آیا فناوری‌ای كه کارهای شما را انجام می‌دهد امن است؟
دستیار با هوش مصنوعی
سال‌هاست بشر دنبال استفاده از فناوری‌ای است كه بتواند كارهایش را به آن واگذار كند. شاید همین نگاه و بلندپروازی گذشتگان بود كه امروز ربات‌ها كنار انسان‌ها مشغول به كار هستند. این تفكر كه یك دستیار هوشمند همیشه همراه انسان باشد و بسیاری از كارهای او را سر و سامان دهد، موضوع دیگری است كه نسل‌های مختلف به آن فكر كرده‌اند، اما امروز فناوری به كمك انسان‌ها آمده تا با استفاده از هوش مصنوعی بسیاری از كارهای روزمره انسان را به عنوان یك دستیار هوشمند مدیریت كند. گوگل دوپلكس آخرین محصول گوگل در زمینه هوش مصنوعی است كه بیشتر با آن آشنا خواهیم شد.
محسن سمسارپور
هوش طبیعی، هوش مصنوعی
هوش انسان به او كمك كرده بتواند سال‌ها روی زمین زندگی كند و در حال پیشرفت باشد، اما سال‌ها همین انسان در تلاش است تا بتواند هوش مصنوعی را ایجاد كند و توسعه دهد. شاخه‌های مختلفی چون یادگیری ماشین، پردازش زبان طبیعی (NLP)، گفتار (تبدیل گفتار به متن و تبدیل متن به گفتار)، سیستم‌های خبره و رباتیك و چشم‌های هوشمند سال‌هاست مورد مطالعه هستند تا ربات‌ها و سیستم‌ها را هوشمند جلوه دهند. اما این هوش از نوع مصنوعی است. هوش مصنوعی می‌تواند به انسان‌ها در صنایع مختلف كمك كند. از صنعت خودرو گرفته كه با استفاده از حسگرها و شبیه‌سازی‌های صورت گرفته ماشین‌های بدون سرنشین توسعه یافته‌اند تا استفاده از سیستم‌های تبدیل صوت به متن برای معلولانی كه توان تایپ با دست را ندارند، اما شاید یكی از مهم‌ترین موارد هوش مصنوعی پردازش صوت باشد كه می‌تواند آینده را تغییر دهد.
گوگل دوپلكس، آینده‌ای متفاوت
شركت گوگل چند سالی است كه سرمایه‌گذاری خوبی در زمینه هوش مصنوعی كرده و سعی دارد پرقدرت در این زمینه فعالیت كند. گوگل دوپلكس آخرین محصول گوگل است كه به كاربران امكانات جدید و ویژه‌ای را ارائه می‌دهد. گوگل دوپلكس امسال در كنفرانس I/O گوگل رونمایی شد. این تكنولوژی به‌عنوان یك دستیار در خدمت كاربران قرار گرفته است. اساس تكنولوژی گوگل دوپلكس، هوش مصنوعی در حوزه پردازش صوت است.
برای این‌كه بهتر با این فناوری آشنا شویم بهتر است یك مثال ساده از آن را بیان كنیم. فرض كنید قصد دارید وقت آرایشگاه رزرو كنید و فرصت این‌كه با آرایشگاه تماس تلفنی بگیرید و وقت را تنظیم كنید ندارید. گوگل دوپلكس در خدمت شماست، این سیستم با استفاده از صوت و لحن انسانی یك تماس تلفنی خودكار را با آرایشگاه برقرار می‌كند و دقیقا مانند یك انسان با فردی كه در آرایشگاه حضور دارد صحبت می‌كند. این سیستم توانایی پردازش صوت از سمت مقابل را دارد و به صورت لحظه‌ای توضیحات دریافتی را پردازش و بر اساس جوابی كه فرد مقابل می‌دهد كلام را ادامه می‌دهد. این تست توسط گوگل برای یك آرایشگاه واقعی انجام شده و فرد پاسخ‌دهنده اصلا احساس این را ندارد كه با ربات صحبت كرده است. نمونه‌های دیگری نیز از این مدل مكالمات انجام شده، ولی هنوز این سیستم در دسترس عموم قرار نگرفته است.
خودكارسازی پاسخگویی
گرچه سیستم گوگل دوپلكس گزینه بسیار مناسبی برای كاربران است، اما گوگل و شاید خیلی از كسب‌وكارها منتظر نتیجه بخش بودن واقعی این فناوری برای استفاده‌های دیگر از آن هستند. فرض كنید این سیستم به جای فرد پشتیبان در یك شركت استفاده شود، به‌این‌ترتیب شاید دیگر نیازی به پاسخگوی تلفنی (انسان) نباشد. باید گفت احتمالا این سیستم از سوی شركت‌ها و كسب‌وكارها بیشتر مورد استفاده قرار خواهد گرفت و موجب كاهش هزینه‌های بسیار بالای نیروی انسانی خواهد شد. از طرف دیگر امكان مقایس‌پذیری این سیستم بسیار بالاست.
