نیازمند توافق محیطزیست و معدن
در برخی استانها مانند چهارمحال و بختیاری، اغلب معادن موجود سنگ تزئینی و لاشه هستند. گرچه معادن فلزی فعال در این استان وجود ندارد اما تخریب سنگ لاشه بهدلیل روش استفاده از سنگ تزئینی بیشتر است، یعنی روش استفاده سنگ لاشه با استفاده از انفجار صورت میگیرد و تخریبهایی به بار میآورد که غیرقابل جبران است.
متاسفانه در سال ۹۰ قانونی در مجلس تصویب شد که در این قانون بیان شد معادن بهجز آنهایی که در مناطق حفاظتشده هستند؛ نیاز به اخذ مجوز محیطزیست ندارند، یعنی در این قانون معادن را از گرفتن مجوز زیستمحیطی معاف کردند، به همین دلیل نظارتهای محیطزیست تاثیرگذار نیست.این قانون در اغلب موارد موجب صدمه جدی به محیطزیست و تهدیدی برای تنوع زیستی شده است، چرا که خارج از مناطق حفاظتشده کریدورهایی وجود دارد که ارتباط میان زیستگاههای مختلف را مسدود میکند، بنابراین اگر در این کریدورها مجوز معدن صادر شود مسیر تردد حیوانات قطع و موجب جزیرهایشدن زیستگاهها خواهد شد.با این حال ماده ۱۱ قانون هوای پاک بیان کرده اخذ مجوز احداث و بهرهبرداری از تمامی فعالیتهای تولیدی، صنعتی و معدنی مستلزم اخذ مجوز محیطزیست است اما در کمال تاسف وزارت صمت تاکنون زیربار نرفته و این قانون را اجرا نمیکند، یعنی هیچگونه استعلامی خارج از مناطق حفاظتشده صورت نمیگیرد.لازم است این موضوع با تعاملی جدی میان وزارت صمت و سازمان حفاظت محیطزیست حل و فصل شود چرا که صدور مجوز خارج از مناطق حفاظتشده ممکن است تخریبهایی را ایجاد و موجب جزیرهایشدن زیستگاهها شود که آینده غیرقابل جبران باشد.طی صدها میلیون سال، پوسته زمین در حال تکامل بوده است؛ گذشت زمان و تغییر و تحولات دگرگونیهای مختلف، باعث شده در برخی نواحی تمرکز مواد معدنی اعم از فلزیها و غیرفلزیها افزایش پیدا کند؛ این فرآیند زمینشناسی یک امر کاملا طبیعی بوده است. خوشبختانه کشور ایران از این ذخایر طبیعی سهم حائز اهمیتی برده و از درصد بالای کانسارهای معدنی برخوردار شدهاست.در زمینشناسی پزشکی عوارض پاراژنزهای سمی بررسی میشوند و در تحقیقات نشان داده شده که این مواد سمی درزمین باعث جهشهای ژنتیکی در گیاهان و جانوران میشود. بسیار موارد پیش آمده که در تحقیقات زمینشناسان پزشکی ثابت شده،علت میزان بالای بیماری سنگ کلیه در مردم یک منطقه، از میزان بالای املاح در آب شرب آنجا نشأت گرفته است. درتحقیقاتی دیگر،علت درصد بالای بیماریهای پوستی در آن ناحیه بهواسطه تمرکز عناصرسمی بوده وحتی برخی سرطانها به خاطر در معرض بودن برخی مواد معدنی هستند.همیشه یک فضای رقابتی میان محیطزیست و معدن وجود دارد، اگر معدن و محیطزیست باهم بهخوبی تعامل برقرار کنند و مانند کشورهایی چون استرالیا، کانادا و آمریکا بتوانند باهم به توافقات بیشتری برسند، درچرخه اقتصادی صنعت معدن قطعا پیشرفتهای چشمگیری رخ خواهد داد. کشورهای فوق داری بزرگترین معادن هستند،درحالی که محیطزیستی سالمتر از کشورمادارند و از همان معادن به بهترین نحو بهره میبرند.
محمدرضا هادیلو | دبیر گروه ایران