مروری بر آثار ماندگار حاج علی انسانی
مرثیه‌سرای اهل حرم
نوزادی که درنیمه خرداد۱۳۲۶در شهر کاشان به دنیا آمد، این روزها یکی از نام‌های درخشان ادبیات و مدح مرثیه ایران است.
شش‌ساله بود که به همراه خانواده به تهران آمد و بعد از مدتی به کار آزاد در بازار تهران مشغول شد. شاید باورش برای بسیاری از اهالی هیأت‌ها دشوار باشد، وقتی بشنوند شعر ماندگار:
به هنگام پیری مرانم ز خویش
که صرف تو کردم جوانی خویش
من از کودکی عاشقت بوده‌ام
قبولم نما گرچه آلوده‌ام
سروده علی انسانی، 16ساله است.
قریحه ذاتی و زانو زدن مقابل استادانی چون امیری فیروزکوهی، خوشدل تهرانی، مهرداد اوستا و مشفق کاشانی از او شاعری ساخت که در عصر حاضر به‌عنوان یکی از بزرگان ادبیات و شعر آیینی شناخته می‌شود.حاج علی علاوه بر تبحر در شعر و ادبیات، از همان جوانی اشراف ویژه‌ای بر دستگاه‌های موسیقی داشت و تلاقی این دو از او مداحی خوش‌خوان و صاحب‌نفس و همچنین نوحه‌سرایی صاحب‌سبک ساخت؛ نوحه‌هایی که در عین ظرافت و شاعرانگی، زبانی مقتدر دارد؛ نوحه‌های ماندگاری که عمده آن در کتاب «یک دم» ماندگار شده است.
شب و ماهتاب
آن شب ز عمه، طفل، سراغ پدر گرفت
اختر ز ماهتاب، خبر از قمر گرفت
هر روز، ناامید‌تر از روز پیش بود
هر شب، بهانه بیشتر از پیشتر گرفت
چشمش ز خواب، خالی و لبریزِ اشک بود
وز آب چشم او، دل هستی شرر گرفت
تا روی زرد خویش کند سُرخ، پیش خصم
یاری ز چشم خویش، به خون جگر گرفت
هر گاه خواست، آن سوی ویران رَوَد ز ضعف
در بین ره، مدد ز یتیم دگر گرفت
سر را چو دید و باخبر از سرگذشت شد
ناچار، دست کوچک خود را به سر گرفت
با دست بی‌رمق ز رُخش، خاک و خون زُدود
وآنگاه بوسه ز آن لب خشکیده، برگرفت
گفتا: مرا فراق تو و شرم عمه کُشت
کاین مرغ پرشکسته از او بال و پر گرفت
بس حرف داشت لیک توان بیان نداشت
وز عمر کوتهش، سخن او، اثر گرفت
ارباب حسین(ع) است
شاعر و نغمه‌پرداز: حاج علی انسانی
مداح: حاج سیدمجید بنی‌فاطمه
مستان
شاعر و نغمه‌پرداز:حاج علی انسانی
مداح: محمدعلی کریمخانی
مادرم بیمار است
شاعر، نغمه‌پرداز و مداح: حاج علی انسانی
کبوتر من
شاعر و نغمه‌پرداز: حاج علی انسانی
مداح: حاج سعید حدادیان
ببینید ببینید گلم رنگ ندارد
شاعر و نغمه‌پرداز: حاج علی انسانی
مداح: حاج سیدرضا نریمانی
خدا مادرم را کجا می‌برند
شاعر و نغمه‌پرداز و مداح: حاج علی انسانی
به هنگام پیری مرانم ز خویش
که صرف تو کردم جوانی خویش
من از کودکی عاشقت بوده‌ام
قبولم نما گرچه آلوده‌ام
سروده علی انسانی، 16ساله است.
قریحه ذاتی و زانو زدن مقابل استادانی چون امیری فیروزکوهی، خوشدل تهرانی، مهرداد اوستا و مشفق کاشانی از او شاعری ساخت که در عصر حاضر به‌عنوان یکی از بزرگان ادبیات و شعر آیینی شناخته می‌شود.حاج علی علاوه بر تبحر در شعر و ادبیات، از همان جوانی اشراف ویژه‌ای بر دستگاه‌های موسیقی داشت و تلاقی این دو از او مداحی خوش‌خوان و صاحب‌نفس و همچنین نوحه‌سرایی صاحب‌سبک ساخت؛ نوحه‌هایی که در عین ظرافت و شاعرانگی، زبانی مقتدر دارد؛ نوحه‌های ماندگاری که عمده آن در کتاب «یک دم» ماندگار شده است.
شب و ماهتاب
آن شب ز عمه، طفل، سراغ پدر گرفت
اختر ز ماهتاب، خبر از قمر گرفت
هر روز، ناامید‌تر از روز پیش بود
هر شب، بهانه بیشتر از پیشتر گرفت
چشمش ز خواب، خالی و لبریزِ اشک بود
وز آب چشم او، دل هستی شرر گرفت
تا روی زرد خویش کند سُرخ، پیش خصم
یاری ز چشم خویش، به خون جگر گرفت
هر گاه خواست، آن سوی ویران رَوَد ز ضعف
در بین ره، مدد ز یتیم دگر گرفت
سر را چو دید و باخبر از سرگذشت شد
ناچار، دست کوچک خود را به سر گرفت
با دست بی‌رمق ز رُخش، خاک و خون زُدود
وآنگاه بوسه ز آن لب خشکیده، برگرفت
گفتا: مرا فراق تو و شرم عمه کُشت
کاین مرغ پرشکسته از او بال و پر گرفت
بس حرف داشت لیک توان بیان نداشت
وز عمر کوتهش، سخن او، اثر گرفت
ارباب حسین(ع) است
شاعر و نغمه‌پرداز: حاج علی انسانی
مداح: حاج سیدمجید بنی‌فاطمه
مستان
شاعر و نغمه‌پرداز:حاج علی انسانی
مداح: محمدعلی کریمخانی
مادرم بیمار است
شاعر، نغمه‌پرداز و مداح: حاج علی انسانی
کبوتر من
شاعر و نغمه‌پرداز: حاج علی انسانی
مداح: حاج سعید حدادیان
ببینید ببینید گلم رنگ ندارد
شاعر و نغمه‌پرداز: حاج علی انسانی
مداح: حاج سیدرضا نریمانی
خدا مادرم را کجا می‌برند
شاعر و نغمه‌پرداز و مداح: حاج علی انسانی