printlogo


تنوع قومی در شیوه‌های عزاداری
شمول و جامعیت باور به معصومان(ع) و رویدادهای مرتبط با آنان، در سرزمین ما، غیرقابل انکار است. از میان این رویدادها، واقعه عاشورا با مقدمات و همچنین پیامدهای آن در طول تاریخ، بسیار ماندگار و برانگیزاننده بوده است و بروز و جلوه باور به عمق و کنه این رویداد در میان اقوام و طوایف شکل‌دهنده ایران عزیز، بسیار شکوهمند و زیباست.

رویداد کربلا و حماسه عاشوراییان به سهم خود، بنیان و پایه‌ای مستحکم برای حفظ انسجام شیعیان و همچنین برانگیزنده و محرک این مردمان برای دفاع از موجودیت خویش و ماندگاری در طول تاریخ زندگی بشریت در 14قرن گذشته بوده است. این رویداد در هر عصر و زمانه‌ای، بازتاب خود را داشته و به قول و سخن امام خمینی(ره)، اسلام را زنده نگه داشته است. بیان واقعه، سوگواری برای آنچه گذشته و دریافت محتواهای متناسب با دوره زیست اقوام مختلف از این رویداد، از ویژگی‌های حماسه کربلاست. شاید بتوان واضح‌ترین تعبیر برای این رخداد را در عبارت «کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا»، دید. بر مبنای همین عبارت موجز ولی پر نکته، همه ایام زیست انسان در مبارزه برای احقاق حق و نابودی ظلم بوده و باید باشد و هر سرزمین و جغرافیایی، عرصه این نبرد بنیانی بشر است. ما از واقعه عاشورا به این نکات ساده اما کامل، رسیده‌ایم.دوره معاصرما، متأثر ازآنچه از این حماسه دریافت شده، رویدادهای بزرگی را به خود دیده است.انقلاب اسلامی ایران والبته آنچه این روزها درعرصه مدافعان حرم و آوردگاه‌های آنان، می‌بینیم و همه آنچه میان این دو رویداد، بروزوظهور داشته، برآمده والهام گرفته وتغذیه شده از این ماجراست.برخورد متناسب با این رویداد،هم درنقل رویداد وهم درآموزه‌های این رویداد وهم در سوز وسوگ وگریه برآنچه در این ماجرا پیش آمده، دیده می‌شود. دربعد نقل،بازنمایی واحیای آن وهمچنین سوختن و نالیدن برآنچه رخ داده، ما به تعزیه، شبیه‌خوانی، نقالی، عزاداری و بر سر و سینه‌زدن، نوحه‌سرایی و مرثیه‌خوانی تمسک جسته‌ایم و این روش بخشی ازرفتار متینی است که درجامعه ما رخ می‌دهد. دنیای پر ابزار امروزی برای نقل این بخش از گردآمدن انسان به دور ماجرای کربلا وعاشورا، از تصویر و سینما و تلویزیون نیز بهره وافر می‌برد و ما در سالیان اخیر، برای پرداختن به این رویداد، تنوع برنامه‌سازی را شاهد بوده‌ایم که شاخص‌ترین آن در کنار روش‌های سنتی، برنامه حسینیه معلی است که بسیار بازتاب داشته و ازمرزهای قراردادی جغرافیایی هم عبور کرده و در میان جوامع مسلمان کشورهای همسایه و دورتر از آن،به نمایش درآمده است.درحسینیه معلی، ویژگی شاخص، دیده‌شدن تنوع زیستی، قومی و طایفه‌ای با یک محور واحد و اصطلاحا، دیدن و نمایش دادن پروانگان رنگارنگ به دور شمع همیشه روشن تاریخ انسانیت یعنی حماسه عاشورا وامام حسین(ع) است. در این برنامه، هر بعدی که متأثر و مستمسک به این رویداد بزرگ است، جست‌و‌جو و دیده‌شده ودرنهایت امکان، با حجم انبوه وگستره فضایی لازم به نمایش در‌می‌آید.برنامه از مستندنمایی به دور است و درصدد نشان دادن وحدت محوری اقوام مختلف است.به سخنی،همان عبارت به یادمانده از شهید سلیمانی را سرلوحه این برنامه می‌بینیم؛ «ما ملت امام حسینیم». این برنامه نشان می‌دهد که یکسانی اندیشه ووحدت نگرش و جهت‌گیری از رویداد واحد، چقدر در انسجام جامعه ما دیده می‌شود و چقدر این وحدت را در تمسک به امام حسین(ع) و فداکاری یارانش برای انتقال پیام‌هایی چون اصلاح رویه به انحراف رفته از روش و سیره پیامبر اسلام(ص) و همچنین اصولی چون امر به معروف و نهی از منکر، مقابله با حاکم ظالم و جائر و مانند آن، می‌توان دید.

​​​​​​​حسین سلطان‌محمدی - منتقد