چند سالی است که چهره روحانی‌هایی که شاید روزگاری فقط در مسجد و هیات می‌دیدیم، به یک چهره قابل درک درتلویزیون تبدیل شده‌اند. شروعش شاید از سال‌ها قبل و بازی رضاکیانیان در کیف انگلیسی بود اما برای خیلی‌های‌مان، دوست بهزاد در سریال او یک فرشته، با بازی رضا توکلی این اتفاق را رقم وخیلی ازکلیشه‌های رایج را کنار زد وباعث شد مخاطب تلویزیون شخصیت روحانی را باورپذیرتر ببیند. سریال رستگاری که رمضان امسال روی آنتن رفت، چهره روحانی راباهمین دست فرمان،متفاوت نشان داد. به بهانه شخصیت روحانی سریال‌رستگاری،مروری بربرخی روحانیون خاطره‌انگیزی داشتیم که در قاب تلویزیون دیده‌ایم.

یک دوست همراه 
شخصیت سید درسریال رستگاری که دخترش او را«سیدبابا» خطاب می‌کند، در پیچ و تاب یک روایت ماورایی قرار گرفته و تلاش می‌کند در کوران قضاوت‌هایی که روانه حافظ رستگاری می‌شود، او را قضاوت نکند. شخصیت سید مثل خیلی از شخصیت‌هایی که پیش از این دیده‌ایم، به ما یاد داد که چطوریک انسان می‌تواندهمراه وهمپای خانواده ورفیقش باشد.حمیدرضا هدایتی ایفاگر نقش سید، پیش از این ودربسیاری ازسریال‌ها کاراکترهایی رابازی کرده که تلاش می‌کرداتفاقی مثبت درروند قصه روی دهد.او به‌واسطه کاراکترهایی که بازی کرده، چهره مثبتی درنظر مخاطبان دارد و حالا در قامت یک روحانی هم، همان روند را تکمیل کرده است. 
 
سید انقلابی سرزمین مادری
برای همه مخاطبانی که سریال سرزمین مادری را تماشا می‌کردند و حالا در انتظار فصل سوم آن هستند، شخصیت محمدرضا فروتن در قامت یک روحانی، نه‌فقط قابل باور بود، بلکه توانست آن متانت و آرامش یک فرد معتبر مذهبی را به نمایش بگذارد. فروتن در این سریال نقش یک روحانی انقلابی را بازی می‌کرد که همراه و رفیق شخصیت اصلی، یعنی رهی بود و برخلاف پدر همسر شخصیت اصلی، یک مومن کنشگر و انقلابی را به نمایش می‌گذاشت. شخصیت سید در سرزمین مادری با محاسن، عبا و عمامه سیاه و در اولین قابی که حضور می‌یابد، از خاطرات قدیمی شوخی رهی با خودش می‌گوید که باعث شده از روی موتور به زمین بیفتد. مواجه شدن رهی با سید یکی از اتفاق‌های مهم فصل دوم بود که به مرور، او را به سمت و سوی دیگری می‌کشاند. 
 
وقتی فرهاد قائمیان «مشاور» می‌شود
سریال مشاور که حدود یک ماهی است پخش آن از شبکه افق به اتمام رسیده، شخصیت یک روحانی را نشان می‌داد که مشاور خانواده بود و تلاش می‌کرد مشکلات خانواده‌ها را حل‌و‌فصل کند. فرهاد قائمیان که کمی قبل‌تر در نقش روحانی فیلم مصلحت ظاهر شده بود، اینجا با حال‌و‌هوای متفاوت‌تری یک شخصیت روحانی را به تصویر کشید.او علاوه بر کاهش وزن محسوسی که در این دو اثر دارد، کاراکترهای کاملا متفاوتی را به نمایش گذاشت.روحانی سریال مشاور، با قبای آبی روشن و حال‌و‌هوای متفاوت و مناسب مخاطب تلویزیون، تلاش می‌کرد مشکلات خانواده‌ها رابه بهترین شکل حل کند تاخانواده‌ها برقرار و پابرجا بمانند.سریال مشاورمجموعه‌ای ازداستان‌های خانوادگی بارویکرد ارائه راه‌حل برای زندگی بهترخانوادگی ودرپی گره‌گشایی ازاختلافات آنهاست.
 
