از تجربه‌های جهانی درس بگیریم
در کشور ما جایزه و نشان برای معرفی کتاب‌های کودک و نوجوان کم نیست اما واقعیت این است که این جوایز و جشنواره‌ها نتوانسته است در جامعه هدف خود که خانواده‌های ایرانی است، به صورت مطلوب تأثیرگذار باشد درحالی‌که ما حداقل در منطقه خود می‌توانیم با نگاهی همه‌جانبه، در معرفی ادبیات جوان اما پرثمر کودک و نوجوان خود اثرگذار و پیشرو باشیم.
شاید مروری بر تجربه جوایز و فهرست‌های مهم و معتبر بین‌المللی کتاب کودک و نوجوان و شیوه‌های اجرایی آنها بتواند الگوی خوبی برای جشنواره و فهرست‌های داخلی ما باشد.ابتدا مروری کنیم بر این جوایز بین‌المللی؛ دفتر بین‌المللی کتاب برای نسل جوان که به اختصار IBBY نامیده می‌شود، مؤسسه‌ای غیرانتفاعی است که در سال 1953 به‌پیشنهاد یلا لپمن، روزنامه‌نگار انگلیسی آلمانی‌تبار، به‌منظور بهبود کیفیت کتاب‌های کودکان و نوجوانان، گسترش کتابخانه‌های مربوط به آنها و ایجاد تفاهم میان نسل جوان کشورهای مختلف از طریق کتاب، در شهر زوریخ سوئیس بنیان نهاده شد. لپمن اقدام به گردآوری کتاب‌های برجسته کودکان و نوجوانان از سراسر جهان کرد که در 15دسامبر1948 منجر به تشکیل کتابخانه بین‌المللی جوانان مونیخ شد.
این کتابخانه نخستین مرکز بین‌المللی برای محققان و دست‌اندرکاران ادبیات کودکان بود. پس از آن، دفتر بین‌المللی کتاب برای نسل جوان تأسیس شد که اهداف این دفتر عبارت است از: کمک به ارتقا و تفاهم بین‌المللی از طریق کتاب‌های کودکان، فراهم آوردن امکان دسترسی کودکان جهان به کتاب‌های هنری و ادبی ارزشمند، ترغیب ناشران به انتشار و توزیع کتاب‌های خوب برای کودکان، آموزش دست‌اندرکاران ادبیات کودکان و نوجوانان، ایجاد انگیزه‌های تحقیق و دانش‌پژوهی در حوزه ادبیات کودکان و همکاری با رسانه‌های ارتباط‌جمعی و تشویق علاقه‌مندان به توسعه کتابخانه برای نسل جوان.
جایزه هانس کریستیان اندرسن، معتبرترین جایزه بین‌المللی ادبیات کودکان و نوجوانان که به نوبل کوچک نیز شهرت دارد، شامل دو مدال طلا و دیپلم افتخار است و هر دو سال یک‌بار، به یک نویسنده و یک تصویرگرِ در قید حیات اعطا می‌شود.
جایزه یادبود آسترید لیندگرن به یاد نویسنده محبوب سوئدی کودکان و یکی از پرطرفدارترین نویسندگان جهان برگزار می‌شود.
جایزه نقدی آسترید لیندگرن به مبلغ ۵ میلیون کرون سوئد، تقریبا برابر با ۸۰۰ هزار دلار آمریکا و ۵۸۰هزار یورو، بزرگ‌ترین جایزه ادبیات کودکان و نوجوانان و دومین جایزه بزرگ ادبیات در جهان است.
جایزه یادبود آسترید لیندگرن، نه فقط به نویسندگان و تصویرگران داده می‌شود، بلکه قصه‌گویان، مروجان و نهادهای حوزه ادبیات کودکان و ترویج کتابخوانی نیز می‌توانند به آن دست‌یابند.