اگر یك شركت نیازمند اضافه كردن صد نفر پرسنل برای پاسخگویی باشد احتمالا باید یك مركز پاسخگویی عظیم طراحی كند، اما با استفاده از این سیستم (گوگل دوپلكس) دیگر نیازی به استخدام این میزان نیروی انسانی نیست. البته این نگاه مورد‌پسند برخی از كارشناسان نیست و حذف انسان و استفاده از ربات‌های اینچنینی را قبول ندارند، اما به نظر می‌رسد ظرفیت بالای این طرح می‌تواند برای بسیاری از كسب‌وكارها وسوسه انگیز باشد.
سفارش آسان آنلاین
امروزه بسیاری از كسب‌وكارها، وب‌سایت‌های فروشگاهی دارند كه به‌صورت آنلاین امكان سفارش محصولات را به كاربران می‌دهد، اما گوگل دوپلكس می‌تواند معادلات اینچنینی را برهم بزند. با استفاده از گوگل دوپلكس دیگر نیازی نیست كه حتما وب‌سایت آنلاین فروشگاهی برای فروش محصولات وجود داشته باشد. شما هر چیزی را كه بخواهید سفارش دهید می‌توانید از دستیار خود (گوگل دوپلكس) استفاده كنید. گوگل دوپلكس به جای شما و با لحن انسانی صحبت می‌كند و هماهنگی‌های لازم برای خرید را انجام می‌دهد.
در صورت عمومی‌سازی این طرح احتمالا مدل كسب‌وكارها كمی تفاوت خواهد كرد. ثبت سفارش صوتی ممكن است دوباره رونق بگیرد. فرض كنید این ارتباط دو طرفه شود و شركت‌ها هم از سیستم گوگل دوپلكس برای پاسخگویی استفاده كنند. آن وقت سفارش خودكار تلفنی دو سویه رواج بیشتری پیدا خواهد كرد.
بهینه‌سازی موتورهای جست‌وجوگر
مدت طولانی است كه بهینه‌سازی موتورهای جست‌وجوگر بر اساس محتوای وب‌سایت‌ها در نظر گرفته می‌شود. حضور فناوری گوگل دوپلكس می‌تواند بهینه‌سازی موتورهای جست‌وجوگر را تغییر دهد. احتمالا در آینده وب‌سایت گوگل تنظیماتی را برای فعال‌سازی گوگل دوپلكس در اختیار سایت‌ها قرار می‌دهد و ممكن است این امكان را به كاربران ارائه دهد كه اگر علاقه‌مند باشند فهرست سایت‌هایی را بالاتر ببینند كه قابلیت گوگل دوپلكس را فعال كرده‌اند.
كسب‌وكار مكان محور
یكی دیگر از مسائلی كه ممكن است با فعال شدن عمومی گوگل دوپلكس، تجربه خوبی را برای كاربران ایجاد كند، تركیب این فناوری با بحث موقعیت مكانی كاربران است. فرض كنید در مسیری در حركت هستید و قصد دارید از خدمات خاصی استفاده كنید مثلا قصد دارید یك هتل رزرو كنید، گوگل دوپلكس به شما كمك خواهد كرد و با یكی از نزدیك‌ترین هتل‌ها به شما تماس برقرار خواهد كرد. عملیات رزرواسیون همانطور كه پیش‌تر گفته شد به صورت خودكار انجام خواهد شد. این دستیار فعلا فقط از زبان انگلیسی پشتیبانی خواهد كرد و همین استفاده از آن برای كاربران ایرانی را سخت خواهد كرد.
اخلاق و امنیت
ورود هر فناوری جدید ممكن است مسائل حاشیه‌ای نیز داشته باشد. شبیه‌سازی صدای انسان آن هم در حدی كه لحن، حروف اضافه، مكث‌ها و... در آن رعایت شده باشد می‌تواند امكان بی‌نظیری برای استفاده‌های مثبت باشد، اما نباید از امكان استفاده منفی از آن نیز غافل شد.
علم رباتیك دارای سه اصل اخلاقی است، اول این‌كه ربات‌ها نباید به انسان‌ها صدمه‌ای بزنند، دوم این‌كه ربات‌ها باید همه دستورات انسان به جز دستوراتی كه قانون اول را نقض می‌كنند اجرا كنند. سوم این‌كه ربات باید از موجودیت خود تا زمانی كه موارد اول و دوم را نقض نمی‌كند، حفاظت كند. اما این نكات در مثال‌های عملی كه گوگل از آن رونمایی كرده به‌صورت پنهانی نقض شده‌اند، چراكه گوگل دوپلكس خود را به‌عنوان ربات معرفی نمی‌كند و ممكن است رزرو هتل یا آرایشگاه یا هر خدمت دیگر را به‌صورت غیرواقعی انجام دهد. این مساله ممكن است مشكلات امنیتی نیز داشته باشد. بنابراین گوگل برای رونمایی عمومی از این سیستم حتما باید فكری به حال مباحث اخلاقی و امنیتی استفاده از این سرویس در نظر بگیرد تا میزان مشكلات اخلاقی و امنیتی به حداقل برسد.
