printlogo


برای رمان «ساقه بامبو» به قلم «سعود السنعوسی» و ترجمه مریم اکبری و عظیم طهماسبی
اثری جسورانه در بررسی اجتماعی کشور کویت
جورج هنری لوئیس ــ منتقد ادبی انگلیسی قرن نوزدهم ــ معتقد است که هنر نباید به امر غیر‌واقعی بپردازد، بلکه در عوض باید واقعیت را تا حدودی آرمانی کند تا به این وسیله الهام‌بخش و بسط‌دهنده عالی‌ترین قوای ذهنی انسان باشد. به گمان او صرف تقلید از طبیعت، احساس زیبایی را در روح انسان القا نمی‌کند.

او در کتاب «مبانی موفقیت در ادبیات» به بحث در این باره می‌پردازدکه رئالیسم سطحی فقط در پی نمایاندن واقعیت بیرونی امور است، حال آن‌که ایده‌آلیسم، نوعی رئالیسم و بنیان همه شکل‌های هنر است که نقطه مقابل آن پندارگرایی نیست،بلکه کذب‌پردازی است. اصرار لوئیس براین که ادبیات داستانی باید،هم حقایق درونی راآشکارکندوهم حقایق بیرونی را،موجب می‌شودکه او نشان‌دادن جنبه‌های روان‌شناختی شخصیت‌ها رابسیارحائز اهمیت بداند. منظور او بازنمایی نمایش‌وار شخصیت یا به قول خودش «تکلم درونی نمایش‌وار» است که در آن، نویسنده خلق و خوی شخصیت‌ها رابا گفته‌ها ورفتار آنان آشکار می‌کند. چنان که الیوت دراواخر عمرش به این نکته اشاره کرده بود که از لوئیس بازنمایی نمایش‌وار شخصیت‌که نشان‌دهنده عالی‌ترین کیفیت ادبیات داستانی است راآموخته است.
رمان «ساقه بامبو» نمایانگر جامعه‌ای چندوجهی است. جامعه‌ای که با مسائلی چون اختلاف طبقاتی، نژادپرستی، رفاه‌زدگی، آداب و رسوم و سنت‌ها مواجه است. این رمان اجتماعی، کاملا واقع‌گرایانه به بازگویی مسائل اجتماعی فرهنگی حال حاضر کشورهای حوزه خلیج‌فارس، به‌ویژه کویت می‌پردازد. یکی از نکات برجسته این رمان، شیوه روایتی است که «سنعوسی» با هوشمندی تمام برای پرداخت شخصیت‌ها و موقعیت‌ها به کار برده است. موضوع هویت، بالاخص تعیین هویت اجتماعی و تناقض‌های موجود در وجوه مختلف مسائل جامعه، درونمایه اصلی این رمان است. دغدغه و جسارت نویسنده در پرداخت موضوعی چون برتر دانستن نژاد یا همان خون عربی در کنار مسأله مهم دیگری چون مصرف‌گرایی و تنش طبقاتی در کشور کویت، اثری جسورانه از وی به جای گذاشته است. به طور قطع نژادپرستی و اختلافات طبقاتی، نتایجی جز تفاخر و خودبرتربینی خانواده‌ها بر یکدیگر ندارند. این تفاخر، در قالب افتخار به اسم و رسم و لقب خانواده مطرح می‌شود. نویسنده با توصیف و تشریح برخی از رفتارهای شایع مردم، به انتقاد از چیزی می‌پردازد که به اسم رسم و رسوم، موجب تمایز طبقاتی، فخرفروشی و نادیده گرفتن هویت دیگر طبقات جامعه می‌شود. این رمان موفق به دریافت جایزه بین‌المللی بوکر رمان عربی شده و در نشر نیلوفر به چاپ رسیده است.

سعیده اسداللهی‌ - منتقد ادبی