اجازه استفاده از مال یا اذن در انتفاع
اذن در انتفاع به این معنی است که شخصی به دیگری به طور صریح یا ضمنی اجازه دهد که از مال متعلق به او به صورت مجانی یا غیرمجانی استفاده کند.این اذن موجب اباحه انتفاع میشود. همچنین شخص اذندهنده هر زمان که اراده کند، میتواند از اذن خود رجوع کرده و منصرفشود.
اشخاص مطابق قانون مدنی و تحت عناوین مختلفی میتوانند از مال دیگری استفاده کنند؛ بدون این که مانع قانونی در این مورد وجود داشته باشند که یکی از این موارد، اذن در انتفاع است. اذن در لغت به معنای رخصت و انتفاع نیز به معنای نفع گرفتن و سود بردناست.
درمورد اذن درانتفاع جزئیاتی وجوددارد که لازم است اشخاص درمورد آن اطلاعاتی داشته باشند.به عبارت دیگر اذن در انتفاع با حق انتفاع دو مقوله متفاوت است و به همین جهت ضروری است که افراد با ماهیت اذن در انتفاع آشنا بوده تا بتوانند بین اذن در انتفاع و حق انتفاع تفکیک قائل شوند.یکی از مفاهیم مهم در قانون مدنی ایران، موضوع اذن در انتفاع است و بسیاری از افراد به اشتباه تصور میکنند که اذن در انتفاع و حق انتفاع یک مقوله مشابه است؛ در حالی که با یکدیگر تفاوت دارند. به همین جهت، در این بخش از مقاله، موضوع اذن در انتفاع و قاعده آن مورد بررسی قرار میگیرد و به شرح زیر است:
در ابتدا باید گفت که اذن در انتفاع یعنی شخصی به دیگری اجازه میدهد که از مال متعلق به او استفاده کند. به عبارت دیگر؛ شخص بر مبنای این اذن، میتواند در آن مال تصرف کند و تصرفاتی که او در حدود اذن انجام میدهد، قانونی است. البته این امر تا زمانی است که شخص به اذن خود باقی باشد.همچنین، اذن در انتفاع از نظر ماهیتی ایقاع است؛ یعنی وقتی به دیگری اجازه تصرف در مال داده میشود، نیاز به قبولی شخص وجود ندارد. افراد باید توجه داشته باشند که شخص میتواند اجازه بدهد که از مال منقول یا غیرمنقولش استفاده شود. بنابراین در مورد همه اموالش میتواند که اذن به انتفاع بدهد، خواه مال قابل بقا یا غیرقابل بقا باشد؛ مانند اینکه شخص به دیگری اجازه خوردن میوه بدهد که این امر ملازمه با تلف مال دارد. علاوهبر این، کسی میتواند در مورد مالی به دیگر اذن در انتفاع بدهد که خودش مالک مال بوده یا نسبت به آن مال حق انتفاع داشته باشد. درنتیجه شخصی به از غیر مالک یا صاحب حق انتفاع، مجاز به اذن در انتفاع به دیگری نیست. نکته دیگر این است که اگر کسی به دیگری اذن در انتفاع بدهد و سپس فوت کند، آن اذن هم زائل میشود و دیگر نمیتواند از مال استفاده کند. اذندهنده باید دارای اهلیت باشد؛ یعنی شخص مجنون نمیتواند به دیگری اذن در انتفاع بدهد و در این صورت از لحاظ قانونی، این اذن معتبر نیست.
محمد زمانی - خبرنگار چاردیواری