یک روحانی جهادی 
 تاکنون شخصیت مهران رجبی را در نقش‌های متفاوتی دیده‌ایم اما بازی او در سریال آزادی مشروط یک حال‌و‌هوای دیگری به کاراکتر او داده بود. این سریال که با محوریت طنز درباره فعالیت‌ گروه‌های جهادی، کادر درمان و پرستاران در ایام کرونا روی آنتن رفته بود، کاراکتر رجبی را به‌عنوان یک روحانی جهادی نشان می‌داد که عبای خود را کنار گذاشته و با عمامه سیاهی که به سر داشت، به میان جهادگران کرونا آمده بود. رجبی در این سریال با دیگر شخصیت‌ها همراه می‌شد تا دل به دل آنها بدهد و در کارهای جهادی با این جهادگران همراه شود. او هم مثل بسیاری دیگر از جهادگران در این سریال، با فضای همدلی و کمک به همنوع به بیمارستان رفته بود تا در کنار پرستاران، به بیماران کرونایی کمک کند. البته رجبی قبل از آن هم با بازی در سریال روزهای آبی، این کاراکتر خاص را آزموده بود و در سریال آزادی مشروط روایت متفاوتی از یک روحانی ارائه کرد.
 
روحانی همراه با کیف انگلیسی
سال 1379 سریالی با عنوان کیف انگلیسی از تلویزیون پخش شد که با توجه به مضمون سیاسی‌اش، کمتر کسی تصور می‌کرد عموم بینندگان از آن استقبال به عمل بیاورند. سریالی که توانست در مدت کمی، نظر مخاطبان را جلب کند. خط اصلی قصه کیف انگلیسی درباره دکتر منصور ادیبان با بازی علی مصفا، فردی تحصیلکرده و فرنگ‌رفته بود که سعی دارد پا در دنیای سیاست بگذارد. در این مسیر با مستانه پیرایش با بازی لیلا حاتمی، دختری از خانواده‌ای صاحب‌نفوذ آشنا می‌شود که به او برای رسیدن به صندلی مجلس کمک بسیاری می‌کند اما ادیبان پس از این آشنایی، دیگر ادیبان سابق نمی‌شود. رضا کیانیان در این سریال، نقش یک روحانی را به شکل متفاوتی بازی می‌کرد. او در هیبت این شخصیت، با لحن خاصی که برای خود انتخاب کرده بود و گریمی که سنش را بیشتر نشان می‌داد، چندان قابل شناسایی نبود اما در خاطره‌ها ماندگار شد. 
 
ماجرای سقوط یک فرشته 
نقش داریوش کاردان (حاج توسلی) درسریال سقوط یک فرشته را، باید ازدیگر روحانیون متفاوتی دانست که درقاب تلویزیون ظاهر شده بودند. سریال سقوط یک فرشته زندگی دو دختر در جدال با فراز و نشیب‌های زندگی‌شان را به تصویر می‌کشید. داستان سقوط یک فرشته از زمانی اوج و فرودهای خود را آغازمی‌کرد که قرآن قدیمی امامزاده به سرقت می‌رفت. قرآن که گم می‌شد، بدبختی‌ها هم یکی پس از دیگری از راه می‌رسید. کاردان تاکنون کاراکترهای متفاوتی را به نمایش گذاشته اما بازی او در نقش یک روحانی در سریال سقوط یک فرشته، حال‌و‌هوای دیگری داشت. لحن و بازی کاردان در نقش‌هایی که بازی می‌کند به‌گونه‌ای است که حس کاراکتر را به‌درستی به نمایش می‌گذارد. 
 
نمایشی از روحانی شهید 
سریال راز ناتمام با نمایش شخصیت شهید باهنر و شباهتی که توانسته بود در این شخصیت به نمایش بگذارد، برای مخاطبان قابل باور و جذاب بود. این سریال روایت کش‌و‌قوس یک ماجرای امنیتی و پرداختن به زندگی پرفراز و نشیب شهید باهنر سومین نخست‌وزیر جمهوری اسلامی ایران بود. نکته جالب پرداختن به شخصیت افراد سرشناس انقلاب از‌جمله شهید بهشتی، مرحوم رفسنجانی و شهید رجایی بود که در این سریال بازسازی شده بود. ایفاگر نقش شهید باهنر در این سریال، فرهاد جم بود که آن را به‌درستی به مخاطبان نشان داد. 
 