هوش انسان به او كمك كرده بتواند سال‌ها روی زمین زندگی كند و در حال پیشرفت باشد، اما سال‌ها همین انسان در تلاش است تا بتواند هوش مصنوعی را ایجاد كند و توسعه دهد. شاخه‌های مختلفی چون یادگیری ماشین، پردازش زبان طبیعی (NLP)، گفتار (تبدیل گفتار به متن و تبدیل متن به گفتار)، سیستم‌های خبره و رباتیك و چشم‌های هوشمند سال‌هاست مورد مطالعه هستند تا ربات‌ها و سیستم‌ها را هوشمند جلوه دهند. اما این هوش از نوع مصنوعی است. هوش مصنوعی می‌تواند به انسان‌ها در صنایع مختلف كمك كند. از صنعت خودرو گرفته كه با استفاده از حسگرها و شبیه‌سازی‌های صورت گرفته ماشین‌های بدون سرنشین توسعه یافته‌اند تا استفاده از سیستم‌های تبدیل صوت به متن برای معلولانی كه توان تایپ با دست را ندارند، اما شاید یكی از مهم‌ترین موارد هوش مصنوعی پردازش صوت باشد كه می‌تواند آینده را تغییر دهد.
گوگل دوپلكس، آینده‌ای متفاوت
شركت گوگل چند سالی است كه سرمایه‌گذاری خوبی در زمینه هوش مصنوعی كرده و سعی دارد پرقدرت در این زمینه فعالیت كند. گوگل دوپلكس آخرین محصول گوگل است كه به كاربران امكانات جدید و ویژه‌ای را ارائه می‌دهد. گوگل دوپلكس امسال در كنفرانس I/O گوگل رونمایی شد. این تكنولوژی به‌عنوان یك دستیار در خدمت كاربران قرار گرفته است. اساس تكنولوژی گوگل دوپلكس، هوش مصنوعی در حوزه پردازش صوت است.
برای این‌كه بهتر با این فناوری آشنا شویم بهتر است یك مثال ساده از آن را بیان كنیم. فرض كنید قصد دارید وقت آرایشگاه رزرو كنید و فرصت این‌كه با آرایشگاه تماس تلفنی بگیرید و وقت را تنظیم كنید ندارید. گوگل دوپلكس در خدمت شماست، این سیستم با استفاده از صوت و لحن انسانی یك تماس تلفنی خودكار را با آرایشگاه برقرار می‌كند و دقیقا مانند یك انسان با فردی كه در آرایشگاه حضور دارد صحبت می‌كند. این سیستم توانایی پردازش صوت از سمت مقابل را دارد و به صورت لحظه‌ای توضیحات دریافتی را پردازش و بر اساس جوابی كه فرد مقابل می‌دهد كلام را ادامه می‌دهد. این تست توسط گوگل برای یك آرایشگاه واقعی انجام شده و فرد پاسخ‌دهنده اصلا احساس این را ندارد كه با ربات صحبت كرده است. نمونه‌های دیگری نیز از این مدل مكالمات انجام شده، ولی هنوز این سیستم در دسترس عموم قرار نگرفته است.
خودكارسازی پاسخگویی
گرچه سیستم گوگل دوپلكس گزینه بسیار مناسبی برای كاربران است، اما گوگل و شاید خیلی از كسب‌وكارها منتظر نتیجه بخش بودن واقعی این فناوری برای استفاده‌های دیگر از آن هستند. فرض كنید این سیستم به جای فرد پشتیبان در یك شركت استفاده شود، به‌این‌ترتیب شاید دیگر نیازی به پاسخگوی تلفنی (انسان) نباشد. باید گفت احتمالا این سیستم از سوی شركت‌ها و كسب‌وكارها بیشتر مورد استفاده قرار خواهد گرفت و موجب كاهش هزینه‌های بسیار بالای نیروی انسانی خواهد شد. از طرف دیگر امكان مقایس‌پذیری این سیستم بسیار بالاست.
اگر یك شركت نیازمند اضافه كردن صد نفر پرسنل برای پاسخگویی باشد احتمالا باید یك مركز پاسخگویی عظیم طراحی كند، اما با استفاده از این سیستم (گوگل دوپلكس) دیگر نیازی به استخدام این میزان نیروی انسانی نیست. البته این نگاه مورد‌پسند برخی از كارشناسان نیست و حذف انسان و استفاده از ربات‌های اینچنینی را قبول ندارند، اما به نظر می‌رسد ظرفیت بالای این طرح می‌تواند برای بسیاری از كسب‌وكارها وسوسه انگیز باشد.
