عصر سلولهای مصنوعی
جایگزین کردن اندام و جوارح زنده در بدن انسان با بافتهای مصنوعی و ساختن موجودی که بتوان آن را تلفیقی از آدمیزاد و ماشین بهشمار آورد همواره یکی از مهمترین آرزوهای ادبیات علمی ــ تخیلی محسوب میشود. از شاخههای مهم دانش آیندهپژوهی شناسایی ویژگیهای سلولهای انسانی و مشابهسازی آنها در محیط آزمایشگاهی است تا بتوان بسیاری ازمحدودیتها و چالشهای موجود سلامتی را برطرف کرد.
حالا به نظر میرسد این آرزو در مقیاس سلولی در حال برآورده شدن باشد. مطالعات جدید منتشر شده در نشریه معتبر علمی نیچر کمیستری نشان میدهد که رونیت فریمن و همکارانش، محققان دانشگاه کارولینای شمالی، توانستهاند ساختمان دیانای و پروتئینها که بنیان اصلی حیات هستند را به نحوی دستکاری کنند که از این راه، سلولهایی مشابه سلولهای طبیعی بدن انسان در محیط آزمایشگاه تولید کنند. این دستاورد که برای اولینبار در این حوزه حاصل شده است، میتواند در روند احیای بیماران، سازوکارهای دارورسانی و ابزارهای تشخیصی تأثیر مثبتی بگذارد.فریمن دراینباره میگوید:«با این کشف میتوانیم به تولید گونهای ازبافتها و پارچههای مصنوعی فکر کنیم که نسبت به تغییرات محیطی حساس بوده و ساختاری پویا داشته باشند.»پروتئینها اساس تشکیل ساختار و عملکرد سلولها و بافتهای بدن هستند که براساس مأموریتی که برایشان تعریف میشود در کنار یکدیگر قرار میگیرند و ساختاری را ایجاد میکنند. یکی از عملکردهای مهم پروتئینها ساخت اسکلت سلولی است؛ در واقع پروتئینهای اسکلت سلولی باعث میشوند که ساختار سلول هم به لحاظ شکل و هم از نظر پاسخ به تغییرات محیطی انعطافپذیر باشد. در این پژوهش جدید فریمن توانسته است بدون استفاده از پروتئینهای طبیعی، سلولهایی با اسکلتهای سلولی دارای عملکرد بسازد که میتوانستند خودشان را تغییر و به محیط اطرافشان واکنش نشان دهند. برای این کار فریمن فناوری جدید پیتید ــ دیانای استفاده کرده است که براساس آن توالیهای دیانای و پپتیدها (توالیهای کوتاه متشکل از اسیدهای آمینه که در نهایت پروتئینها را تولید میکنند) در تعامل با یکدیگر اسکلت سلولی را تولید میکنند.
منبع: Daily Science
صادق کاشفی - خبرنگار پیشران