نقش دومی برای یک بازیگر
البته فرهاد جم در سریال ستایش هم ایفاگر نقش یک روحانی بود اما در رازناتمام نقش متفاوتی داشت. جم در‌خصوص نقش خود در ستایش گفته بود: ایفای این نقش برای من بازیگر هیچ تفاوتی با دیگر نقش‌هایم نداشت؛ مثل همه‌ نقش‌هایم درباره آن مطالعه کردم و آدم‌های این صنف را دیدم و حرکات و رفتارشان را مشاهده کردم و بعد با ذهنیت، دانش و تجربه شخصی خودم، ادغام کردم و با متن و هدایت کارگردان، نقش شکل گرفت. نمی‌توانم بگویم چون نقش یک روحانی بود از نقش یک رزمنده، پزشک یا یک آدم عادی که در زندگی دچار چالش است، متمایز بود. هر صنفی یک‌سری ویژگی‌های مشخص دارند و بعد از آن، نقشی که در متن تعریف شده هم ویژگی‌هایی دارد و خود بازیگر هم خصوصیاتی دارد که با هم ادغام شده و ماحصل کار چیزی می‌شود که مخاطب روی آنتن یا پرده سینما می‌بیند.
 
سبک زندگی به روایت روحانیون 
سریال پرده‌نشین را باید از دیگر مجموعه‌هایی دانست که شخصیت روحانی را برای مخاطبان به نمایش گذاشته بود. فرهاد آییش و هومن برق‌نورد در این سریال، درقامت دو شخصیت روحانی بازی می‌کردند. در این سریال به کارکردها و اثرگذاری‌های روحانیون و حضور آنها در محله‌ها و در کنار مردم توجه ویژه‌ای شد و به نوعی سبک زندگی ایرانی ــ اسلامی به تصویر کشیده شد. فرهاد آییش در نقش حاج آقا شهیدی و هومن برق‌نورد در نقش حاج آقا مهدوی ایفای نقش کرده بودند. قصه پرده‌نشین از جایی آغاز می‌شد که حاجیه خانم نرگس بادران پس از تحمل یک دوره بیماری، از دنیا رفته بود. نزدیکان وی در طول مدت بیماری‌، به دخترش هدی که در خارج از کشور سکونت داشت، اطلاعی ندادند. هنگام خاکسپاری مادر، هدی از راه می‌رسد و از کسانی که در حال تدارک مراسم ختم و سایر امور هستند، می‌خواهد که او را به مزار مادر برسانند. پرده‌نشین با نمایش چند کاراکتر روحانی و طلبه که توسط بازیگران چیره‌دست تلویزیون به نمایش درآمده بود، توانست چهره تازه‌ای از این افراد به نمایش بگذارد.
 
روحانی فوتبالی 
اگر تا قبل از بازی هومن حاجی‌عبداللهی در سریال نون خ، کسی می‌گفت قرار است یک روحانی فوتبالی در تلویزیون به نمایش گذاشته شود، کمتر کسی نسبت به آن واکنش مثبت نشان می‌داد. با این حال، سریال نون‌خ توانست قصه‌ای با چفت‌و‌بست درست ارائه کند که هومن حاجی عبداللهی در قامت یک روحانی فوتبال‌دوست و داور فوتبال به نمایش گذاشته شود. حاج آقا افشه با بازی عبداللهی، فراز و فرودهای زندگی یک روحانی اهل ورزش را نشان می‌داد که به‌واسطه روبه‌رو شدن با خانواده نورالدین خانزاده، با قصه کمدی سریال همراه می‌شد و چالش‌های متفاوتی را پشت‌سر می‌گذاشت. 

واسطه‌گری به شیوه علی سلیمانی 
زنده‌یاد علی سلیمانی را باید بازیگر دیگری دانست که در کارنامه خود، بازی در نقش یک روحانی را به ثبت رسانده است. مرحوم سلیمانی در فصل چهارم سریال پایتخت نقش یک روحانی را ایفا می‌کرد که خانمی را برای بابا پنجعلی خواستگاری کرد. او در این سریال، با قصه اصلی همراه می‌شد و تلاش می‌کرد با نمایش کاراکتر این روحانی، برخی سختگیری‌ها درباره ازدواج سالمندان را به تصویر بکشد. 
 