سفارش آسان آنلاین
امروزه بسیاری از كسب‌وكارها، وب‌سایت‌های فروشگاهی دارند كه به‌صورت آنلاین امكان سفارش محصولات را به كاربران می‌دهد، اما گوگل دوپلكس می‌تواند معادلات اینچنینی را برهم بزند. با استفاده از گوگل دوپلكس دیگر نیازی نیست كه حتما وب‌سایت آنلاین فروشگاهی برای فروش محصولات وجود داشته باشد. شما هر چیزی را كه بخواهید سفارش دهید می‌توانید از دستیار خود (گوگل دوپلكس) استفاده كنید. گوگل دوپلكس به جای شما و با لحن انسانی صحبت می‌كند و هماهنگی‌های لازم برای خرید را انجام می‌دهد.
در صورت عمومی‌سازی این طرح احتمالا مدل كسب‌وكارها كمی تفاوت خواهد كرد. ثبت سفارش صوتی ممكن است دوباره رونق بگیرد. فرض كنید این ارتباط دو طرفه شود و شركت‌ها هم از سیستم گوگل دوپلكس برای پاسخگویی استفاده كنند. آن وقت سفارش خودكار تلفنی دو سویه رواج بیشتری پیدا خواهد كرد.
بهینه‌سازی موتورهای جست‌وجوگر
مدت طولانی است كه بهینه‌سازی موتورهای جست‌وجوگر بر اساس محتوای وب‌سایت‌ها در نظر گرفته می‌شود. حضور فناوری گوگل دوپلكس می‌تواند بهینه‌سازی موتورهای جست‌وجوگر را تغییر دهد. احتمالا در آینده وب‌سایت گوگل تنظیماتی را برای فعال‌سازی گوگل دوپلكس در اختیار سایت‌ها قرار می‌دهد و ممكن است این امكان را به كاربران ارائه دهد كه اگر علاقه‌مند باشند فهرست سایت‌هایی را بالاتر ببینند كه قابلیت گوگل دوپلكس را فعال كرده‌اند.
كسب‌وكار مكان محور
یكی دیگر از مسائلی كه ممكن است با فعال شدن عمومی گوگل دوپلكس، تجربه خوبی را برای كاربران ایجاد كند، تركیب این فناوری با بحث موقعیت مكانی كاربران است. فرض كنید در مسیری در حركت هستید و قصد دارید از خدمات خاصی استفاده كنید مثلا قصد دارید یك هتل رزرو كنید، گوگل دوپلكس به شما كمك خواهد كرد و با یكی از نزدیك‌ترین هتل‌ها به شما تماس برقرار خواهد كرد. عملیات رزرواسیون همانطور كه پیش‌تر گفته شد به صورت خودكار انجام خواهد شد. این دستیار فعلا فقط از زبان انگلیسی پشتیبانی خواهد كرد و همین استفاده از آن برای كاربران ایرانی را سخت خواهد كرد.
اخلاق و امنیت
ورود هر فناوری جدید ممكن است مسائل حاشیه‌ای نیز داشته باشد. شبیه‌سازی صدای انسان آن هم در حدی كه لحن، حروف اضافه، مكث‌ها و... در آن رعایت شده باشد می‌تواند امكان بی‌نظیری برای استفاده‌های مثبت باشد، اما نباید از امكان استفاده منفی از آن نیز غافل شد.
علم رباتیك دارای سه اصل اخلاقی است، اول این‌كه ربات‌ها نباید به انسان‌ها صدمه‌ای بزنند، دوم این‌كه ربات‌ها باید همه دستورات انسان به جز دستوراتی كه قانون اول را نقض می‌كنند اجرا كنند. سوم این‌كه ربات باید از موجودیت خود تا زمانی كه موارد اول و دوم را نقض نمی‌كند، حفاظت كند. اما این نكات در مثال‌های عملی كه گوگل از آن رونمایی كرده به‌صورت پنهانی نقض شده‌اند، چراكه گوگل دوپلكس خود را به‌عنوان ربات معرفی نمی‌كند و ممكن است رزرو هتل یا آرایشگاه یا هر خدمت دیگر را به‌صورت غیرواقعی انجام دهد. این مساله ممكن است مشكلات امنیتی نیز داشته باشد. بنابراین گوگل برای رونمایی عمومی از این سیستم حتما باید فكری به حال مباحث اخلاقی و امنیتی استفاده از این سرویس در نظر بگیرد تا میزان مشكلات اخلاقی و امنیتی به حداقل برسد.