرد و افزود: بر این اساس ۷۰۰ هزار تن کسری نیاز کشور باید از طریق واردات تامین شود. مجری طرح خودکفایی برنج ادامه داد: بنابر ابلاغ سند امنیت غذایی، طی هشت سال آینده سرانه مصرف برنج در روز باید از ۹۵ گرم به ۷۸ گرم برسد. وی گفت: کاهش سرانه مصرف و افزایش عملکرد شلتوک به بالای هفت تا ۱۰ تن در واحد سطح، تاثیر بسزایی در خودکفایی دارد.
جزئیات واردات برنج در یک‌سال گذشته
براساس آمار گمرک، در سال گذشته یک‌میلیون و 117هزار و 117 تن برنج به ارزش یک‌میلیارد و 305میلیون و 985هزار دلار وارد کشور شد، این درحالی‌است که در همین بازه زمانی در سال 1401 چیزی حدود یک‌میلیون و 780هزار تن از این کالای اساسی به ارزشی بالغ بر دومیلیارد و 137میلیون دلار وارد کشور شده بود. بنابراین از این میزان واردات این نتیجه را گرفت که واردات برنج طی یک‌سال اخیر با کاهش 37 درصدی به لحاظ وزنی و کاهش40 درصدی به لحاظ ارزشی روبه‌رو بوده است. به عبارت دیگر می‌توان گفت با کاهش 660هزار تنی واردات این محصول ارزبری آن در یک‌سال اخیر 830 میلیون دلار کمتر شده است.طی این مدت به ترتیب 673هزار و 942 تن برنج به ارزش 770میلیون و 932هزار دلار از مبدأ هند، 336هزار و 575 تن برنج به ارزش 410میلیون و 841هزار دلار از مبدأ پاکستان، 71هزار و 678 تن برنج به ارزش 80میلیون و 209هزار دلار از مبدأ امارات، 33هزار و 434 تن برنج به ارزش 42میلیون و 440هزار دلار از مبدأ مناطق آزاد و ویژه و درمجموع 1488 تن برنج به ارزش یک‌میلیون و 563هزار دلار برنج از مبدأ سه کشور تایلند، تایوان و عراق به کشورمان وارد شده است.
دلسردی شالیکاران از واردات برنج
برای واردات برنج در سال‌جاری نیز انتهای سال گذشته وزارت جهادکشاورزی در اطلاعیه‌ای اعلام کرد زمان شروع ثبت سفارشات «فصل جدید» برای انواع واردات برنج از مورخ ۲۴اسفند آغازشده و تا اردیبهشت‌ماه ادامه دارد.قاسم پیشه‌ور، رئیس اتاق اصناف کشاورزی دراین‌‌باره گفت: ظرفیت خودکفایی برنج در سه استان شمالی وجود دارد و تنها به بهانه تنظیم بازار نباید واردات بی‌رویه برنج انجام شود.به گفته وی، تا زمانی که ارز دونرخی است وامکان رقابت تولید داخل با واردات برنج وجود ندارد، در نتیجه کشاورزان به سبب واردات بی‌رویه به مرور از چرخه تولید خارج می‌شوند.پیشه‌ور ادامه داد: براساس برآوردهای صورت‌گرفته امکان خودکفایی برنج ظرف حداکثر پنج سال آتی وجود دارد تا به نقطه مطلوب برسیم.رئیس اتاق اصناف کشاورزی افزود: با توجه به سطح زیرکشت برنج در استانهای شمالی ظرفیت خودکفایی وتامین برنج داخل وجود دارد،اما این امرمستلزم حمایت‌های لازم در بحث قیمت است، درغیر این صورت کشاورزان برای امرار معاش ناگزیر به سمت ویلاسازی می‌روند.وی در پایان گفت: برآوردها حاکی از آن است که امسال تولید برنج درصورت تامین بذروکود به بیش ازدومیلیون و ۵۰۰هزار تن برسد.
امین محمودی - گروه اقتصاد
سال گذشته به درخواست استانداران و مدیران سازمان‌های جهادکشاورزی استانهای برنج‌‌خیز، اعضای انجمن تولیدکنندگان و تأمین‌کنندگان برنج ایران برای خرید محصول برنجی که روی دست کشاورزان مانده بود اقدام کردند. از طرف دیگر طبق تصمیم دولت و وزارت جهادکشاورزی مشوق‌هایی برای خریداران برنج داخلی در نظر گرفته شد، به‌طوری‌که شرکت‌هایی که در طرح خرید برنج داخلی مشارکت کنند، می‌توانند به ازای خرید برنج ایرانی مجوز واردات برنج دریافت کنند.بااین‌حال به نظر می‌رسد در سال‌جاری با اجرایی‌نشدن مشوق‌ها بخش خصوصی تمایلی برای حضور در این طرح نداشته باشد، به‌همین‌منظور این امر می‌تواند زنگ خطری برای بازار برنج و مصرف‌کنندگان این کالای اساسی باشد.