هیأت داوران این جایزه از میان کارشناسان برجسته ادبیات کودکان سوئد برگزیده می‌شوند. فهرست کلاغ‌های سفید، فهرستی است که سالانه از سوی کتابخانه مونیخ منتشرمی‌شود و شامل کتاب‌های پیشنهادی کودک و نوجوان است. از میان تعداد زیاد کتاب‌هایی که این کتابخانه از ناشران، مؤسسات، سازمان‌ها و سایر همکاران دریافت می‌کند، کارشناسان صدها کتاب از حدود 100کشور جهان رابه بیش از50زبان انتخاب می‌کنند.چنان که می‌بینیم این جایزه‌ها،همگی دارای پشتوانه علمی،هیأت انتخابی غیردولتی،بزرگ وجهان‌شمولند و دولت‌ها تنها دربخش پشتیبانی مالی حضورمستقیم دارندوالبته این پشتیبانی مالی به صورت پیوسته ومشخص همیشه پشت سراین جوایزبوده است ورسانه‌ها نیزبه آنان توجه لازم کرده‌اند وبه همین دلیل جوایز یاد شده توانسته است در بین جامعه هدف خود اعم ازنویسندگان وتصویرگران ومؤسسات آموزشی و ترویجی ونیز عموم مردم جای خود را باز‌کند.
انسیه موسویان | شاعر و پژوهشگراین کتابخانه نخستین مرکز بین‌المللی برای محققان و دست‌اندرکاران ادبیات کودکان بود. پس از آن، دفتر بین‌المللی کتاب برای نسل جوان تأسیس شد که اهداف این دفتر عبارت است از: کمک به ارتقا و تفاهم بین‌المللی از طریق کتاب‌های کودکان، فراهم آوردن امکان دسترسی کودکان جهان به کتاب‌های هنری و ادبی ارزشمند، ترغیب ناشران به انتشار و توزیع کتاب‌های خوب برای کودکان، آموزش دست‌اندرکاران ادبیات کودکان و نوجوانان، ایجاد انگیزه‌های تحقیق و دانش‌پژوهی در حوزه ادبیات کودکان و همکاری با رسانه‌های ارتباط‌جمعی و تشویق علاقه‌مندان به توسعه کتابخانه برای نسل جوان.
جایزه هانس کریستیان اندرسن، معتبرترین جایزه بین‌المللی ادبیات کودکان و نوجوانان که به نوبل کوچک نیز شهرت دارد، شامل دو مدال طلا و دیپلم افتخار است و هر دو سال یک‌بار، به یک نویسنده و یک تصویرگرِ در قید حیات اعطا می‌شود.
جایزه یادبود آسترید لیندگرن به یاد نویسنده محبوب سوئدی کودکان و یکی از پرطرفدارترین نویسندگان جهان برگزار می‌شود.
جایزه نقدی آسترید لیندگرن به مبلغ ۵ میلیون کرون سوئد، تقریبا برابر با ۸۰۰ هزار دلار آمریکا و ۵۸۰هزار یورو، بزرگ‌ترین جایزه ادبیات کودکان و نوجوانان و دومین جایزه بزرگ ادبیات در جهان است.
جایزه یادبود آسترید لیندگرن، نه فقط به نویسندگان و تصویرگران داده می‌شود، بلکه قصه‌گویان، مروجان و نهادهای حوزه ادبیات کودکان و ترویج کتابخوانی نیز می‌توانند به آن دست‌یابند.
هیأت داوران این جایزه از میان کارشناسان برجسته ادبیات کودکان سوئد برگزیده می‌شوند. فهرست کلاغ‌های سفید، فهرستی است که سالانه از سوی کتابخانه مونیخ منتشرمی‌شود و شامل کتاب‌های پیشنهادی کودک و نوجوان است. از میان تعداد زیاد کتاب‌هایی که این کتابخانه از ناشران، مؤسسات، سازمان‌ها و سایر همکاران دریافت می‌کند، کارشناسان صدها کتاب از حدود 100کشور جهان رابه بیش از50زبان انتخاب می‌کنند.چنان که می‌بینیم این جایزه‌ها،همگی دارای پشتوانه علمی،هیأت انتخابی غیردولتی،بزرگ وجهان‌شمولند و دولت‌ها تنها دربخش پشتیبانی مالی حضورمستقیم دارندوالبته این پشتیبانی مالی به صورت پیوسته ومشخص همیشه پشت سراین جوایزبوده است ورسانه‌ها نیزبه آنان توجه لازم کرده‌اند وبه همین دلیل جوایز یاد شده توانسته است در بین جامعه هدف خود اعم ازنویسندگان وتصویرگران ومؤسسات آموزشی و ترویجی ونیز عموم مردم جای خود را باز‌کند.