ایران پرچمدار تجارت بدون دلار با بریکسیها
سرانجام پس از سالها انتظار، ایران با توسعه دیپلماسی اقتصادی و سیاسی در سال 1402 توانست عضو اتحادیه اقتصادی بریکس شود.
گروه بریکس شامل 10 کشور جهان از جمله ایران است که به دنبال ترسیم نظم نوین جهانی در زمینه اقتصاد و تجارت هستند به طوری که کارشناسان معتقدند عضویت کشورمان در آن از دوجنبه حائز اهمیت بیشتری برای ایران است، چون در گام اول میتواند دلارزدایی از تجارت را بهخوبی انجام دهد و در گام بعدی سراغ افزایش صادرات و ارزآوری برود. بریکس نمادی از «ساختارسازی جدید در صحنه بینالمللی» است که توسط قدرتهای در حال ظهور و در مقابل گروه G7 شکل گرفته و رو به پیشرفت است.
از مهمترین اهداف تشکیل این اتحادیه میتوان به بهبود نظام پولی بانکی جهانی، عزم جدی بر دلارزدایی و تمرکز بر ارزهای ملی، حضور نمایندگانی از همه قارهها، اتخاذ رویکردهای سیاسی ضدهژمون و تجدیدنظر طلبانه و مخالفت با تسلط غرب بر نهادها و ساختارهای بینالمللی اشاره کرد.
ازطرف دیگر بررسی میزان جمعیت کشورهای عضو بریکس، نشان میدهد این گروه تا قبل از عضوگیری جدید، حدود 45 درصد جمعیت و 30 درصد وسعت کل جهان را تشکیل میداد، همچنین بد نیست بدانیم که تجارت بین کشورهای بریکس به ۵۰۰ میلیارددلار میرسد.درواقع جمعیت کل پنج کشورعضو این گروه دو میلیارد و830میلیون نفر برآورد شده بود که هماکنون با عضوگیری جدید گروه بریکس بالطبع تعداد کل جمعیت این گروه تغییر کرده است.بلاشک این میزان جمعیت بازار گستردهای دارند به طوریکه 20 درصد تجارت جهانی، یک سوم خاک دنیا و یک چهارم تولید ناخالص جهان را به خود اختصاص دادهاند به همین دلیل ایران میتواند به سهولت از مزایای بیشمار اقتصادی این امر در راستای توسعه اقتصادی خود بهره ببرد. با توجه به اینکه یکی از سه رکن اصلی بریکس، امور مالی و اقتصادی است و علاوه بر آن با توجه به اینکه کشورهای عضو بریکس سهم قابل توجهی از اقتصاد جهانی دارند و همچنین با توجه به محقق شدن عضویت کامل ایران از ابتدای سال جاری میلادی، فرصتی مناسب برای توسعه اقتصادی کشور فراهم شده است. باید توجه داشت که ۹ کشور عضو بریکس در مجموع بیش از ۳۰ درصد تولید ناخالص داخلی براساس برابری قدرت خرید کل کشورهای جهان را در حال حاضر، دارا هستند که میزان قابل توجهی است. به همین دلیل میتوان گفت کشورهای عضو گروه بریکس از میزان جمعیت بالایی برخوردار بوده و بازارهای زیادی را برای واردات کالاهای مختلف دارند از این رو ایران میتواند سهم زیادی در صادرات محصولات و کالاهای خود به این کشورها داشته باشد. بیشترین صادرات ایران به بریکس میتواند شامل نفت، گاز و میعانات گازی باشد، با این حال در این شرایط ایران باید نقش جدیدی پیدا کند تا بتواند بیش از پیش در تأمین انرژی کشورهای همپیمان خود در بریکس ایفای نقش کند.
مجموع تجارت ایران با بریکس
در سال 1399 میزان تجارت ایران با بریکس 49میلیون و 411هزار تن به ارزش 33 میلیارد و 447 میلیون دلار رسید و این در حالی است که در سال 1402 میزان تجارت کشورمان با بریکس 94میلیون و 162هزار تن به ارزش 67 میلیارد و 173میلیون دلار بود.از این رو میتوان گفت در سال گذشته نسبت به سال1399 تجارت ایران با بریکس با افزایش 47 درصدی به لحاظ وزنی و افزایش53درصدی به لحاظ ارزشی بوده است. در سال گذشته مجموع تجارت کشور با احتساب نفت، برق، تجارت چمدانی 2.153میلیارد دلار بوده و همچنین وزن تجارت (بدون نفت خام) نیز به حدود 175.4میلیون تن رسیده است. از این رو میتوان گفت درسال گذشته به لحاظ وزنی 54درصد وبه لحاظ ارزشی 44 درصد از مجموع تجارت کشورمان با اعضای بریکس انجام میگیرد. اما درسال 1399 مجموع تجارت به ۱۴۵میلیون و ۷۰۰هزار تن کالا به ارزش ۷۳ میلیارد دلار رسید، از این رو میتوان گفت درسال1399 به لحاظ وزنی 34درصد وبه لحاظ ارزشی 46 درصد از مجموع تجارت کشورمان با اعضای بریکس انجام میگیرد. از سوی دیگر باید توجه داشت اغلب تجارت ایران با کشورهای عضو بریکس بدون دلار انجام میشود که این موضوع همراستا با هدف دلارزدایی این سازمان جهانی است.
تراز تجاری با کشورهای بریکس چگونه است؟
تراز تجاری ایران با چهار کشور هند، عربستان، مصر وآفریقای جنوبی مثبت بوده ولی تراز تجاری با پنج کشور دیگر بریکس مانند روسیه، چین، اتیوپی، برزیل و امارات منفی است، به همین دلیل میتوان به این نکته اشاره کرد که در مجموع تراز تجاری کشورمان با کشورهای عضو بریکس منفی بوده است.
دولت چهاردهم با بریکس چه میکند؟
مسئولان دولت بر توسعه همکاریها با اعضای بریکس تأکید کردهاند. شانزدهمین اجلاس سران بریکس و بریکس پلاس دیروز اول آبان برگزار شد و رئیسجمهور برای شرکت و سخنرانی در این اجلاس به روسیه سفر کرد. این خبر برای فعالان اقتصادی و بهخصوص آنهایی که به فکر افزایش صادرات به کشورهای عضو بریکس هستند، اهمیت دارد. ایران با پیوستن به کشورهای عضو بریکس و با تسهیل در تجارت و صادرات، زمینه توسعه تراز تجاری را افزایش داده است و به سمت بازارهای فرامرزی حرکت میکند. در پنج ماهه نخست امسال نزدیک به 37 میلیون تن کالا به ارزش 25میلیارد و100 میلیون دلار بین ایران و اعضای فعلی و جدید بریکس تبادل شد که 52.4درصد وزن و 57.7درصد کل تجارت خارجی ایران را به خود اختصاص داده است.همچنین در این مدت بیش از70میلیون تن کالای غیرنفتی به ارزش 43.5میلیارد دلار بین ایران و کشورهای جهان تبادل شد که 36.8میلیون تن به ارزش 25 میلیارد و 109میلیون دلار آن بین ایران و 10کشور عضو بریکس بوده است.
امین محمودی - گروه اقتصاد