تولید 2.5میلیون تن برنج در کشور
در این رابطه سهراب سهرابی، مجری طرح برنج وزارت جهادکشاورزی گفت: بنابر آمار سال گذشته، دومیلیون و ۵۰۰هزار تن برنج تولید شد. به گفته او، استانهای گیلان، مازندران، گلستان و خوزستان بیشترین میزان برنج را تولید می‌کنند. سهرابی سرانه مصرف برنج به ازای هر نفر در کشور را ۳۵ کیلو اعلام کرد و افزود: بر این اساس ۷۰۰ هزار تن کسری نیاز کشور باید از طریق واردات تامین شود. مجری طرح خودکفایی برنج ادامه داد: بنابر ابلاغ سند امنیت غذایی، طی هشت سال آینده سرانه مصرف برنج در روز باید از ۹۵ گرم به ۷۸ گرم برسد. وی گفت: کاهش سرانه مصرف و افزایش عملکرد شلتوک به بالای هفت تا ۱۰ تن در واحد سطح، تاثیر بسزایی در خودکفایی دارد.
جزئیات واردات برنج در یک‌سال گذشته
براساس آمار گمرک، در سال گذشته یک‌میلیون و 117هزار و 117 تن برنج به ارزش یک‌میلیارد و 305میلیون و 985هزار دلار وارد کشور شد، این درحالی‌است که در همین بازه زمانی در سال 1401 چیزی حدود یک‌میلیون و 780هزار تن از این کالای اساسی به ارزشی بالغ بر دومیلیارد و 137میلیون دلار وارد کشور شده بود. بنابراین از این میزان واردات این نتیجه را گرفت که واردات برنج طی یک‌سال اخیر با کاهش 37 درصدی به لحاظ وزنی و کاهش40 درصدی به لحاظ ارزشی روبه‌رو بوده است. به عبارت دیگر می‌توان گفت با کاهش 660هزار تنی واردات این محصول ارزبری آن در یک‌سال اخیر 830 میلیون دلار کمتر شده است.طی این مدت به ترتیب 673هزار و 942 تن برنج به ارزش 770میلیون و 932هزار دلار از مبدأ هند، 336هزار و 575 تن برنج به ارزش 410میلیون و 841هزار دلار از مبدأ پاکستان، 71هزار و 678 تن برنج به ارزش 80میلیون و 209هزار دلار از مبدأ امارات، 33هزار و 434 تن برنج به ارزش 42میلیون و 440هزار دلار از مبدأ مناطق آزاد و ویژه و درمجموع 1488 تن برنج به ارزش یک‌میلیون و 563هزار دلار برنج از مبدأ سه کشور تایلند، تایوان و عراق به کشورمان وارد شده است.
دلسردی شالیکاران از واردات برنج
برای واردات برنج در سال‌جاری نیز انتهای سال گذشته وزارت جهادکشاورزی در اطلاعیه‌ای اعلام کرد زمان شروع ثبت سفارشات «فصل جدید» برای انواع واردات برنج از مورخ ۲۴اسفند آغازشده و تا اردیبهشت‌ماه ادامه دارد.قاسم پیشه‌ور، رئیس اتاق اصناف کشاورزی دراین‌‌باره گفت: ظرفیت خودکفایی برنج در سه استان شمالی وجود دارد و تنها به بهانه تنظیم بازار نباید واردات بی‌رویه برنج انجام شود.به گفته وی، تا زمانی که ارز دونرخی است وامکان رقابت تولید داخل با واردات برنج وجود ندارد، در نتیجه کشاورزان به سبب واردات بی‌رویه به مرور از چرخه تولید خارج می‌شوند.پیشه‌ور ادامه داد: براساس برآوردهای صورت‌گرفته امکان خودکفایی برنج ظرف حداکثر پنج سال آتی وجود دارد تا به نقطه مطلوب برسیم.رئیس اتاق اصناف کشاورزی افزود: با توجه به سطح زیرکشت برنج در استانهای شمالی ظرفیت خودکفایی وتامین برنج داخل وجود دارد،اما این امرمستلزم حمایت‌های لازم در بحث قیمت است، درغیر این صورت کشاورزان برای امرار معاش ناگزیر به سمت ویلاسازی می‌روند.وی در پایان گفت: برآوردها حاکی از آن است که امسال تولید برنج درصورت تامین بذروکود به بیش ازدومیلیون و ۵۰۰هزار تن برسد.
امین محمودی - گروه اقتصاد