وقتی جواد عزتی روحانی مسجد می‌شود 
سریال دودکش با حال‌و‌هوای طنزی که داشت، بسیاری از مخاطبان را به سمت خود کشانده بود. جواد عزتی که با بازی در دودکش برای دومین بار نقش یک روحانی را تجربه می‌کرد، کاراکتر حاجی انصاری را به نمایش گذاشته بود که بیشتر از دیگر شخصیت‌های روحانی در سریال‌ها، با حال‌و‌هوای طنز همراه می‌شد. عزتی که پیش از این با بازی در فیلم طلا و مس نقش یک طلبه را تجربه کرده بود، دودکش را به شیوه متفاوتی بازی کرد و توانست شخصیت قابل‌قبولی به مخاطبان ارائه کند. 
 
چرخ و فلک مهران احمدی
نگاهی به سریال‌های چند سال اخیر و کاراکترهای مرتبط با روحانیون، مخاطب را به سریال چرخ و فلک می‌رساند که در اپیزود «سیدرضی»، یک روحانی با بازی مهران احمدی به نمایش گذاشته شد. احمدی درباره بازی خود در این سریال گفته بود: من برای اولین بار نقش یک روحانی را ایفا کردم و تلاشم این بود نقش متفاوتی را داشته باشم. این روحانی سیدرضی نام دارد و اپیزود سریال هم به نام این روحانی است. ما در این سریال به دنبال پیام دادن نیستیم، خود کارگردان هم در کار مؤثر است و بازی و دیگر موارد را در کارگردانی کنترل می‌کند تا سمت غلوآمیز شدن نرویم. 
 
راوی مقاومت مدرس 
از دیگر بازیگرانی که در دوران کاری خود، کاراکتر روحانی را بازی کرده بودند، می‌توان به مرحوم خسرو شکیبایی اشاره کرد که در سریال مدرس نقش‌آفرینی کرده بود. مجموعه تلویزیونی مدرس سال ۱۳۶۵ با نقش‌آفرینی خسرو شکیبایی داستان زندگی آیت‌ا... سیدحسن مدرس را از ورود به تهران و نامزد شدن وی در مجلس شورای ملی و درگیری مدرس با رضاشاه تا کشته شدنش را روایت می‌کرد. محمدرضا حقگو،‌ فرخ نعمتی، سیروس گرجستانی، آتش تقی‌پور، داوود آریا، مرتضی ضرابی، حسن زارعی و مجید رزاز هم در این سریال شش قسمتی ایفای نقش کردند.زنده‌یاد خسرو شکیبایی، نخستین بازیگری بود که نقش آیت‌ا...مدرس را در سریال تلویزیونی مدرس در دهه ۶۰ تجربه کرد.یکی ازمسائلی که باعث شد نقش اوماندگار شود،مونولوگ‌های طولانی و بعضا ۲۰ دقیقه‌ای بود که او در صحنه‌های مختلف و بدون وقفه ایفا کرد که مدرس رابا عزمی راسخ همچون کوهی استوار درمقابل ستمگران نشان دهد. 
 
روایتگر نقش معمار انقلاب 
آنچه مخاطبان در سریال‌های تاریخی مشاهده می‌کنند، بیشتر کاراکترسازی برای روایت قصه اصلی است. اما در سریالی مثل معمای شاه، برخی شخصیت‌های واقعی از جمله امام خمینی‌(ره) هم به تصویر کشیده شد. شکرخدا گودرزی ایفاگر نقش امام در سریال معمای شاه درباره گریمی که توانسته بود بسیار برای مخاطب قابل باور باشد، گفته بود: این اتفاق مرحله مرحله به وجود آمد و شکل گرفت و برای من خیلی دور از ذهن نبود اما وقتی پسرم در اتاق بغلی منتظر بود و من را بعد از ساعت‌ها دید و نشناخت برایم جالب بود. در واقع گریم به گونه‌ای بود که عملا شناخته نمی‌شدم. یک روز برای ضبط یکی از سکانس‌ها به کاخ ملت رفتیم و آنجا خانمی تا من را با گریم و لباس دید، زد زیر گریه. در طول کار خیلی این اتفاق رخ داد.