نواختر سال 2024 کجاست؟
ستاره معروف T Coronae Borealisدر صورت فلکی تاج شمالی(Corona Borealis) قرار بود همین روزها منفجر شود اما دیر کرده! TCrB سامانهای متشکل از دو ستاره است که به دور یکدیگر میچرخند. یکی از آنها، که درخشانتر است، غول سرخ نام دارد؛ ستارهای که به پایان عمرش نزدیک میشود.
فرآیندهای پیچیدهای در هسته آن باعث میشود که لایههای بیرونی آن منبسط و سرد شود. این ستاره با افزایش اندازهاش بسیار درخشانتر شده و نور بیشتری منتشر میکند اما گازهای سردتر لایههای خارجی، آن را به رنگ قرمز درمیآورند. تخمین زده میشود که قطر آن به اندازهای بزرگ است که اگر جای خورشید ما قرار بگیرد، تقریبا تا مدار زهره برسد. ستاره دیگر خیلیوقت است که مرده و از مرحله غول سرخ عبور کرده و بهمرور زمان با انفجار لایههای بیرونی خود هسته داغ سفیدی تشکیل داده که کوتوله سفید نامیده میشود. اگرچه اندازه آن بهاندازه زمین است، اما جرمش بیشتر از خورشید بوده و بسیار داغ و چگال است، ولی بهدلیل اندازه کوچکش، بسیار کمنورتر از همراه متورم خود است و جاذبه فوقالعادهاش باعث میشود بتواند ماده را از غول سرخ جدا کند. مادهای که از غول سرخ مکیده میشود بهسمت کوتوله سفید حرکت میکند و دیسکی برافزایشی از هیدروژن در اطراف کوتوله سفید تشکیل میدهد؛ اما تمام این ماده اضافی باعث میشود با گذشت زمان، هیدروژن روی سطح کوتوله سفید پخش، داغ و انباشته شود و درنهایت بهحدی فشرده میشود که همجوشی هستهای فاجعهباری رخ میدهد. از دید زمین، نتیجه این انفجار «ستارهای جدید» است، چیزی که نواختر نامیده میشود. این سامانه هر ۸۰ سال یا بیشتر به یکی از ۲۰۰ستاره درخشان آسمان تبدیل میشود.آخرین بار این اتفاق درسال۱۹۴۶رخ داد وبیش از یکسال پیش شروع به نشاندادن علائمی از فوران قریبالوقوع کرد و بههمین دلیل اخترشناسان پیشبینی خود را به شهریور امسال منتقل کردند.حالا اواخر مهر است و هنوز هیچ خبری از انفجار نواختری نیست! اما اخترشناسان تقصیری ندارند.تخمین زمان فوران TCrB ماهیتی آماری دارد و برهمین اساس تا یکسال دیگر یا همین امشب احتمال انفجارش وجود دارد. درنهایت، اگرچه این انفجار به اندازه ستارهای متوسط آسمان را روشن میکند، اما همچنان ارزش تماشاکردن دارد؛ زیرا پشت آن پدیدهای خارقالعاده از کنش ستاره دیگری درحال مرگ را میبینیم که شاید فرصت دیدن دوباره آن پیش نیاید.
منبع: scientificamerican com
بهاره یوزباشیزاده / گروه دانش